Police (Pölitz) - Galeria Historyczna Polic - Jan Matura

Kolejna promocja książki

2012-01-26T08:49:00.000-08:00

Burmistrz Polic Władysław Diakun zaprasza miłośników historii na kolejną promocję książki tym razem Jana Benedykta Kozińskiego „Przymuszeni z literą „P”. Pozycja została wydana nakładem Gminy Police w grudniu 2011 roku.

Jan Koziński przebywał jako pracownik przymusowy w Policach w latach 1940-1945. Wspomnienia Jana Kozińskiego byłego pracownika przymusowego zamieszkującego kolejno Pommernlager i SS „Bremerhaven”, pracownika Hydrierwerke Pölitz AG i zakładu ogrodniczego w Policach czyta się z zainteresowaniem. Są napisane sugestywnym wartkim językiem.

Spotkanie poświęcone promocji książki rozpocznie się jutro w piątek 27 stycznia o godzinie 17.00 w dziale regionalnym Biblioteki Miejskiej w rynku w starych Policach.Być może na spotkaniu pojawi się Pan Jan, 89-letni Autor książki. Na co dzień mieszka w odległej Łodzi.

Warto wybrać się na to spotkanie, podczas którego odsłonią się kolejne nieznane dotąd fakty z historii Polic.
jan

Nowa książka o Policach

2012-01-14T12:06:00.000-08:00

Dobry produkt to w moim odczuciu taki, który spełnia wszelkie kryteria wysokiej jakości, przydatności, użyteczności w działalności, funkcjonowaniu ludzi.
Gdy kilka dni temu otrzymałem od dyrektor Biblioteki Wioletty Kołodziejczyk książkę „Police na przestrzeni dziejów”, bardzo dobre prawie 300 stronicowe dzieło, miałem pewność, że trzymam w ręku dobry produkt, książkę, jakiej jeszcze w polickiej bibliografii nie było.

„Police na przestrzeni dziejów” w twardych okładkach z szytymi stronami czyta się wartko i dobrze.

By kolejną pozycję historyczną poszerzającą naszą wiedzę o mieście i regionie, poznać i się z nią zaprzyjaźnić Biblioteka Miejska zorganizowała promocję książki. Miałem przyjemność i zaszczyt to spotkanie prowadzić.

Wśród wielu osób, które przybyły do Czytelni Regionalnej powitałem burmistrza Polic Władysława Diakuna, przewodniczącego Rady Miejskiej Witolda Króla, radnych RM, naczelnika Wydziału Oświaty i Kultury Witolda Stefańskiego, dyrektor MOK Annę Ryl, dyrektor Biblioteki Miejskiej, organizatora promocji Wiolettę Kołodziejczyk, dyrektorów szkół i nauczycieli historii. W gronie przybyłych osób zauważyłem dyrektor OPS Gabrielę Doba, dyrektora PEC Cezarego Arciszewskiego, prezesów Stowarzyszeń "Łarpia" - Wiesława Gawła i „Skarbu” - Darka Szalińskiego, znanych w Policach miłośników przeszłości Andrzeja Kowalika, Łukasza Sochę, Dominika Wołyńskiego i Bartka Sitarza. W sposób szczególny powitałem historyków obecnych na promocji z drem Waldemarem Potkańskim na czele.

Po wstępie tego ostatniego, przybliżającego historię, genezę wydania książki głos zabrali obecni na spotkaniu historycy, których wykłady z pamiętnego spotkania w MOK na 750 – lecie Polic znalazły miejsce w książce. I tak swe wystąpienia z 2010 roku syntetycznie przypomnieli: Marek Dworaczyk – „Od osady do miasta. Wczesnośredniowieczne początki Polic”, dr Krzysztof Guzikowski - „Police pod rządami rodzin rycerskich 1249-1321”, Paweł Knap - „Wicki, Szymichowska, Sulewscy… Uczestnicy polskich akcji wywiadowczych poprzedzających operację „Synteza” i ich losy”, dr Grzegorz Ciechanowski -„Bombardowania wytwórni paliw syntetycznych w Policach w latach II wojny światowej oraz ksiądz Robert Włodkowski - „Typowa parafia. Problematyka życia religijnego i stosunków państwo - Kościół na przykładzie parafii Niepokalanego Poczęcia NMP w Policach”. Po wystąpieniach autorów była możliwość zabrania głosu, zadania pytań, włączenia się do dyskusji.

Z takiej możliwości skorzystał m. in. Witold Stefański inicjator powstania książki, Jan Antoni Kłys - Magazyn Policki oraz Wiesiek Gaweł. Nie zabrakło podsumowującego głosu burmistrza, który wyraził satysfakcję z powstania kolejnej cennej pozycji wydawniczej w Policach. Na zakończenie dyrektor Biblioteki poinformowała obecnych o prezencie jaki wszyscy otrzymali, darmowym egzemplarzu książki. Teraz zainteresowani będą mogli książkę nabyć w Czytelni Regionalnej Biblioteki Miejskiej w cenie 50 złotych za egzemplarz. Po tej informacji do gości ze Szczecina ustawiła się długa kolejka po dedykacje i autografy autorów. Tego dnia Biblioteka zamknęła swe podwoje grubo po godzinie 20.00 jako, że nastąpiły kuluary przy kawie i cieście.

Na zdjęciach od góry:
1. Miłe Panie z Biblioteki Miejskiej z Wiolettą Kołodziejczyk na czele,
2. Autorzy artykułów w książce - od lewej Marek Dworaczyk, Grzegorz Ciechanowski, Paweł Knap, ks. Robert Włodkowski, Krzysztof Guzikowski i Waldemar Potkański,
3. Uczestnicy promocji
4. Wiesław Gaweł, autor „Rysu Historycznego Polic” - 1993,
5. Burmistrz Polic Władysław Diakun,
6. Witold Stefański,
7. Przyjemnie przewodzić promocji w tak zacnym gronie,
8. Okładka nowej, cennej polickiej pozycji książkowej.

Foto - Jan i Andrzej Kowalik

Trochę historii na WOŚP - ie

2012-01-11T13:26:00.000-08:00

W ostatnią niedzielę 8 stycznia odbył się XX finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Miałem przyjemność prowadzenia imprezy na scenie, zwłaszcza w ostatniej 4 godzinnej decydującej fazie jej trwania. Na aukcji zwróciłem szczególną uwagę na pamiątki, przedmioty o zabarwieniu historycznym.

I tak sprzedaliśmy książki Jana Kozińskiego z jego wspomnieniami podczas pobytu w Policach w latach 1940-1945. Jan Koziński był polskim pracownikiem przymusowym. Sprzedaliśmy także „Tanowo wczoraj i dziś”. Wiceburmistrz Jakub Pisański nabył egzemplarz monografii za 50 zł. Sprzedany został także 1 egzemplarz wspomnień polickich osadników Stefana Marszałka „Oni byli pierwsi” z autografami bohaterów książki.

Jak się spodziewałem odwiedzili mnie członkowie Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Polickiej „Skarb” z Darkiem Szalińskim na czele. Przekazali na aukcję dużą fotokopię zdjęcia ukazującego efekty alianckiego bombardowania Hydrierwerke w 1944 roku, butelkę po piwie Bergschloss, maskę przeciwgazową oraz zaproszenia dla 4 osób na przejażdżkę zabytkowym autem po terenie fabryki. Skarby od „Skarbu” poszły jak ciepłe bułeczki za kilkaset złotych wzbogacając konto Orkiestry.

Wśród licytujących nie w sposób nie było zauważyć Łukasza Sochę, Dominika Wołyńskiego, którzy kupili widokówkę i książki. Dominik nabył widok Łarpii, dar Andrzeja Kowalika, innego znanego kolekcjonera takich pamiątek. Ktoś inny z kolei nabył widokówkę Dominika przedstawiającą Trzebież.

Na zdjęciu autorstwa Tomka Łoja moment licytacji historycznego gadżetu: butelki po piwie Bergschloss i innych pamiątek przekazanych na aukcję.

Zaproszenie

2012-01-06T05:18:00.000-08:00

W najbliższą niedzielę 8 stycznia warto przybyć do Miejskiego Ośrodka Kultury na jubileuszowy XX finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy.

Jednym z najważniejszych momentów WOŚP-u będzie licytacja pamiątek, przedmiotów, książek także z akcentami historycznymi. Będzie można m.in. nabyć 4 książki - wspomnienia Jana Benedykta Koźińskiego, który jako pracownik przymusowy przebywał w Policach w latach 1940-1945. Będzie można także kupić i wesprzeć konto WOŚP kupując monografię Tanowa mego autorstwa. Dominik Wołyński przekazał na licytację starą pocztówkę z Trzebieży z lat 20. XX w. Jak znam życie pewnie i Andrzej Kowalik przeznaczy coś na licytację z bogatego zbioru pocztówek i zdjęć starych Polic i okolic jakie posiada. Być może Stowarzyszenie „Skarb” przyniesie coś ciekawego z dawnych lat. Aukcja zacznie się około 17.30 i będę miał przyjemność ją poprowadzić.

Drugie zaproszenie dotyczy promocji książki pod red. Waldemara Potkańskiego „Police na przestrzeni dziejów”. Promocja odbędzie się 12 stycznia w czwartek w Bibliotece Miejskiej w Rynku, w Dziale Regionalnym o godz. 18.00.

Nowa cenna pozycja wydawnicza będzie zbiorem wykładów, jakie mogliśmy usłyszeć na konferencji poświęconej jubileuszowi 750 - lecia nadania praw miejskich Policom w październiku 2010 roku w MOK.
W imieniu organizatorów sympatyków przeszłości Polic serdecznie zapraszam!
jan

Witam w nowym 2012 roku

2012-01-01T10:59:00.000-08:00

Witam w nowym 2012 roku. Przed nami kolejne wyzwania w wymiarze lokalnym, gminy, powiatu, małej polickiej ojczyzny. Dziś chcę przypomnieć wiele wydarzeń, jakie zaistniały w minionym roku. Dotyczą one sfery samorządu lokalnego, kultury, sportu, polickich środowisk. Przypomnijmy sobie jeszcze raz co się wydarzyło w Policach i okolicach w 2011 roku.

Styczeń
9.1 XIX finał WOŚP w Policach i Jasienicy. Zebrano 40 488, 30 zł
12.1 udział władz Polic w „Noworocznym spotkaniu” w Pasewalku
21.1 otwarcie wyremontowanej świetlicy w RO nr 1 w Mścięcinie
22.1 Międzynarodowe Prezentacje Taneczne w MOK
28.1 otwarcie wystawy Fotografii Marcina Bieleckiego w Galerii „Obok” w MOK
29.1 koncert Zespołu Folklorystycznego Balbiny „Przeżyjmy to jeszcze raz” poświęcony pamięci Zygmunta Zdanowicza
30.1 koncert z okazji X - lecia Polickiego Chóru Kameralnego „Postscriptum”

Luty
1.2 nowym prezesem ZCH Police został Krzysztof Jałosiński
2.2 Aleksander Doba dopłynął z Afryki-Dakar do Ameryki Południowej-Fortalezza
14-25.2 „Karaibskie ferie” w MOK dla polickich dzieci
19-20.2 IV Transgraniczne Forum Gospodarcze z udziałem wystawców z Polski i Niemiec
22.2 Rada Miejska uchwaliła budżet gminy na 2011 rok
28.2 w Policach pojawiło się 18 nowych autobusów spółki SPPK „Solaris”

Marzec
6.3 Kolejne „Polickie Kaziuki” z udziałem wykonawców z Białorusi
16.3 jubileusz V – lecia Regionalnego Stowarzyszenia Literacko – Artystycznego w Policach
20.3 powitanie wiosny z inicjatywy OSiR- u i „Samej Ramy” nad rzeką Gunicą
23.3 gawęda historyczna w MOK z udziałem kolekcjonerów pamiątek historycznych Andrzeja Kowalika i Dominika Wołyńskiego
III wybory do Rad Sołeckich w Wieńkowie, Pilchowie, Niekłończycy, Trzebieży
III X-lecie istnienia Zakładu Odzyskiwania i Segregacji Odpadów w Leśnie Górnym
27.3 koncert muzyki greckiej w MOK

Kwiecień
5-14.4 wybory do Rad Sołeckich w Dębostrowie, Uniemyślu, Przęsocinie, Tanowie
16.4 X Rodzinny Rajd Rowerowy z udziałem 70 osób
9.4 odsłonięcie pamiątkowej tablicy w kościele p.w. św. Kazimierza w I rocznicę tragedii smoleńskiej
18-20.4 gminne obchody „Dnia Ziemi” z udziałem przedszkoli, szkół, świetlic, sołectw
26.4 złożenie kwiatów przez burmistrza Polic pod pamiątkową tablicą w Mścięcinie w 66 rocznicę wkroczenia wojsk do Polic

Maj
1-3.5 I Zjazd Pojazdów Militarnych w Trzebieży
1.5 uroczystości pod pomnikiem papieża w rocznicę beatyfikacji Ojca Św.
11.5 ogłoszono 46% zysk ZCH w porównaniu z 2010 w I kwartale 2011 r.
14.5 Ogólnopolska akcja „Polska Biega” w Policach z udziałem 700 osób
V wybory do kolejnych Rad Sołeckich w Siedlicach, Tatynii

Czerwiec
4-5.6 Międzynarodowe Dni Polic w ramach projektu „Polsko-Niemieckie Działanie na Polanie”
4.6 IV Piknik Krótkofalowców w Trzebieży
6.6 Ogólnopolski Dzień Szkoły bez Przemocy” w Gimnazjum nr 3
12.6 XXVII Odpust Leśny w Trzebieży z udziałem leśników Nadleśnictwa Trzebież
16.6 piknik rodzinny-„Środowisko ponad wszystko” dla mieszkańców bloków przy ul. Bankowej 20, 22 oraz Domu Samotnej „Markot”
17.6 podsumowanie szkolnego roku sportowego z udziałem władz miasta
18-19.6 Transgraniczny Festyn Strażacki Tanowo - Luckov
20.6 nagrodzenie laureatów szkolnych konkursów przedmiotowych z udziałem władz miasta
21.6 udzielenie absolutorium burmistrzowi Polic W. Diakunowi przez Radę Miejską
VI II Parafiada w parafii p.w. św. Kazimierza
25.6 Noc Świętojańska w Trzebieży
25-26.6 Czas na Trzebież „Transgraniczne Wystawy Gospodarcze w Obrębie Euroregionu Pomerania”

Lipiec
1-11.7 Przeprowadzenie Narodowego Spisu Powszechnego na terenie Gminy Police
16.7 W minioną sobotę (16 VII) w polickim Porcie Morskim odbyła się uroczystość „zwodowania” pierwszego w dziejach Polic kadłuba pełnomorskiego statku, wybudowanego przez Stocznię Partner
30.6-3.7 I Policki Festiwal „Teatralna Elipsa Kreatywności” im. Zygmunta Zdanowicza w MOK
11.7 Juniorzy Chemika Police zdobyli mistrzostwo Polski juniorów młodszych
5-13.7 XXVI Międzynarodowy Turniej Szachowy im. J. Gniota
24.7 Rodzinny Wakacyjny Rajd Rowerowy
30.7 Trzebieskie Neptunalia „Polsko-Niemieckie Dni Zalewu Szczecińskiego”

Sierpień
13.8 Dzień Chleba w Tanowie
16.8 oddanie do użytku nowego bloku komunalnego przy ul. Bankowej dla 27 rodzin
25.8 w polickim rynku ustawiono makietę nieistniejącego kościoła mariackiego autorstwa Czesława Piekarskiego
27.8 VIII V Jarmark Augustiański w Jasienicy

Wrzesień
3.9 VI Policki Piknik Organizacji Pozarządowych „Jesteśmy-Działamy” zorganizowany na terenie OSiR przy ul. Piaskowej
4.9 dożynki w Przęsocinie
10.9 65 - lecie OSP w Trzebieży
10.9 pożar Waldhalle dawnej restauracji znajdującej się na terenie miasteczka rzemieślniczego w Mścięcinie
14.9 IV Ogólnopolski Zjazd Repatriantów w MOK z udziałem 200 osób z terenu kraju
16-17.9 polsko-niemiecki rajd rowerowy z udziałem mieszkańców Polic i Pasewalku
18.9 uroczystość 65 - lecia parafii i Trzebieży
19-21.9 akcja „Sprzątanie świata 2011” z udziałem 10 szkół podstawowych, 5 gimnazjów, przedszkoli, sołectwa, z terenu gminy. Zebrano 12 ton odpadków
21.9 IX wizyta w Policach i Trzebieży byłych mieszkańców Trzebieży – Ziegenort
24.9 MOK dla Polic „Miasteczko kultury” z propozycjami kulturalnymi na placu przed "Kingą"

Październik
10.10 rozpoczęcie akcji „Ratujmy kasztanowce” z udziałem dzieci i młodzieży szkół z terenu Gminy Police
18.10 symboliczne wbicie łopaty pod budowę Transgranicznego Centrum Edukacji Ekologicznej w Zalesiu
21-23.10 Polickie Dni Muzyki
21.10 otwarcie świetlicy wiejskiej w Trzeszczynie
27.10 spotkanie w MOK dziennikarzy z braćmi Marcinem i Tomaszem Lewandowskimi
28.10 ZCh „Police” S.A. podpisały znaczącą umowę z INTERORE SA Belgia na sprzedaż nawozów wieloskładnikowych. Łączna wartość umów zawartych z tym kontrahentem w okresie ostatniego roku wynosi ponad 71,5 miliona złotych

Listopad
4.11 promocja monografii „Tanowo wczoraj i dziś” autorstwa Jana Matury w Miejskim Ośrodku Kultury
7.11 msza święta odprawiona na terenie byłej fabryki benzyny syntetycznej w intencji ofiar polickich obozów
9.11 spotkanie władz miasta, mieszkańców Polic z podróżnikiem, kajakarzem Aleksandrem Dobą po jego powrocie z wyprawy morskiej przez Atlantyk Afryka -Ameryka Południowa
11.11 uroczystości w MOK z okazji rocznicy odzyskania niepodległości przez Polskę
ZCH Police odnotowały w III kwartale 2011 r. zysk netto 44 mln zł. przy sprzedaży w wysokości 587 mln zł.

Grudzień
5.12 Happening „Wolontariusze dzieciom” zorganizowany z okazji Światowego Dnia Wolontariatu dla dzieci ze starego miasta oraz Domu Samotnych Matek „Monar-Markot”
8.12 wręczenie nagród i stypendiów burmistrza Polic za osiągnięcia w dziedzinie twórczości artystycznej i sporcie
9.12 podpisanie Listu Intencyjnego w sprawie nawiązania współpracy przygranicznej Tanowo - Luckov
11.12 Turniej Tańca Towarzyskiego w MOK
18.12 „Muzyczna Wigilia” oraz kiermasz bożonarodzeniowy w MOK
22.12 „Muzyka na święta” – koncert w wykonaniu uczniów Szkoły Muzycznej „Tosca” w MOK
XII okolicznościowe wigilie w zakładach pracy, urzędach, środowiskach, placówkach szkolnych, opiekuńczych
27.12 międzyświąteczne spotkanie burmistrza Polic z urzędnikami Urzędu Miejskiego
28.12 uchwalenie podczas ostatniej w 2011 r. sesji Rady Miejskiej budżetu Gminy na 2012 rok.

fotografie: Magdalena Grąbczewska, Tomek Łój, www.samarama

Życzenia świąteczno-noworoczne

2011-12-24T08:55:00.000-08:00

Kalendarium historyczno - kulturalne Polic AD 2011

2011-12-21T00:20:00.000-08:00

Styczeń
22.1 Międzynarodowe Prezentacje Taneczne w MOK
28.1 otwarcie wystawy Fotografii Marcina Bieleckiego w Galerii „Obok” w MOK
29.1 koncert Zespołu Folklorystycznego Balbiny „Przeżyjmy to jeszcze raz” poświęcony pamięci Zygmunta Zdanowicza
30.1 koncert z okazji X - lecia Polickiego Chóru Kameralnego „Postscriptum”

Luty
II - na rynku wydawniczym pojawiło się II poszerzone wydanie monografii Nowego Warpna i okolic oraz "Leksykon Puszczy Wkrzańskiej"

Marzec
16.3 jubileusz V - lecia Regionalnego Stowarzyszenia Literacko - Artystycznego w Policach
23.3 gawęda historyczna w MOK z udziałem kolekcjonerów pamiątek historycznych Andrzeja Kowalika i Dominika Wołyńskiego
III wystawa starej fotografii w sklepie Jerzego Ossowskiego w Tatyni „Das Leben in Hagen” - „Życie w Tatyni”

Kwiecień
26.4 złożenie kwiatów przez burmistrza Polic pod pamiątkową tablicą w Mścięcinie w 66 rocznicę wkroczenia wojsk do Polic

Maj
1-2.5 I Zjazd Pojazdów Militarnych w Trzebieży

Czerwiec
4.6 widowisko grup rekonstrukcyjnych „Overlord II” w Policach w wykonaniu m.in. członków Stowarzyszenia „Skarb”
4-5.6 Międzynarodowe Dni Polic w ramach projektu „Polsko-Niemieckie Działanie na Polanie”
8.6 I Międzyszkolny Turniej Wiedzy o Policach i Samorządzie Lokalnym w Gimnazjum nr 3

25.6 "Noc Świętojańska" w Trzebieży
30.6-3.7 I Policki Festiwal Teatralna Elipsa Kreatywności im. Z. Zdanowicza

Lipiec
30.7 Trzebieskie Neptunalia „Polsko-Niemieckie Dni Zalewu Szczecińskiego”

Sierpień
25.8 w polickim rynku ustawiono makietę nieistniejącego kościoła mariackiego autorstwa Czesława Piekarskiego
27.8 V Jubileuszowy Jarmark Augustiański w Jasienicy

Wrzesień
10.9 pożar Waldhalle dawnej restauracji znajdującej się na terenie miasteczka rzemieślniczego w Mścięcinie
18.9 uroczystość 65 - lecia parafii i osady rybackiej Trzebieży
21.9 wizyta w Policach i Trzebieży byłych mieszkańców Trzebieży - Ziegenort
24.9 MOK dla Polic „Miasteczko kultury” z propozycjami kulturalnymi na placu przed „Kingą”

Październik
5.10 gawęda historyczna - spotkanie z Michałem Rembasem autorem pozycji „Tajemnice pomorskie”
21-23.10 Polickie Dni Muzyki
X - na polickim rynku wydawniczym ukazała się książka Stefana Marszałka „Oni byli pierwsi” ukazująca losy polickich osadników

Listopad
4.11 promocja monografii „Tanowo wczoraj i dziś” wydanej przez Gminę Police w MOK
7.11 msza święta odprawiona na terenie byłej fabryki benzyny syntetycznej w intencji ofiar polickich obozów
9.11 na poewangelickim cmentarzu w Uniemyślu postawiono krzyż ze stosownym napisem informacyjnym w języku polskim i niemieckim
10.11 spotkanie grupy policzan z byłymi mieszkańcami Trzebieży w Ueckermünde
12.11 otwarcie wystawy Wojciecha Bojarskiego w tanowskim kościele „Wilno i jego świątynie”
25.11 promocja monografii o Tanowie w bibliotece szkolnej w Tanowie

Grudzień
5.12 happening „Wolontariusze dzieciom” zorganizowany z okazji Światowego Dnia Wolontariatu dla dzieci ze Starego Miasta oraz Domu Samotnych Matek „Monar-Markot”
8.12 wręczenie nagród i stypendiów burmistrza Polic za osiągnięcia w dziedzinie twórczości artystycznej i sporcie
11.12 Turniej Tańca Towarzyskiego w MOK
18.12 „Muzyczna Wigilia” oraz kiermasz bożonarodzeniowy w MOK
22.12 „Muzyka na święta” - koncert w wykonaniu uczniów Szkoły Muzycznej „Tosca” w MOK

jan

Fotografie: Sławomir Bączyński, Czesław Piekarski, www.samarama, autor

Idą święta wstąp do CITiK

2011-12-11T09:37:00.000-08:00

W ubiegłym roku powołano i utworzono w Policach Centrum Informacji Turystycznej i Kulturalnej. CITiK podlega Miejskiemu Ośrodkowi Kultury, który wskazał na siedzibę Centrum zabytkową boczną kaplicę nieistniejącego kościoła mariackiego w rynku w Starych Policach.

Centrum jest prowadzone przez dwoje młodych, sympatycznych ludzi, Natalię Nastarewicz oraz Kamila Zagórskiego, którzy służą wszelkimi informacjami dotyczącymi turystyki oraz wydarzeń i przedsięwzięć kulturalnych na terenie Gminy Police.

W CITiK-u o czym nie każdy wie, można nabyć liczne pamiątki z polickimi akcentami. Są to koszulki, czapki, mapy, breloczki, kubki, długopisy, przypinki oraz książki. Obecnie można kupić mego autorstwa „Powojenne dzieje Polic” oraz „Tanowo wczoraj i dziś”, ponadto wspomnienia Hilde Kliche byłej mieszkanki Jasenitz - Jasienicy „Ruchome piaski” oraz książkę Steffena Möllera „Moja ukryta paranoja”.

Nowym pomysłem prowadzących CITiK jest możliwość oddania niepotrzebnych książek, lub wymiany na inne, których się poszukuje. Ta forma wymiany cieszy się coraz większą popularnością. Uwaga: wśród książek są także pozycje o tematyce regionalnej, pomorskiej. W okresie przedświątecznym, „policka” pamiątka może sprawić osobie obdarowanej niekłamaną satysfakcję.

Pamiątki z Centrum Informacji są tanie np. koszulki kosztują od 17,50 do 28 złotych, czapki - 14 zł, książki od 15 do 35 złotych.
Obecnie na okres jesienno - zimowy CITiK przeniesiono do MOK. Mieści się w holu, w dawnej kasie kina. Otwarte jest od poniedziałku do piątku w godzinach 11-19. Zapraszam!

Pamiątki po lekarzu obozowym

2011-12-06T12:16:00.000-08:00

Kilka lat temu ówczesna sekretarz Gminy Róża Kłys zadzwoniła do mnie informując, że chce przekazać do GHP pamiątki po doktorze Bolesławie Kaczyńskim 1908 – 1963, lekarzu obozowym Außenlager Pölitz w latach 1944 -1945.

W 1987 roku istniejący w Policach Batalion Obrony Cywilnej przyjął imię dra Bolesława Kaczyńskiego. Odsłonięto pamiątkową tablicę, a żona doktora Maria przekazała hufcowi do Sali Tradycji kilka pamiątek po nieżyjącym mężu. Po rozwiązaniu hufca pamiątki zostały zdeponowane w Komendzie Wojewódzkiej OHP w Szczecinie, a następnie przekazane do Urzędu Miasta i Gminy w Policach z przeznaczeniem dla Szkoły Podstawowej nr 8. Ostatecznie postanowiono przekazać pamiątki do istniejącej już wówczas GHP.

Wśród pamiątek przekazanych w posiadanie GHP są: dwa oświadczenia współwięźniów, pismo żony doktora Marii Kaczyńskiej do burmistrza Stanisława Szymaszka, opis sylwetki doktora, 6 pism informacyjnych skierowanych do Bolesława Kaczyńskiego z lat 1946 - 1958, 2 fotokopie z Międzynarodowego Biura Poszukiwań w Arolsen, 4 zdjęcia byłego więźnia, sygnet obozowy z numerem więźnia z Mścięcina, fajka, przyznane mu po wojnie odznaczenia.

Bolesław Kaczyński jest patronem Szkoły Podstawowej nr 2 w Policach. Przypomnę, że były kontrowersje wobec osoby lekarza wyrażone choćby we wspomnieniach Józefa Jagodzińskiego „Bunkry na ruinach” wydane później przez szczeciński IPN w 2009 r. Z tego powodu proces nadania imienia szkole został zawieszony na rok czasu. Wobec braku innych dowodów rzekomej negatywnej postawy lekarza, a będąc w posiadaniu wielu dowodów, dokumentów potwierdzających godną postawę lekarza ratującego współwięźniów imię Bolesława Kaczyńskiego szkole nadano.

Oto zeznanie Leona Staśkiewicza potwierdzone przez notariusza w Słupsku 9 lipca 1948 r. Kończy się ono słowami: „Przez swoje lata pracy dla chorych dr Kaczyński zdobył sobie uznanie nawet u SS-lekarza Heidla, a moralną swoją siłą potrafił w wielu wypadkach poskromić zwierzęcość Breitla, Kozłowskiego i innych znanych katów obozowych”.

Przypomnę kalendarium życia dra Bolesława Kaczyńskiego. Urodził się 20.11.1908 r. w Warszawie. Gimnazjum ukończył w Drohiczynie a później krakowską Szkołę Podchorążych. W latach 30. XX w. rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu we Lwowie. W 1936 r. rozpoczął roczny staż pracy w szpitalu św. Antoniego we Lwowie. We wrześniu 1939 r. dostał się do niewoli skąd zbiegł. Wstąpił do Związku Walki Zbrojnej kolportując ulotki i tajną prasę. Aresztowany 21.10 1940 r. został wysłany do Flossenbürga w Bawarii gdzie przydzielono mu numer 3045. Potem został przeniesiony do Auschwitz z numerem obozowym 8765. W lipcu 1942 r. został więźniem Konzentrationslager Stutthof, by wreszcie w 1944 r. trafić na niespełna rok do Messenthin - Pölitz.Po zakończeniu wojny został dyrektorem szpitala powiatowego w Starogrodzie nad Iną - Stargardzie Szczecińskim, by w końcu zostać dyrektorem szpitala powiatowego w Dębnie Lubuskim.

Jest sporo dokumentów dotyczących doktora Kaczyńskiego. Nigdy nie natrafiłem na jego osobiste wspomnienia. Są za to wspomnienia więźniów dowodzące jego właściwej, godnej postawy podczas pobytu w Stutthof i Messenthin, poza relacjami Józefa Jagodzińskiego. W tamtych nieludzkich czasach oceny ludzi bywały różne, rozbieżne choć dotyczyły tej samej sprawy. Wszystkich łączyło jedno wspólne przeżycie - tragizm wojny, który dotknął każdego kto żył podczas II wojny światowej...

jan

Außenlager Pölitz 66 lat później

2011-12-01T10:08:00.000-08:00

Macieja Pacholskiego poznaliśmy na blogu kilkadziesiąt dni temu, gdy przysłał mi wspomnienia swego ojca Kazimierza i sporządzony przez niego plan sytuacyjny byłej filii obozu koncentracyjnego w Stutthof w Mścięcinie, z 1950 roku. Był wówczas dyrektorem tuczarni trzody chlewnej w byłych więźniarskich barakach (1950 - 1952).

Michał odwiedził ostatnio Mścięcino i nadesłał kilka fotografii, które za jego zgodą i przyzwoleniem zamieszczam poniżej.

Spotkanie w Tanowie

2011-11-26T10:32:00.000-08:00

W piątek 25 listopada o godz. 17.00 rozpoczęła się druga i zarazem ostatnia prezentacja monografii „Tanowo wczoraj i dziś”.

Spotkanie odbyło się w bibliotece szkolnej szkoły podstawowej w Tanowie. Zjawiło się na nim kilkadziesiąt osób, w większości tanowian. Wśród nich zaszczycili swą obecnością ks. prob. Włodzimierz Olszewski, przewodniczący Rady Miejskiej Witold Król, były starosta Powiatu Polickiego 1998-2002 Lech Bartnik, sołtys osady Zygmunt Kołacki - wszyscy mieszkający w Tanowie. Pozostałe zacne osoby w zdecydowanej większości były mi znane i cieszyłem się z ich obecności.

Spotkanie nie różniło się niczym szczególnym od promocji pozycji w MOK. Przedstawiłem szerzej genezę powstania monografii, źródła z których korzystałem: Berghaus, kroniki, rozmowy z ludźmi. Rozmawialiśmy o tanowskich tajemnicach: były kościół, współczesna świątynia, dzwonnica, Góra Żalisko, cmentarz, Mackensen, II wojna światowa.

Jest jeszcze wiele niewyjaśnionych tajemnic. Może to się zmienić, gdyż osoby obecne na spotkaniu zadeklarowały chęć pomocy poprzez udostępnianie rodzinnych materiałów ikonograficznych, jakie zalegają opasłe szuflady starych tanowskich domów.

Spotkanie w bibliotece, w której mieściła się niegdyś mała salka gimnastyczna (to też historia) upłynęło w miłej atmosferze. Osobiście dziękuję koledze po fachu nauczycielowi angliście z naszej szkoły Krzyśkowi Adamczakowi za pomoc w przygotowaniu spotkania.

„Tanowo wczoraj i dziś” lada dzień będzie można kupić w kiosku CITiK w MOK (dawna kasa kina MOK) w cenie 15 zł za egzemplarz.
jan

O Tanowie w szkole

2011-11-19T04:41:00.000-08:00

W najbliższy piątek 25 listopada, niedawno wydana przez Gminę Police monografia Tanowa zostanie jeszcze raz zaprezentowana tym razem w Szkole Podstawowej im. Jerzego Noskiewicza w Tanowie, w której pracuję od 1992 roku. O godzinie 17.00 w szkolnej bibliotece zacznę opowieść o osadzie, w której mieszkam od kilku lat, a która mam nadzieję prędzej czy później rozwinie się i urośnie do rangi najważniejszego po Policach miejsca w Gminie.

Na spotkaniu w szkole większą uwagę niż w MOK zwrócę na, nierozstrzygnięte do dziś tanowskie tajemnice. Mieszkańcy Tanowa pytają nieraz o to co działo się w tej osadzie przed zakończeniem II wojny światowej i tuż po jej zakończeniu. To moim zdaniem naturalna reakcja, gdyż ludzie chcą coraz częściej wiedzieć, co się przed nimi tutaj działo. Stąd oprócz gawędy o dawnych czasach niezbędny będzie pokaz starych zdjęć, map, by uzmysłowić naocznie gościom niezwykłość ich wsi.

Jednocześnie chcę poinformować miłośników historii Polic i okolic, że już niedługo „Tanowo wczoraj i dziś” i mam nadzieję, kolejne pozycje które powstaną będzie można nabyć w Centrum Informacji Turystycznej i Kulturalnej w MOK.
Zapraszam na spotkanie!

Wizyta

2011-11-17T00:02:00.000-08:00

9 listopada 2011 roku grupa policzan pod wodzą burmistrza Władysława Diakuna udała się do Ueckermünde na zaproszenie Niemiecko- Polskiego Towarzystwa – Deutsch und Polnische Gesselschaft, które ma swą siedzibę w mieście nad rzeką Uecker.

W wyjeździe uczestniczyły osoby, które w swej działalności często mają do czynienia z partnerami niemieckimi. Wśród nich był przewodniczący Rady Miejskiej Witold Król.

W programie mieliśmy odwiedziny nowoczesnego szpitala w Ueckermünde, zwiedzanie starówki z zamkiem Książąt Pomorskich, ratusza, kościoła mariackiego oraz zabytkowego spichlerza. Urządzono w nim małe centrum kultury, w którym prezentowane są wystawy, koncerty oraz spotkania ludzi twórczych. W spichlerzu doszło do spotkania z grupą byłych mieszkańców Trzebieży, którzy nader licznie zjawili się na spotkaniu.

Podczas spotkania Hans Albrecht wręczył burmistrzowi Polic mapę przedwojennej Trzebieży. Był pokaz slajdów ukazujących ciekawe miejsca, miejscowości leżące na pograniczu między Policami a Ueckermünde. Nie zabrakło recytacji wierszy w obu językach.

Tanowo w MOK

2011-11-09T06:39:00.000-08:00

W piątkowe popołudnie, 4 listopada w MOK-u zjawiło się nader liczne grono miłośników przeszłości naszego regionu. Na zaproszenie burmistrza Władysława Diakuna przybyli, by wysłuchać opowieści o nowym wydawnictwu Urzędu Gminy - monografii mego autorstwa „Tanowo wczoraj i dziś”.

Wśród obecnych nie w sposób było nie dostrzec obok wspomnianego burmistrza, przewodniczącego RM Witolda Króla, naczelnika Wydziału Oświaty i Kultury Witolda Stefańskiego, dyrektor Biblioteki Miejskiej Wioletty Kołodziejczyk, dyrektor MOK Anny Ryl, radnych gminy. Cieszyła mnie obecność miłośników historii Polic i okolic: Wieśka Gawła, Darka Szalińskiego, Dominika Wołyńskiego, Zenka Owczarka, Andrzeja Kowalika, Bartka Sitarza. Na spotkanie przybyła grupa tanowian pod wodzą sołtysa Zygmunta Kołackiego. Ciekawą postacią w tej grupie jest Magdalena Grąbczewska, z wykształcenia prawnik, która założyła i prowadzi wraz z mężem stronę tanowskiej parafii. W chwili obecnej tworzą stronę sołectwa w Tanowie. Nade wszystko ucieszyłem się z obecności gryfinian: syna Jakuba, jego żony Justyny i wnuka Olka. Wśród pozostałych gości dostrzegłem moich kolegów, koleżanki, znajomych ze stowarzyszeń „Sama Rama”, „Łarpia”, „Skarb”. Ich obecność sprawiła mi wiele satysfakcji.

Po słowie wprowadzającym włodarza miasta przedstawiłem syntetyczną, analizę treści wydanej pozycji. Przedstawiłem najważniejsze czynniki zachęcające mnie do podjęcia pracy nad monografią: zachęta syna Jakuba, współczesny potencjał osady, bogata historia, znakomite otoczenie, walory krajobrazowe, społeczny popyt na wszelkie formy poszerzania wiedzy o okolicach i miejscu, które zamieszkujemy.

Po wstępie rozpocząłem prezentację multimedialną pokazującą ikonografię tanowską: zdjęcia, mapy, grafiki, dokumenty. Wiele zdjęć ujrzało światło dzienne po raz pierwszy po wyciągnięciu ich z przepastnej domowej zapomnianej szuflady.

Nie zabrakło czasu na podziękowanie za współpracę w małym gminnym dziele: Urzędowi Gminy, personalnie: burmistrzowi Polic Władysławowi Diakunowi, synowi Jakubowi, Andrzejowi Kowalikowi, Dominikowi Wołyńskiemu, sołtysowi Zygmuntowi Kołackiemu, prezesowi OSP Marianowi Siwieli, Elżbiecie Żochowskiej i wielu innym.

Na zakończenie blisko 2 godzinnego spotkania jak to zwykle bywa podpisywałem sprezentowane przez UM dla gości książki, niektóre ze szczególnymi dedykacjami. Jako ostatni o wpis poprosił burmistrz, mocno wcześniej zajęty wieloma przybyłymi gośćmi. Miłą niespodzianką były kwiaty od mojej szefowej w MOK Ani Ryl, oraz akwarele i papier do akwarel, upominek od UM.

Spotkanie upłynęło miło, były kuluarowe pogaduszki. W organizacji spotkania dziękuję serdecznie Kamili Turzyńskiej, Uli Larzhali i Marcinowi Kowalikowi z Wydziału Promocji UM, oraz moim MOK-owskim kolegom Sławkowi Tomankowi i Maćkowi Kęsemu.
Jan
Fotografie: Marcin Kowalik i Wiesław Gaweł
.

Spotkanie z Tanowem

2011-10-23T01:17:00.000-07:00

4 listopada w piątek na godzinę 17.00 do MOK, Galerii Historycznej Polic zapraszam miłośników przeszłości miasta i regionu na spotkanie, podczas którego zostanie zaprezentowana kolejna pozycja książkowa. Tym razem poświęcona podpolickiej osadzie Tanowo.

Myśl o spisaniu dziejów Tanowa korciła mnie od dawna. Trzy lata wstecz zacząłem gromadzić materiały. Zależało mi, aby opowiedzieć o osadzie, która ma wielowiekowy rodowód, a współcześnie jest trzecią pod względem liczby mieszkańców osadą Gminy Police.

W tym roku monografię udało się wydać. To dzięki Gminie Police, która takie działania wspiera. Wraz z moim synem Jakubem pozycję przygotowaliśmy. Ujrzała ona światło dzienne we wrześniu 2011 roku.

Podczas tworzenia książki wsparło mnie wiedzą i zasobami archiwalnymi sporo osób. Wśród nich Andrzej Kowalik, Dominik Wołyński, sołtys Zygmunt Kołacki, dzielny strażak Marian Siwiela, Elżbieta Żochowska, Sławek Bączyński i inni. Nieocenioną pomocą w poznaniu wiedzy okazały się kroniki OSP, sołectwa, przedszkola, szkoły, Domu Dziecka...

Dawne Tanowo poznałem zwłaszcza dzięki nieocenionej wiedzy Heinricha Bergausa, który w 1865 roku w swoim dziele o Pomorzu poświęcił wsi Tanowo i okolicznym osadom wiele miejsca. Dotarłem też do innych pomniejszych źródeł informacji, które znacznie poszerzyły wiedzę o osadzie nad rzeką Gunicą. Poniżej tanowscy osadnicy. Lata 40. XX w.

Dziś osada rozrasta się, rozszerza się infrastruktura miejscowości. Tanowo ma swój ośrodek zdrowia, pocztę, szkołę podstawową, przedszkole publiczne, dwie placówki opiekuńczo - wychowawcze, Ochotniczą Straż Pożarną, zakłady produkcyjne i usługowe, warsztaty, sklepy i to co najistotniejsze: atrakcyjne położenie na trasie Police - Szczecin oraz Szczecin - Niemcy - Hintersee: a dalej Eggesin, Ueckermünde, Anklam, Greifswald. Z ominięciem centrum Polic można dojechać do Trzebieży i Nowego Warpna. Osada jest malowniczo położona i okolona lasami Puszczy Wkrzańskiej. Pewnie z tego powodu działki w Tanowie mają wysoką cenę. Coraz więcej ludzi buduje tu swe domy. Powstały kolejne ulice: Szkolna, Wiosenna, Brzozowa przy których zbudowano wiele nowych domów. Wcześniej budowano na ulicy Gunickiej, Wiatracznej, Młyńskiej. Część działek jest już zabudowanych, wiele kolejnych czeka na swych właścicieli.

O prężności Tanowa stanowi potencjał ludzki i gospodarczy. Stąd osada zasługuje na większe zainteresowanie i zaangażowanie osób wpływowych jak i samych jej mieszkańców w dzieło dynamicznego społeczno - ekonomicznego rozwoju. Dobrze więc, że powstał plan rozwoju miejscowości Tanowo na lata 2008 - 2013. W dokumencie dokonuje się bilansu atutów i mankamentów utrudniających życie mieszkańcom.

Tanowo jest społecznością ludzi młodych i coraz lepiej wykształconych. Ich potencjał można lepiej i skuteczniej wykorzystać na miejscu dla dobra miejscowości. Takie ambicje ma choćby miejscowa szkoła podstawowa czy Stowarzyszenie „Sokoli Las”.

Niniejszą publikacją chcę przedstawić osadę w której pracuję i mieszkam od dawna, w nowym, nieznanym dotąd świetle. Pragnę zwrócić uwagę na miejsce o bogatej historii, przeszłości, tradycji i niewątpliwie dużych możliwościach dalszego rozwoju.

jan

Spisane wspomnienia

2011-10-16T13:30:00.000-07:00

Pewnego dnia zadzwonił do mnie mieszkaniec Szczecina pan Maciej Pacholski. Poinformował mnie, że posiada wspomnienia swego ojca, który w latach 1950-1952 pracował jako dyrektor w tuczarni trzody chlewnej w Mścięcinie, na terenie byłego obozu KL Stutthof - Außenlager Pölitz.

Mój rozmówca ponadto zaproponował przesłanie mi odręcznie sporządzonego przez ojca Kazimierza rysunku planu obozu, późniejszej tuczarni. Upływ czasu spowodował, że plan jest wyblakły, a napisy sporządzone ołówkiem mało czytelne. Ale wykonany w 1950 roku dokument ma swoją wartość, jest autentyczny i pokazuje były obóz jeszcze w swym niemal pierwotnym kształcie. Widać więc zaznaczony kształt terenu obozu okolonego jak to zapisał autor drutami pod napięciem. Wewnątrz było 14 baraków, plac apelowy, stała szubienica. Poza terenem obozu przy głównym wejściu była wartownia, zabudowanie gospodarcze, budynek komendantury i jak odnotował autor planu „parkiet do tańca z lampionami” (dawna sala taneczna Waldhalle). Jak wiemy od roku 1950 zaczęto tam hodować świnie, a pamięć po więźniach została na swój sposób zbeszczeszczona.

Oprócz planu pan Maciej przesłał mi także wspomnienia swego ojca. Wprawdzie fragment dotyczący Polic nie jest obszerny, to jednak wspomnienia ukazują obraz powojennej Polski z kikutami wypalonych domostw, rozrzuconym w terenie zdewastowanym sprzętem wojskowym, trud organizacji życia w nowej rzeczywistości po zakończeniu krwawej wojny.

Dobrze, że takie wspomnienia, swoiste kroniki wydarzeń czasów, w których żyli nasi ojcowie, dziadkowie są spisywane. Ale też ile nie poznanych faktów, nie spisanych, nieopowiedzianych zdarzeń, świadkowie tamtych czasów zabrali ze sobą do grobów. Śpieszmy się zatem do nakłonienia seniorów do wspomnień, zwierzeń, nagrywajmy je, spisujmy cierpliwie, a w przyszłości może powstać z tego niezwykła księga historii jakiej w szczegółach nie znamy.
jan

Gawęda historyczna

2011-09-27T00:48:00.000-07:00

5 października 2011 roku zapraszam do Miejskiego Ośrodka Kultury na godzinę 18.00. W cyklu gawęd historycznych organizowanych w Galerii Historycznej Polic spotkamy człowieka oryginalnego: podróżnika, dziennikarza, nauczyciela Michała Rembasa. Michał jest autorem ostatnio wydanej pozycji „Zachodniopomorskie tajemnice” i współautorem też świeżej pozycji „Dąbie prawobrzeże wielkiego Szczecina”.

„Zachodniopomorskie tajemnice” wiodą czytelnika przez znane i nieznane miejscowości województwa zachodniopomorskiego, osady, miejsca natury, do których rzadko docieramy. Z każdym z nich związana jest niezwykła opowieść, historia, tajemnica, którą Michał przybliża i rozwiązuje poprzez barwne opowieści i bogatą szatę ilustracyjną.

W książce będącej swoistym przewodnikiem nie brak opisów nam bliskich z terenu Gminy Police i Powiatu Polickiego. Wędrujemy zatem przez Pilchowo, Jasienicę, Police, nieistniejące Gunice. Dowiadujemy się wielu ciekawych faktów wzbogacających wiedzę o regionie. Pozycja jest ciekawa, a gdzie ją będzie można kupić, dowiemy się od Autora.

Warto wybrać się do MOK do sali konferencyjnej na spotkanie z Michałem, niestrudzonym wędrownikiem. Wielokrotnie odwiedzał mnie w Tanowie i snuł opowieści. Wspólnie wybierzemy się na kolejną eskapadę w otmęty Puszczy Wkrzańskiej w poszukiwaniu tajemniczych głazów z inskrypcjami. Środowe spotkanie zapowiada się ciekawie i będzie wsparte prezentacją multumedialną. Zatem do zobaczenia w MOK!
jan

Tajemnice Puszczy Wkrzańskiej - Gunice wieś ktorej nie ma

2011-09-07T00:03:00.000-07:00

Niewątpliwie największą puszczańską tajemnicę stanowi nieistniejąca wieś Gunice - Günnitz, która przez lata współistniała w symbiozie z Falkenwalde - Tanowem. Odległa o 3 km od Tanowa śródleśna osada jeszcze w 1939 r. liczyła 190 mieszkańców. Dziś pozostały po nich jedynie rozrzucone fundamenty domostw, budynków gospodarczych oraz leśny cmentarzyk właścicieli wsi. Dojechać tam można autem, rowerem lub dotrzeć pieszo. A dookoła piękna, majestatyczna Puszcza Wkrzańska.

Losy Gunic losy związane są z rodami von Ramin i Krackow. Do 1555 r. Gunice leżały na terenie Wielkich Lasów Stolzenburg i były własnością Blankenburgów. Od 1555 r. przeszły w posiadanie kamieńskiego rodu reprezentowanego przez Fryderyka von Ramin. Obszar został potwierdzony w dokumencie lennym z 1743 r. jako lenno kamieńskie. Przed rokiem 1776 r. został w połowie przypisany rodowi Krackow, a w drugiej rodowi Brunn.
W 1816 r. majątek gunicki od rodu Krackow kupił kapitan Kurt Georg Fryderyk von Ramin.

W 4 lata później dokupiono majątek w Leśnie Górnym. Majątek Gunice podzielony był na dwie części Gunice A i Gunice B. Gunice A wchodziły w skład kamieńskiego dobra lennego Brunn. W trakcie trwających do 1848 r. sporów między ówczesnym rządowym asesorem Fryderykiem Gebhardem Otto von Ramin, a jego bratem porucznikiem Karolem Augustem Otto Fryderykiem von Ramin, ten ostatni przejął majątek Brunn za 14 tysięcy talarów. Od 1848 r. całość majątku była w posiadaniu Fryderyka Gebharda Ottona von Ramin.
W Gunicach zbudowano obszerny pałac w otoczeniu zadbanego parku ze starodrzewiem, w którym zamieszkali Raminowie. Do obiektu wiodła wysadzona kasztanowcami aleja. Wieś zamieszkiwało kilkadziesiąt osób trudniących się gospodarką leśną, uprawą roli.

Majątek miał powierzchnię 1625 mórg, 66 prętów (pola, las, łąki, gospodarstwa, ogrody). Na podmokłych uprawiano żyto, owies, buraki pastewne, ziemniaki. Torfowe łąki posiadały sporą ilość rudy darniowej. Nie wykorzystywano ją jednak w celach handlowych, gdyż w Drogoradzu pozyskaną rudę darniową wysyłano do huty w Torgelow. Występujący w dużej ilości torf przetwarzany był na smołę wysokiej jakości, ale wykorzystywany tylko na własne potrzeby. Z łąk zbierano 100-130 fur siana, każda warta 24 talary. Stosowano prace melioracyjne.

Przy pozyskiwaniu drewna w terenach wyżej położonych stosowano wyrąb co 100 lat, a na terenach podmokłych co 40 lat. W lesie dominowała sosna, buk, wiąz, jesion, olcha, brzoza.
W Gunicach w połowie XIX w. zamieszkiwały 72 osoby w 7 rodzinach, w 5 domach przy których istniało 6 budynków gospodarczych. W majątku pracował 1 inspektor, 1 leśniczy, 1 ogrodnik, 5 rodzin pracujących w systemie dniówki, 2 pracowników niewykwalifikowanych, 2 pasterzy krów, 4 służące. W gospodarstwach chodowano 50 krów, konie zaprzęgowe, wierzchowce, kury, kaczki, indyki, gołębie. W rzece odławiano duże ilości raków. Opodal pałacu wykopano staw i zarybiono karpiami, karasiami, linami, szczupakami. Warty odnotowania jest fakt, że Gunice miały swój własny szpital z dwiema izbami i kuchnią służącą chorym wymagającym opieki oraz własny zarząd policyjny.
Gunice należały do rejonu szkolnego w Tanowie. Oprócz czesnego mieszkańcy Gunic ponosili opłaty na rzecz utrzymania szkoły w takim samym wymiarze jak mieszkańcy Tanowa. Majątek należał także do tanowskiej parafii. Na rzecz kościoła proboszcz z Tanowa otrzymywał oprócz danin osobistych, wynagrodzenia rocznego, 4 sążnie drzewa w polanach brzozy lub olchy.

Rozwój gospodarczy Gunic był niewątpliwie związany z osobą jej właściciela Fryderyka Gebharda Otto von Ramina który między 1848 a 1864 r. dzięki wykarczowaniu lasu podwoił powierzchnię uprawną, zwiększył ponad dwukrotnie areał łąk meliorując torfowiska olszowe i brzezinowe, uruchomił torfiarnię rozpoczynając pozyskiwanie cennego i wydajnego materiału opałowego, zbudował nowy kompleks budowlany składający się z dużego, przestrzennego domu mieszkalnego i dwóch budynków gospodarczych, zbudował nowy dom mieszkalny dla pracowników najemnych na 4 rodziny, zwiększył pogłowie zwierząt hodowlanych i inwentarza, zadbał o ogrody, wygląd zewnętrzny majątku, zasadzenie drzew, poprawę stanu dróg, budowę mostów.

W wielu źródłach mówi się o przynależności Raminów do loży masońskiej. Rzeczywiście na głazach nagrobnych widać znaki loży masońskiej: ekierkę i cyrkiel. Podobno także w pałacu na ścianach sali głównej widniały znaki loży masońskiej.
Po II wojnie światowej w Gunicach mieszkało blisko 200 osób. Pałac Raminów został zaadaptowany przez Koło Łowieckie w Szczecinie, później przez junaków Powszechnej Organizacji „Służba Polsce”. Po jej rozwiązaniu obiekt przejęło Nadleśnictwo Trzebież.

Na początku lat 60. XX w. budynek zaczął popadać w ruinę i podzielił los wielu podobnych poniemieckich obiektów. Został rozebrany. W 1972 r. Gunice zamieszkiwało jeszcze 25 mieszkańców. Wieś zaczęła pustoszeć aż do całkowitego wyludnienia. Dziś o świetności Gunic świadczą jedynie głazy nagrobne członków rodziny Raminów. Cmentarzyk został uporządkowany i urządzony „na nowo”. Miejsce jest niezwykle nostalgiczne otoczone ścianą potężnej, wiekowej puszczy.

jan

Nowe Warpno i okolice

2011-07-02T11:45:00.000-07:00

Niewielkie miasto doczekało się swej monografii 4 lata wstecz w 2007 roku. Stowarzyszenie „Czas Przestrzeń Tożsamość” wydało książkę autorstwa Wojciecha Łopucha. Inicjatorem serii monografii którą rozpoczęła Jasienica Kazimiery Kality Skwirzyńskiej jest Andrzej Łazowski mający głowę pełną pomysłów, które w większości realizuje z doskonałym nieraz skutkiem.

W swoich zbiorach biblioteki regionalnej mam niemal wszystkie pozycje wydane przez Łazowskiego i jego współpracowników. Ale Andrzej zaskoczył mnie nie po raz pierwszy wznowieniem (2010) mocnego rozszerzonego Nowego Warpna. Opasła pozycja liczy ponad 500 stron. Jej wartością jest jeszcze większa ilość fotografii starego Warpna. Pozycja jak wiele innych ma charakter międzynarodowy bowiem w całości jest tłumaczona na język niemiecki, co ułatwia poznawanie historii po obu stronach granicy.

A

Autor wędruje na kartkach książki od czasów najdawniejszych poprzez średniowiecze, nadanie praw miejskich, pobytu na Pomorzu i w Nowym Warpnie Szwedów, pruską zwierzchowność aż po II wojnę światową. Szczegółowo opisane są powojenne dzieje miasteczka. Nowością II wydania jest poszerzenie treści o opisy miejscowości leżących w gminie Nowe Warpno.

Przeszłość Nowego Warpna jest pasjonująca i niezwykle bogato udokumentowana. Stare zdjęcia przeplatane są współczesnymi wykonanymi przez Andrzeja Łazowskiego. Mnie marzy się by taką wiedzę o Policach mieć także u nas. Niestety mimo upływu czasu nie udaje nam się dotrzeć do nowych, istotnych, wzbogacających wiedzę dokumentów, zdjęć, relacji. A przecież historia Polic jest w niektórych okresach większa, bogatsza w wydarzenia. Imponuje mi także staromiejska zabudowa miasteczka z perełkami: ratuszem i bogato wyposażonym kościołem!

Książka przyjęta została z wielkim uznaniem przez miłośników historii Ziemi Polickiej, Nowowarpieńskiej. Zasługa to wspomnianego autora jak również redakcji: Andrzeja Łazowskiego, Zenona Owczarka, Małgorzaty Szczęsnej, Andrzeja Kotuli.
Pragnę zachęcić policzan do zainteresowania się serią książek „Czasu Przestrzeni Tożsamości”. Jest ich 11. Oto w kolejności: Jasienica, Stolec, Rzędziny, Łęgi, Szczecin - Skolwin, Szczecin - Grabowo, Nowe Warpno i okolice, Swobnica, Pomniki Szczecina, Rurka, Wały Chrobrego, Dobra i okolice i wreszcie Szczecin - Pogodno. Gdzie można kupić te książki? Pytajcie o to samego Łazowskiego www.lazowski.eu

Tymczasem szykują się kolejni autorzy do wydania historycznych pozycji popularno - naukowych dla szerokiego grona czytelników. To bardzo dobrze.
jan

Turniej wiedzy o Policach

2011-06-18T21:41:00.000-07:00

Niedawno zostałem zaproszony do Gimnazjum nr 3 w Policach na ciekawy konkurs. Pisze o nim poniżej dyrektor tej placówki Artur Zagórski.

8 czerwca 2011 roku o godzinie 13.00 w Gimnazjum nr 3 w Policach rozpoczął się I Międzyszkolny Turniej Wiedzy o Policach i Samorządzie Terytorialnym. W Turnieju brali udział uczniowie klas trzecich, czterech polickich szkół gimnazjalnych Gimnazjum nr 1, 2, 3, 4. Turniej prowadziła pomysłodawczyni i główna organizatorka Pani Grażyna Sosna nauczyciel historii i wos w Gimnazjum nr 3, przy współpracy z panem Grzegorzem Rudalskim z Gimnazjum nr 2 w Policach.

Uczniowie mieli do wykonania 12 zadań, m.in.:
-wypełniali tabelkę zadań samorządu terytorialnego,
-odpowiadali na pytania dotyczące historii Polic,
-odgadywali na podstawie opisu imię i nazwisko znanej osoby w Policach,
-musieli określić jaki jest związek rekwizytów z historią Polic (wędka, kogut, czarny chleb, Polifoska),
-zapiać jak kogut,
-złożyć pocięte zdanie ” Jesteśmy uczniami Gimnazjum nr......”,
-wyjaśnić nazwy ulicy, przy której mieszkamy, np. Piłsudskiego, Kościuszki, Batorego, Traugutta,
-wykonać wakacyjną fryzurę i makijaż.

Uczniowie i zaproszeni goście obejrzeli najładniejszą prezentację o Policach, wykonaną przez uczennicę klasy III c Gimnazjum nr 3 w Policach Karolinę Wołosz.
Pracę uczniów oceniała Komisja którą stanowili znani policzanie: Paulina Woźniak - pływaczka, rekordzistka świata, Jan Matura - nauczyciel, historyk, Jarosław Łebek - dyrektor Gimnazjum nr 3 i Artur Zagórski - dyrektor Gimnazjum nr 2.

Po zaciętej intelektualnej i manualnej rywalizacji I miejsce zajęła reprezentacja Gimnazjum nr 2, II miejsce Gimnazjum nr 1, III - Gimnazjum nr 3, IV - Gimnazjum nr 4.
Po rozmowie z uczniami i nauczycielami wiemy, że Turniej bardzo się podobał. Uczniowie i nauczyciele docenili pomysł i organizację, chwalili miłą atmosferę, ciekawe zadania dla drużyn, dekorację jak również występy artystyczne uczniów, a zwłaszcza egzotyczny taniec dziewczyn z Gimnazjum nr 2 i występy zespołu muzycznego z Gimnazjum nr 3.

Już dzisiaj organizatorzy - Gimnazjum nr 3 w Policach zaprasza do udziału w kolejnej edycji za rok.
Artur Zagórski
Foto - Sławek Bączyński

Spotkanie w Rieth

2011-05-17T22:13:00.000-07:00

1 maja w zimny jak licho poranek wybrałem się do Rieth na święto graniczne Rieth i Nowego Warpna. Powodem wyjazdu było zaproszenie do uczestnictwa w dyskusji polsko- niemieckiej na temat walorów turystycznych Zalewu Szczecińskiego.

W dyskusji uczestniczyli Nicole Spittel- Greifswald, przewodniczący Stowarzyszenia Niemiecko- Polskiego- Klaus Wils, burmistrz Nowego Warpna Władysław Kiraga, Michał Olszewski oraz ja. Z Michałem ustaliliśmy, że będziemy mówić: on o trasach rowerowych, zaś ja o historii i przeszłości i związanych z tym atrakcjami na terenie powiatu i gminy Police.

W swym występie powiedziałem mniej więcej tak: „Turystyka jest ściśle związana z historią. Podróżujemy podziwiając piękno krajobrazu, walory przyrodnicze regionu. Ale też zastanawiamy się jaka była przeszłość odwiedzanych przez nas okolic. Oko turysty cieszy także napotkany na trasie zabytek.
Chciałbym zwrócić uwagę na najciekawsze miejsca w gminie Police. To przede wszystkim fabryka benzyny syntetycznej, w której w latach II wojny światowej produkowano z węgla paliwo ciekłe- benzynę. Okres wojny ciągle jest mało znany ludziom. A były koncern to najciekawszy, choć tragiczny w swej wymowie obiekt historyczny. Drugim miejscem godnym odwiedzenia są ruiny poaugustiańskiego klasztoru w Jasienicy. To miejsce jest chętnie odwiedzane. Warto także powędrować przez wsie gminy Police, by ujrzeć obiekty sakralne- wiejskie kościółki w Trzebieży, Niekłończycy, Tatynii, Pilchowie, Przęsocinie.

Cieszy mnie coraz większe zainteresowanie historią naszego regionu. Upowszechnia ją m.in. Galeria Historyczna Polic oraz Stowarzyszenie „Skarb” w swej siedzibie na terenie fabryki. Ważne jest także to, że pojawia się coraz więcej literatury na ten temat. Także za pomocą internetu można poznawać gminę, powiat policki. Strony łatwo jest znaleźć i z nich korzystać. W imieniu własnym i siedzących tu zacnych osób zapraszam do odwiedzanie Polic i gminy polickiej”.

Głos zabierali pozostali prelegenci. Były pytania obecnych osób. Wśród nich byli burmistrz Polic Władysław Diakun, przewodniczący Rady Miejskiej Witold Król, zasłużony dla dobrych sąsiedzkich stosunków polsko- niemieckich były starosta Uecker- Randow Siegfried Wack, dyrektor MOK- Anna Ryl, nadleśniczy Antoni Michnowicz, przedstawiciele samorządów z Hintersee, Lückow, Rieth. Spotkanie było ciekawe i owocne.

Już po jego zakończeniu ruszyłem uliczkami Rieth w kierunku zamku (dziś już prywatnej posiadłości, do której nie ma dostępu). Wiedzie do niego piękna lipowa aleja. Perełką osady jest kościół z XVIII wieku, w którym nabożeństwa odprawiał znany i ceniony w Policach, niedawno zmarły pastor Wulf Gaster.
jan

Wystawa w sklepie...

2011-05-06T23:18:00.000-07:00

...ale nie taka tradycyjna z towarami w witrynie sklepu, lecz obok części handlowej...historyczna, starej fotografii.
Taka wystawa jest do obejrzenia w sklepie Jerzego Ossowskiego w Tatyni.

„Das Leben in Hagen”- „Życie w Tatyni” to zbiór fotografii, w większości fotokopii, ukazującej codzienność wsi na początku XX wieku po II wojnę światową. Uwagę zwraca szczegółowy plan Tatyni z nazwami obiektów i nazwiskami ludzi w nich mieszkającymi. Na planie widać dwa cmentarze: stary z XVIII w. i nowy w którym grzebano ludzi na przełomie XIX i XX w. Plan został sporządzony odręcznie przez Hilde Wegner dziś mieszkankę Ahlbeck.

Jest kilka przedmiotów sprzed wojny, którymi się posługiwano. Są książki, w tym dwie mego autorstwa.

Oglądając zdjęcia poznajemy historię tej miejscowości, ludzi ich zajęcia, zainteresowania. Wędrujemy przez lata, zmieniające się pokolenia. Dowiadujemy się na przykład, że w 1936 roku w Tatyni eleganckie auta osobowe posiadał jedynie Richard Wibberenz, młynarz Naggert i Zuehlsdorf. Na fotografiach widać ludzi niegdyś tu mieszkających, domy które się ostały i te, które zniknęły z powierzchni ziemi. Wśród nich domy rodzinne, obory, młyn nad Gunicą...

Pomysł organizacji wystawy urządzonej przez byłego mieszkańca Hagen Waltera Bütnera i właściciela sklepu we współczesnej Tatyni jest rewelacyjny, idea przednia, warta uznania, bowiem jest dowodem oddolnych inicjatyw bez wsparcia finansowego urzędu, dyrektorskich decyzji, szumu i medialnego zainteresowania.
Chylę zatem czoło przed Jurkiem Ossowskim i za jego pośrednictwem przed niemieckimi inicjatorami organizacji niezwykłej wystawy w niezwykłym wiejskim sklepie.
jan

Dzień Flagi Rzeczpospolitej Polskiej...

2011-05-03T02:08:00.000-07:00

...został ustanowiony w 2004 roku. Po wojnie flagę wieszano 1 maja, potem pośpiesznie ją ściągano. Polska flaga powiewała także 22 lipca. Obecnie flagę wieszamy 2-3 maja, w dniu odzyskania niepodległości. W każdej innej ważnej chwili dla kraju.

Coraz częściej flaga powiewa przed domami na posesjach. W Tanowie dzieje się tak w kilku przypadkach. Podoba mi się ten zwyczaj dowodzący patriotyzmu, przywiązania do symboli narodowych. Pamiętajmy, że jednym z naruszeń zwyczaju wywieszania flagi jest to, gdy jest ona brudna lub postrzępiona. Należy wymienić ją na nową.
jan

Moje spotkania z Papieżem

2011-04-30T00:51:00.000-07:00

1 maja AD 2011 Polak papież Jan Paweł II zostanie wyniesiony na ołtarze jako Błogosławiony. Przez lata Jego pontyfikatu Jan Paweł II był dla mnie największym autorytetem moralnym. Jego pielgrzymki do Polski były dla mnie najlepszymi rekolekcjami duchowymi. Przejmujące homilie o głębokiej treści humanistycznej, filozoficznej były ucztą dla ducha. Wizyty w kraju śledziłem namiętnie przy telewizorze.

W 1983 r. wystartowałem w sztokholmskim maratonie. Wyjazd do Szwecji zaplanowałem tak, by wrócić na czas do Szczecina w dniu odwiedzin Polaka w tym mieście. Pamiętam, że na trasie Jego przejazdu siedziałem na wysokim murze opodal ulicy Zaleskiego. Ojciec Święty w doskonalej wówczas formie pozdrawiał charakterystycznie rzesze Jego fanów. Był uśmiechnięty, szeroko rozpościerał swoje ręce.

W maju 1997 r. Rada Miejska podjęła uchwałę wzniesienia pomnika papieża w Policach. Miesiąc później zawiązała się grupa inicjatywna budowy pomnika. Na jej czele stanął Władysław Diakun. Rozpoczęła się budowa pomnika, którego autorem był Czesław Dźwigaj z Krakowa. 30 maja 1999 r. nastąpiło odsłonięcie i poświęcenie pomnika Jana Pawła II. W uroczystości udział wziął metropolita szczecińsko- kamieński Zygmunt Kamiński, władze miasta, delegacje szkół, zakładów pracy, zaprzyjaźnione samorządy lokalne. Miałem zaszczyt uczestniczyć w uroczystości i podpisać się w akcie erekcyjnym jako kronikarz Polic.

Na początku trzeciego tysiąclecia wyruszyłem w podróż do Włoch. Oczywiście jak niemal każdy Polak uczestniczyłem w spotkaniu Ojca Świętego z pielgrzymami na placu przed bazyliką watykańską. Jan Paweł II wędrował majestatycznie wśród wiwatujących tłumów. Był lekko przygarbiony, zmęczony, nostalgiczny.

Cieszę się, że za mego życia Rodak, wielki patriota, głowa Kościoła Ojciec Święty Jan Paweł II został wyniesiony na ołtarze. Modlę się do Niego już od kilku lat...

jan

Przebiśniegi z puszczańskich, nieistniejących Gunic

2011-04-21T00:58:00.000-07:00

Tajemnice Puszczy Wkrzańskiej

2011-04-21T00:17:00.000-07:00

Czy słyszeliście o śródleśnej puszczańskiej wsi Alte Glashütte? Trafić do niej trudno, ale gdy się posiada mapy okolic Tanowa, Węgornika już znacznie łatwiej.

O Hucie Gunickiej nie ma żadnych wiadomości. Pewne jest, że osada składała się z kilku budynków mieszkalnych i gospodarczych. Jej mieszkańcy zajmowali się pracą w pobliskim Węgorniku, wydobywaniem torfu na rozległych łąkach.

Dziś po małej wsi pozostały jedynie fundamenty domostw, stare drzewa pamiętające czasy jej istnienia. Wiele też śladów „poszukiwaczy skarbów”. Wykopane doły to efekty ich działalności. Przy dziurach porzucone metalowe części starych przedmiotów nie nadających się do ich kolekcji. Ale ja trafiłem na porzuconą ciężką, szeroką łopatę do kopania torfu. Powiększy zbiory Galerii Historycznej Polic.

Nostalgicznie jest w Hucie Gunickiej. Cisza, którą przerywają śpiewające ptaki lub szum wiatru w gałęziach drzew. Czuć tam niezwykle mocno przemijanie czasu. Nie ma Huty i nie ma odległych o kilka kilometrów Gunic.

jan

Nowy nabytek Galerii

2011-04-03T01:57:00.000-07:00

Urząd Stanu Cywilnego w Policach jest ważnym miejscem w Policach. Tu prowadzi się ewidencję urodzin, ślubów, zgonów. Pary zawierają związki małżeńskie. Po II wojnie światowej jednym z pierwszych urzędów jakie uruchomiono był policki USC. Jego długoletnią kierowniczką była Eugenia Karczyńska. Po niej funkcję sprawuje Elżbieta Gaweł. Właśnie od pani Elżbiety otrzymałem liczące sobie sporo lat insygnia kierownika USC, jej poprzedniczki.

Łańcuch składa się z kilku powtarzających się elementów. Jest to gryf pomorski, wybite na blasze inicjały urzędu, oraz elementy łączące- ogniwa. Łańcuch zwieńczony jest orłem narodowym bez korony.

Dodatkowym darem dla Galerii jest ozdobna taca, na której kładziono obrączki ślubne. Cieszę się z niezwykłej pamiątki, bowiem poszerza ona powojenne polickie zbiory o nowe eksponaty.
jan

Symbole miasta

2011-03-17T02:50:00.000-07:00

Police mają wiele ciekawych miejsc, na które warto zwrócić uwagę. Zwykle w pośpiechu dnia mijamy je niezauważonymi, choć stanowią kolejne charakterystyczne symbole miasta. Pisaliśmy o najważniejszych, dziś przypomnę te miejsca i obiekty, które są lub ich nie ma, gdyż w przeszłości zostały zniszczone lub rozebrane.

Obelisk

W 1949 roku w Policach wolą ówczesnych rządzących postanowiono ustawić pomnik ku czci 5 rocznicy powstania PKWN. Wskazano miejsce: centrum rynku vis a vis dawnej proboszczówki, na kościelnym placu obok kaplicy kościoła mariackiego. Dzięki zdjęciom wiemy, że był to czarny, niewyniosły obelisk o wysokości nieco ponad 2 metry, osadzony na trzech cementowych stopniach. Umocowano na nim tablicę z treścią: „Ku czci 5-ej rocznicy powstania P.K.W.N”. U góry widniało stylizowane godło Polski. Później pomnik został zmodernizowany na smukły słup o zwężonej postawie i szerszym szczycie. Ciekawostką jest fakt, że ustawiono go na tablicy epitafijnej poświęconej jednemu z burmistrzów Polic, która znajdowała się w rozebranym w 1895 roku kościele mariackim w rynku. Kościoła nie ma, epitafium też.

Policki grajek

Tę figurkę zna wielu policzan. Mały grajek, harmonista, odpoczywał przez wiele lat pod rozłożystym dębem naprzeciw komendy milicji w starych Policach przy ul. Grunwaldzkiej. Relaksował się nikomu nie przeszkadzając. Po zmianach społeczno- politycznych przekształceniu milicji w policję i zmianie miejsca komendy z ul. Grunwaldzkiej na Siedlecką, grajek powędrował za mundurowymi i stanął obok wejścia do komendy. Sympatyczna sprawa!

Wzgórze Maryjne

Na terenie polickiej gminy znajduje się kilkanaście sakralnych zabytków architektonicznych. Wzgórze Maryjne w Jasienicy jest w polickiej gminie jednym z najpiękniejszych miejsc. Kompleks obejmujący ruiny zespołu poklasztornego augustianów z XIII wieku, późnogotycki kościół, tworzą wraz z otoczeniem i starodrzewiem niezwykłą enklawę przeszłości. Po odejściu z Jasienicy w I połowie XVI wieku zakonników, zabudowę zmodernizowano nadając jej w XVIII wieku bardziej świecki charakter. Taki stan przetrwał do lat 60. XX wieku. Później zabudowa niszczała aż do stanu obecnego.

Pomnik w Trzeszczynie

To jedno z nielicznych miejsc upamiętniających naocznie tragedię II wojny światowej więźniów kilku narodowości, którzy w okresie II wojny światowej pracowali na rzecz III Rzeszy w Hydrierwerke AG- fabryce benzyny syntetycznej. Jedno z nielicznych, ale najstarsze. W 1967 roku pomnik ukazujący postaci umęczonych więźniów, dłuta Mieczysława Weltera został odsłonięty i tkwi przy ruchliwej szosie Police- Trzeszczyn- Tanowo do dziś. Tablice marmurowe zastąpiły kilka lat temu mosiężne z zupełnie innymi zapisami chwalącymi, armię radziecką, wyzwolicieli Polic.
jan

Odkrywanie historii w Policach

2011-03-09T01:51:00.000-08:00

Podczas wędrówek po regionie zachodniopomorskim, Małgorzata Jurgiel z Polskiego Radia Szczecin trafiła do Polic.

Zachęcam do odsłuchania audycji o odkrywaniu historii w Policach. Usłyszymy o malunku z byłej restauracji oraz Galerii Historycznej Polic. POBIERZ PLIK (format .mp3)

Zapowiedź

2011-02-24T14:29:00.000-08:00

Miło mi poinformować, że w środę 23 marca 2011 r. o godz. 18.00 w Miejskim Ośrodku Kultury odbędzie się kolejna gawęda historyczna na razie pod roboczym tytułem “Z kolekcjonerskich zbiorów Andrzeja i Dominika”.

Andrzej Kowalika i Dominika Wołyńskiego i ich kolekcjonerskie pasje zna wielu miłośników przeszłości miasta. Prawie wszystkie dotyczą Polic i okolic. Zatem spotkanie zapowiada się pasjonująco i o nim jeszcze napiszę.

Tymczasem zapiszcie sobie w kalendarzach termin i przyjdźcie licznie na spotkanie pod auspicjami Galerii Historycznej Polic. Zapraszam!

Caroliny Velthusen spotkanie z Jasienicą

2011-02-20T10:44:00.000-08:00

Swego czasu na forum Wirtualnych Polic Andrzej Kowalik podjął temat ryciny pokazującej interesującą panoramę Wzgórza Maryjnego w Jasienicy, pochodzącą z XIX wieku. Za jego wiedzą tenże rysunek reprodukuję. Widać na nim piękną panoramę wzgórza, którego do dziś największą ozdobą jest kościół p.w. św. Piotra i Pawła oraz ruiny poaugustiańskiego klasztoru.

Rycina cieszy oko, ale wraz z nią pojawia się pytanie kto ją popełnił. Bowiem autor jest nieznany. Sprawa zainteresowała mnie, gdyż w 2003 roku otrzymałem od byłego mieszkańca Drogoradza Horsta Schmellinga fotokopię obrazu Caroline Velthusen, na podstawie której rycina została wykonana. Artystka namalowała w oleju, w 1830 roku Wzgórze Maryjne w Jasienicy jako żywo przypominające rysunek zamieszczony i skopiowany przez Andrzeja. Horst poinformował mnie, że płótno wisi w jednym z berlińskich muzeów.

Cóż wiemy o Caroline Velthusen? Niewiele, jedynie tylko, że malowała pejzaże pomorskie i była przyjaciółką Francuzki Sophie Caroline AugusteTilebein, która żyła do 1854 roku w Żelechowej i była, mecenasem szeroko rozumianej sztuki. Caroline- rodaczka przyjaźniła się z nią i nieraz ze sobą na salonach przebywały. Zapewne obie Francuzki przywędrowały tu w związku z pobytem wojsk francuskich na Pomorzu.

Jak to bywa pejzażyści, a wśród nich Caroline wędrowała po urokliwych zakątkach okolic Szczecina, Polic i popełniła ów obraz. Na jego podstawie także ja namalowałem akwarelę, którą zamieszczam poniżej.

O innych autorach prac malarskich, grafik, wędrujących po okolicach Polic jeszcze napiszę.

jan

Pamięci Mariana

2011-02-17T22:59:00.000-08:00

W poniedziałkowy mroźny choć słoneczny dzień odwiedziliśmy mogiłę Mariana Yopha- Żabińskiego (1947-2009) w drugą rocznicę Jego odejścia do literackiego nieba.
Nad skromnym grobem poety pochylili się Jego przyjaciele: Jerzy Leszczyński, Stanisław Podkowa, Jan Grochowski, Jędrzej Łukasiewicz i ja nieobecny na zdjęciu.

Zapaliliśmy znicze, a Jerzy przeczytał kilka wierszy Mariana i swych autorskich. O Marianie Jerzy napisał:

„też Ciebie znałem
spotykałem
rozmawiałem

ileż sporów zapasów
o kształt słowa polskiego
o wiersz zbyt zawiły
zawsze

a tu raptem cisza
spadła gromem
w serce na uwięzi wersetu...”

jan

Lekcje historii regionalnej

2011-02-13T06:43:00.001-08:00

Na forum internetowym www.police.info.pl został podjęty temat lekcji historii regionalnej. Padło tam pytanie, czy w Policach taki rodzaj edukacji w szkołach istnieje, czy też nie. Jak jest w szkołach nie wiem, choć dochodzą do mnie pozytywne wieści, że niektórzy nauczyciele historii opowiadają swoim uczniom o przeszłości Polic. Bardzo dobrze!

Ale nie wszyscy miłośnicy historii wiedzą o działaniach edukacyjnych istniejącej od 2000 roku Galerii Historycznej Polic w Miejskim Ośrodku Kultury. Zachęcam więc do odwiedzenia strony MOK lub kliknięcia na zakładki blogu www.police750.blogspot.com na stronach Gminy Police, Wirtualnych Polic, Biblioteki Miejskiej, Andrzeja Kowalika, Zenona Owczarka. Na blogu jest bowiem wiele informacji o lekcjach historii, projektach zrealizowanych w tym zakresie.

Zatem przypomnę, że Galeria Historyczna Polic od samego początku działalności (2000) prowadzi szeroko zakrojoną działalność edukacyjną z zakresu historii regionalnej. Polega ona na:
- prowadzeniu w Galerii lekcji historii dla przedszkolaków, uczniów szkół podstawowych, ponadpodstawowych, licealistów,
- uczestniczeniu na lekcjach w szkołach na prośbę nauczycieli,
- oprowadzaniu wycieczek klasowych po ciekawych miejscach miasta i regionu,
- uczestnictwo w cyklicznych gawędach historycznych organizowanych przez GHP w MOK,
- pomoc w zdobywaniu materiałów piśmiennych i ikonograficznych uczniom i osobom zainteresowanym.

Spotkania na lekcjach historii są stale inspirowane przeze mnie w GHP. Obecność na takich lekcjach odnotowana jest w Księdze Odwiedzin GHP.

Dla przykładu w latach 2009-2010 w kontekście zbliżającego się jubileuszu 750- lecia nadania praw miejskich Policom, Galeria szczególną edukacją objęła polickich przedszkolaków. Zrealizowaliśmy dwa projekty:
- „Muzealni szperacze”,

- „Herb Polic”.

W obu projektach uczestniczyły dzieci ze wszystkich przedszkoli publicznych z Polic, Tanowa, Trzebieży. W sumie ponad 400 przedszkolaków wraz z wychowawczyniami.

Z kolei w listopadzie 2010 roku mimo, że Galeria została zalana wodą z przeciekającego dachu spotkania z nauczycielami i ich klasami odbywały się w sali konferencyjnej MOK. Skorzystała na tym Szkoła Podstawowa nr 8 prosząc o realizację spotkań z ośmioma VI-tymi klasami na temat Mścięcina. Projekt został zrealizowany w niespełna miesiąc przy pomocy wykładu, prezentacji multimedialnych, pomocy dydaktycznych: makiety grodu słowiańskiego, chaty średniowiecznej, starych przedmiotów, replik i kopii. W projekcie wzięła udział blisko 180 osobowa grupa uczniów i uczennic.

Tymczasem...

...wystawa w GHP została przeorganizowana, urządzona na nowo. Niektóre eksponaty powędrowały do magazynku. Inne zawisły na planszach lub wylądowały w gablotach. Napisy informacyjne są dwujęzyczne, tekst jest po polsku i niemiecku. W ostatni piątek 11 lutego „nową” GHP odwiedziły dzieci z klasy II c ze Szkoły Podstawowej nr 3 z wychowawczynią Iwona Zioło i z „ósemki”- klasa 4 c wraz z Barbarą Witkowską.

Kto jest zainteresowany wie, że lekcje historii regionalnej można umawiać ze mną poprzez kontakt - tel. 608 036 041, lub poprzez e-mail jmatura@gminapolice.pl. Warto też wchodzić na stronę internetową MOK, a w zakładce odwiedzać ten blog historyczny.

Na zakończenie pragnę poinformować, że w latach 2000-2011 Galerię Historyczną Polic odwiedziło ponad 4.500 osób, w tym dzieci.

jan

Ze zbiorów Galerii (1)

2011-02-05T00:04:00.000-08:00

Jednym z najbardziej okazałych eksponatów, jakie prezentowane są w GHP jest XVIII wieczna dębowa skrzynia posażna z 1746 roku.

Stylizowana w metalu data wraz z inicjałami właścicielki znajduje się na licu skrzyni. Z boku zamontowano uchwyty do jej przenoszenia. Skrzynia posiada dodatkowe stylizowane elementy ozdobne oraz niesprawny zamek. Pokrywa skrzyni jest współczesna. Jej dno sporo sfatygowane wymaga naprawy. Całość zachowana w dobrym stanie jest niewątpliwą ozdobą Galerii.

Zabytek ruchomy przekazał do GHP kilka lat temu Jerzy Piskulak, były mieszkaniec Polic, kolekcjoner staroci, jeden z pierwszych nauczycieli historii regionalnej, który spotykał się z dziećmi i młodzieżą we...własnym domu. Jego mieszkanie było małym muzeum wyposażonym w przeróżne pamiątki sprzed lat.

Dziś w skrzyni przechowuję różne klamoty, w tym środki do konserwacji drewna, metalu.

Skrzynie posażne były w dawnych czasach nieodłącznym elementem wyposażenia domu. Przekazywano je z pokolenia na pokolenie. Zwykle otrzymywały je panny, które opuszczały rodzinny dom i wychodziły za mąż. Do skrzyni pakowano poduszki, pościel, ubiory, rodzinne pamiątki, kobiece ozdoby.
jan

Łuk z Bolkowa

2011-01-29T05:34:00.000-08:00

Ubiegły rok był dobry dla szczecińskich archeologów. Dr Tadeusz Galiński (gość październikowej konferencji historycznej) wraz ze swymi pracownikami odkryli podczas badań w Bolkowie, opodal Jeziora Świdwie łuk łowców mezolitycznych sprzed 9.500 lat.

Widoczny na zdjęciu fragment łuku, z pozoru wygląda nieciekawie. Jednak dla naukowców jest niezwykle cenny. Jest pierwszym w Polsce i jednym z nielicznych w Europie znaleziskiem tego typu.

Drzewce łuku ma długość 60 cm i szerokość od 4 do 1,2 cm. Niegdyś gdy służył ludziom na polowania, miał 140 cm długości i był wykonany prawdopodobnie z cisu.

Łuk porzucono w pobliżu obozowiska, co oznacza, że na naszej ziemi już w okresie preborealnym (około 9.700- 9.400 la p.n.e.) żyli, koczowali ludzie. Wspomniany okres jest najstarszym na Niżu Europejskim osadnictwem łowców mezolitycznych.

Tym odkryciem wydłuża się historia pradziejów Ziemi Polickiej i wiedza historyczna o niej.

Pamiątki z Trzebieży

2011-01-22T23:26:00.000-08:00

Ktoregoś dnia otrzymalem e-maila od Maćka Jamnickiego z Trzebieży z zapytaniem czy jesteśmy zainteresowani starymi przedmiotami, które jemu nie są potrzebne, a być może przydadzą się w Galerii Historycznej Polic. Odpisałem, że naturalnie tak. Po kilku dniach na portierni MOK oczekiwały mnie owe “klamoty”. Na widok jednego z nich roześmiała mi się z radości gęba na całego.

Moją satysfakcję wzbudził obraz przedstawiający postać Madonny z napisami u góry “Słodkie serce Maryi", u dołu: “bądź mojem zbawieniem”. Jeszcze niżej “300 dni odpustu Pius IX 30 wrzesień 1852”.

To bardzo cenna pamiątka utrzymana w dobrym stanie, która wzbogaci dział Galerii “Życie duchowe policzan”. Choć obraz nie pochodzi z XIX wiecznych Polic, to jednak stanowi wartościowy przedmiot kultu religijnego. Należy pamiętać, że powojenni przybysze przywozili tu wiele najcenniejszych ich zdaniem pamiątek, w tym przedmioty kultu, dewocjonalia.

Kupowanie odpustów było tradycją w Kościele, jedną z form zaskarbienia sobie łaski Stwórcy. Kupując obraz, który dziś liczy dokładnie 161 lat przy spełnieniu jeszcze dodatkowych warunków można było otrzymać 300 dni odpustu. Obraz ten stanowi jedną z najcenniejszych oryginalnych pamiątek z XIX wieku w zbiorach GHP.

Ponadto Maciej Jamnicki przekazał nam: adapter elektryczny “Narcyz G-260”- 1968 r., magnetofon szpulowy “Tonette”- także lata 60. XX w., Książkę-“Wianki”- 1949- Ludwik Świeżawski, książkę-“Bohater Cis”- Kazimierz Rosinkiewicz- lata międzywojenne XX w.

Mając powyższe na uwadze przypominam, że każdy kto chce przekazać do GHP stare pamiątki, może to uczynić. W rewanżu otrzymuje podziękowanie i potwierdzenie przyjęcia daru oraz zostaje zapisany do księgi ofiarodawców. Zatem zachęcamy i czekamy na kolejne przedmioty z dawnych lat!
jan

Oddaj głos na police750...

2011-01-19T11:12:00.000-08:00

...jeszcze tylko do południa, jutro 20 stycznia. Oczywiście to jedynie zabawa, na zaangażowanie w którą zabrakło mi czasu. Ale...każdy głos mile widziany. W przyszłym roku będzie lepiej! Póki co, bierzmy komórki w ręce i ślijmy sms za jedyne 1,23 zł brutto. Informacje obok.

Kalendarium Gminy Police 2010

2011-01-12T09:22:00.000-08:00

Tradycyjnie jak co roku przypominam ciekawe wydarzenia z życia gminy, naszej lokalnej społeczności.

Styczeń
31.12-1.1 powitanie Nowego Jubileuszowego Roku w MOK. Inauguracja jubileuszu 750-lecia nadania praw miejskich Policom
6.1 I polickie “Ognisko styczniowe” z paleniem zużytych choinek, zorganizowane przez Stowarzyszenie “Sama Rama”
10.1 Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy. Zebrano 39.3 tys. złotych
26-27.1 ograniczenie dostaw gazu dla ZCH (85 % standartowych dostaw)
27.1 gawęda historyczna w MOK- “Zabytki Gminy Police” z udziałem Jana Antoniego Kłysa

Luty
1-7.2 akcja Straży Miejskiej i Policji “Bezpieczne ferie” w świetlicach osiedlowych gminy polickiej
1-14.2 zorganizowane ferie zimowe w MOK, Bibliotece Miejskiej, szkołach dla uczniów polickich szkół
*wyróżnienie Telewizji Kablowej Police w VII ogólnopolskim konkursie “To nas dotyczy” za redagowanie “Teletygodnia” i “Czytamy Herberta”
*rozpoczęcie rozbiórki hotelu Chemik
*24.2 ZCH odnotowały straty: w ciągu ostatnich 3 miesięcy 90 mln zł., a w roku 426 mln zł. strat netto

Marzec
4.3 odpust w parafii p.w. św. Kazimierza z udziałem bpa Jana Gałeckiego
17.3 kulturalna prezentacja Tanowa w Miejskim Ośrodku Kultury
24.3 wiosenne targi pracy w Klubie Nauczyciela
27.3 II Policka Gala Ruchu w Gimnazjum nr 3

Kwiecień
*Rozpoczęcie remontu ulicy Piaskowej
*ogłoszenie “amnestii” dla czytelników Biblioteki Miejskiej zalegających z oddaniem książek
15.4 uroczysta sesja Rady Miejskiej i Powiatu poświęcona tragedii w Smoleńsku

Maj
15.5 koncert szantowy Łarpia Sail Festival w Policach
18-22.5 biegowa pielgrzymka biegaczy z Polic Wadowice- Police
19.5 III Konferencja nauczycieli regionalistów w MOK
21.6 wypowiedzenie przez zarząd ZCH Zakładowego Układu Zbiorowej Pracy umożliwiającej podjęcie II etapu restrukturyzacji

Czerwiec
4-5.6 Międzynarodowe Dni Polic 2010. Polsko Niemiecki Festiwal Talentów
4.6 uroczysta sesja Rady Miejskiej poświęcona 750- leciu Polic
4.6 odsłonięcie pamiątkowych jubileuszowych tablic w rynku. Otwarcie Centrum Informacji Turystycznej i Kulturalnej w odrestaurowanej bocznej kaplicy kościoła mariackiego
8.6 wystawa “Police znane i nieznane” w Książnicy Pomorskiej
13.6 jubileusz 25- lecia parafii p.w. Św. Kazimierza w Policach
25.6 “Noc Świętojańska” i “Czas na Trzebież” w Trzebieży
26.6 Piknik Organizacji Pozarządowych w Trzebieży
26.6 X Powiatowe Zawody Sportowo- Pożarnicze w Trzeszczynie

Lipiec
7.7 Zabawa z Polskim Radiem w Trzebieży “Poszukiwacze skarbów”
11.7 koncert w kościele p.w. św. Kazimierza poświęcony powodzianom
13-25.7- 50. dzieci powodzian wypoczywała w Trzebieży
25.7 oddanie po remoncie budynku do użytku świetlicy w Uniemyślu
31.7 Polsko- Niemieckie Dni Zalewu Szczecińskiego- Neptunalia 2010

Sierpień
28.8 IV Jarmark Augustiański
28.8 odsłonięcie pamiątkowych tablic w Jasienicy- Duchowie i w Policach poświęconych byłym mieszkańcom Polic i więźniom statku Bremerhaven

Wrzesień
4.9 “Lux Aeterna”- widowisko, koncert muzyczny poświęcony byłym i obecnym mieszkańcom Polic w Parku Staromiejskim
5.9 uruchomienie pierwszego w gminie wiatraka siłowni w Leśnie Górnym
5.9 gminne dożynki w Przęsocinie
11.9 “Police w Policach” spotkanie w mieście funkcjonariuszy wielu krajów na festynie
18.9 festyn Hospicjum Królowej Apostołów w Policach

Październik
1.10 spotkanie policzan z Aleksandrem Dobą przed jego wyprawą przez Atlantyk, prezentacja kajaku
28.10 Konferencja naukowa “Police na przestrzeni dziejów”
22-24 Polickie Dni Muzyki 2010
13.10 Policki Dzień Edukacji Narodowej. Burmistrz Władysław Diakun nagrodził blisko 30 nauczycieli z terenu gminy
20.10 IX Policki Kiermasz Pracy w MOK “Szansa na lepszą przyszłość”
*stulecie polickiej kolei na linii Szczecin- Jasienica, a później Trzebież
* ZCH odnotowały zysk 10,9 mln zł. za III kwartał 2010 roku

Listopad
4.11 otwarcie boiska “Orlik” w Niekłończycy
6.11 wizyta w ZCH Police Janusza Lewandowskiego- komisarza europejskiego ds. programowania operacyjnego
17.11 otwarcie nowej części Przedszkola w Tanowie
18.11 porozumienie ZCH z bankami PKO BP i Pekao S.A. w sprawie przedłużania limitów kredytowych na działalność operacyjną
21.11 wybory do samorządu lokalnego gminnego i powiatowego
23.11 oficjalne wyniki wyborów. Burmistrz Władysław Diakun włodarzem miasta i gminy V kadencji

Grudzień
2.12 uroczysta sesja Rady Miejskiej w MOK. Powołanie na stanowiska przewodniczącego RM Witolda Króla. Jego zastępcami: Grzegorz Ufniarz i Mariusz Różycki
3.12 rezygnacja z funkcji prezesa ZCH Police S.A. Zbigniewa Miklewicza
5.12 ogólnopolska nagroda dla P. Wojciechowskiego i M. Kaczmarka z TV Kab Police za program “Stop rasizmowi w sporcie”
6.12 zaprzysiężenie burmistrza Polic Władysława Diakuna podczas II sesji RM
20.12 kolędowanie w MOK z udziałem polickich chórów i zespołów wokalnych
20.12 ukazanie się na rynku wydawniczym okazałej antologii poezji polickiej i regionalnej
23-25.12 przerwy w dostawach prądu w wielu miejscowościach gminy polickiej, w tym w części Polic
24/25.12 pasterki w kościołach gminy w Policach, Trzebieży, Tanowie, Przęsocinie...

fot. Mariusz Hałgas

Dary na Orkiestrę

2011-01-06T04:12:00.001-08:00

W najbliższą niedzielę kolejny finał polickiej Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Oprócz stoisk z różnymi fantami, występów na scenie, najistotniejszym akcentem jest aukcja i sprzedaż różnych przedmiotów, prac artystycznych, pamiątek, w tym historycznych.

Aukcje na scenie MOK prowadzę bodaj od 6 lat i pamiętam, że wśród rożnych rzeczy wystawionych do sprzedaży były m. in. monety, książki, medale, mapy i pocztówki. Tradycyjnie w akcję włącza się Andrzej Kowalik http://www.trzebiez.pl/ znany z bogatej kolekcji widokówek sprzed 1945 roku z Polic i okolic. W tym roku Andrzej przekazał do sprzedaży dwie pocztówki: pierwsza z Trzebieży, druga sygnowana datą 1912 roku z Polic - rzeka Łarpia (znany widok) adresowaną do Willego Holza mieszkańca Hoyerswerdy w Niemczech. Widokówki te będą do nabycia po godzinie 17.00, kiedy to rozpocznie się sceniczny finał WOŚP. Zatem do zobaczenia w niedzielę w sali widowiskowej MOK!
jan

Wiersze z Polic, okolic i jeszcze z dalsza

2011-01-02T09:50:00.000-08:00

Miło jest wziąć do ręki porządną książkę. W dwojakim znaczeniu: o dobrej interesującej treści, po wtóre porządnie wydaną. Najlepiej w sztywnych okładkach, szytą, pachnącą świeżym papierem i drukiem. Mnie taka przyjemność spotkała kilka dni temu, gdy podano mi do ręki “Strofy znad Łarpii” antologię poezji polickiej i regionalnej. Moją uwagę zwrócił zapis na okładce “1260 - 2010, (poniżej) 750 lat Polic”. Zatem ni stąd ni zowąd na policki rynek kulturalny trafiła pozycja, która zadziwia nader pozytywnie.

Antologia została przygotowana przez Zarząd Regionalnego Stowarzyszenia Literacko- Artystycznego w Policach. Opracowaniem pozycji zajęli się Anna Słowińska- prezes Stowarzyszenia, Staszek Rapior, zaś publikacja została dotowana z konkursu ofert Urzędu Gminy i Centrum Finansowego SŁOWIŃSCY.

Na 263 stronach antologii prezentowane są wiersze 47 autorów w tym 21 kobiet. Autorzy pochodzą z Polic, Szczecina, Wołczkowa, Warzymic, Podgrodzia, Trzebieży. Wiersze traktują o życiu, uczuciach, przemijaniu, uniesieniach, smutku i radości. Ale też dotykają poszczególnych miejscowości Ziemi Polickiej. Najwięcej wierszy poświęconych jest Policom. Autorzy piszą też o Kołbaskowie, Brzózkach, Trzebieży, Warzymicach, Nowym Warpnie, Wołczkowie, Jasienicy. Rymy opisują konkretne miejsca, symbole Polic: lapidarium, Sedinę, Zalew Szczeciński, Łarpię, Puszczę Wkrzańską.

Są utwory bardzo osobiste, niektore dedykowane szczególnie Marianowi Yoph - Żabińskiemu, Bronisławie Mesterhazy - Okopińskiej, Krzysztofowi Tobole. To Ci, których już wśród nas na co dzień nie ma. Ale istnieją dzięki spuściźnie, którą po sobie zostawili. Stąd w antologii karykatury Krzyśka Toboły, wiersze Mariana i Bronisławy. Mnie poruszył szczególnie jeden z jej wierszy, będący swoistym pożegnaniem z życiem. Słowa zostały zapisane na rok przed śmiercią poetki:
W cichą noc
Wychodzę pod żaglami marzeń.
Płynę, kierując się gwiazdami, sprawdzam kurs.
A za burta stanął czas-
Okręt czasu słabnie.
Skracam drogę- już płynę
Ku wyspie szczęśliwej,
By zakończyć rejs.

O 750- leciu pisze Stanisław Rapior:
Popatrz to już 750 lat
oplotło skronie naszego miasta
liczy się przecież taki wiek
ilością zdarzeń
czułością wzruszeń
energią przeżyć...

Utkwiły mi w pamięci jeszcze słowa Jędrzeja Łukasiewicza:
Już wszystkie zegary wymyślono,
Aby poczucie czasu
Stało się wartością względną,
Wiec nigdy nie mów starcze:
Mam tyle lat a tyle...
Lata które odeszły
Są już nie twoje...

Dla mnie osobistym zaskoczeniem jest wiersz zadedykowany mojej skromnej osobie, którego nie znałem, choć z Autorem przed Jego śmiercią spędziłem sporo czasu. Wiersz został napisany przez Mariana Yopha- Żabińskiego na okoliczność kolejnego III Jarmarku Augustiańskiego, którego jestem współorganizatorem. Dzięki Ci Marianie za słowa, które napisałeś na swej kolejnej karteluszce.

W antologii jest kilka moich wierszy napisanych 20-30 lat temu. Do ich publikacji namówił mnie Adam Siedlecki, dobry duch Stowarzyszenia. Był konsekwentny i uporczywy w namowach. W ten sposób zadebiutowałem jako wierszopisarz, choć ta forma wypowiedzi jest mi odległa od wspomnianego czasu. Nie mniej cieszę się, że znalazłem się w tak zacnym gronie polickich piewców piękna, w którym żyjemy.
Jan Matura

Sylwestrowe rozważania

2010-12-31T06:58:00.000-08:00

Za niecałe 8 godzin przełom 2010/2011 roku. Jak zawsze w takich chwilach nachodzą człowieka różne myśli. Zdecydowanie większość ludzi z nowym rokiem liczy, że kolejne 365 dni będzie dobrych, lepszych od roku mijającego. Snujemy plany i nadzieje, stawiamy sobie cele do osiągnięcia. Zwykle związane są one z życiem zawodowym i osobistym. Oba obszary funkcjonowania człowieka są w symbiozie, nierozerwalnie związane. By godnie żyć, trzeba...no choćby pracować, by mieć na przykład środki na życie. Jest super, gdy praca zawodowa sprawia nam przyjemność i satysfakcję, gdy odnosimy w niej sukcesy, rozwijamy się. Żyjemy i spełniamy się.

Dla mnie osobiście miniony rok był dobry. W szkole uzyskałem awans nauczycielski na nauczyciela dyplomowanego. Szkoła jest fajna, uwielbiam ją, a dzieci jaki zawsze chętne do współpracy intelektualno- fizycznej (w-f). W MOK żyłem polickim rokiem jubileuszowym. Plany były wielkie, śmiałe i możliwe do realizacji (wcale niedrogie). Wyszło niezgodnie z moimi oczekiwaniami i marzeniami. Wszystko się “pokręciło” przez przeciwników historii, tradycji, tożsamości, na rzecz lobby gospodarczego. Mimo tego zrealizowaliśmy imprezy, pod wspólnym mianownikiem 750- lecia Polic i zrobiliśmy to dobrze. W wakacje zaskoczyła nas awaria dachu i zalanie Galerii Historycznej oraz pomieszczeń pod nią. Było dużo pracy fizycznej z przenoszeniem całego dobytku GHP z miejsca na miejsce. Teraz jesteśmy na swoim, trwa urządzanie wystawy na nowo. Prace dobiegają powoli do końca i z lutym ruszamy z działalnością edukacyjną, poznawczą do przodu.

Plany na 2010 rok mam(y) ambitne. Nowością będzie realizacja pomysłu związanego z adaptacją nowego obszaru historyczno- kulturowego, o którym jeszcze w przyszłości wspomnę. Sprawa jest ciekawa, warta zaangażowania osobistego i nadzwyczajniej budzi u mnie twórczy niepokój. Na pewno zrealizuję wystawę plastyczną w ”Galerii Obok” mego autorstwa: “Police jakich nie znamy”. Jestem po wstępnej rozmowie z prowadzącym Galerię Tomkiem Łojem. Termin ustalimy lada dzień.

Dużą wagę przykładam do prowadzenia blogu. To ważne dla mnie forum wypowiedzi. Oczywiście będę “udzielał” się na innych przyjaznych forach. Mam na myśli m. in. “Wieści Polickie”, http://www.policeinfo.pl/ i inne. Nadal będę prowadził “Kronikę Gminy Police”, która ma być w całości zdigilityzowana na stronie Biblioteki Miejskiej. Póki co dziękuję wszystkim przyjaciołom historii Polic, memu synowi Jakubowi, za współpracę, życzliwość i wspólne działania w zakresie rozkwitu kultury Ziemi Polickiej.

Jan Matura

Na zdjęciu-makieta rozwoju przestrzennego Pilchowa wykonaną przez uczniów Szkoły Podstawowej w tejże miejscowości na konferencji nauczycieli regionalistów - MOK - maj - 2010 roku

Jubileuszowe kalendarium Polic

2010-12-26T03:43:00.000-08:00

Schyłek roku służy wspomnieniom, refleksjom, przypomnieniem ważnych dla nas wydarzeń, osobistych, zawodowych w szerszym wymiarze środowiskowych, społecznych. Dziś pokuszę się o przypomnienie najważniejszych imprez, przedsięwzięć jakie odbyły się pod wspólnym mianownikiem 750- lecia Polic. Mimo przeszkód, o których nie warto wspominać ze względu na fatalny styl jakim były realizowane, obchody 750- lecia zostały jednak uczczone. Nie tak jak wprawdzie sobie wyobrażaliśmy, ale zawsze z zaangażowaniem i pasją. Oto kalendarium wydarzeń o charakterze historycznym. Nie wymieniam innych (było ich wiele) turystycznych, wystaw, konkursów...

Styczeń

31.12-1.1 plenerowe powitanie Nowego Jubileuszowego Roku na placu przed MOK. Inauguracja jubileuszu 750-lecia nadania praw miejskich Policom. Na placu zebrała się kilkusetosobowa grupa policzan chcąca powitać nowy rok inaczej. Na scenie pojawił się Barnim I zaś burmistrz Diakun i dyrektor MOK złożyli życzenia i wznieśli toast lampką szampana za pomyślność mieszkańców miasta i samego grodu.
27.1 „Zabytki Gminy Police” stały się polem zainteresowania miłośników historii. Prelegent Jan Antoni Kłys zaprezentował wybrane obszary zabytkowe i obiekty chronione prawem w Gminie Police. Tematu nie wyczerpano. Wrócimy zapewne do niego jeszcze.

Luty

25.2 Gawęda historyczna. Marek Dworaczyk mówił o grodzie mścięcińskim, o średniowieczu w Policach. Wdrożył słuchaczy w atmosferę roku jubileuszowego w mieście. Po prelekcji rozwinęła się interesująca dyskusja obecnych z historykiem- archeologiem.

Marzec

17.3 Kulturalna prezentacja Tanowa w Miejskim Ośrodku Kultury „Tanowo wczoraj i dziś”. Zależało mi na pokazaniu niedocenionej niestety osady, trzeciej po Policach i Trzebieży miejscowości w gminie pod względem liczby mieszkańców (około 1.400 osób w marcu 2010). Tanowo ma swoją historię, swoje atuty i obszary do kulturalno- społecznego zagospodarowania (cmentarz, Góra Żalisko).

Maj

19.5 III Konferencja Nauczycieli Regionalistów w MOK. Udane przedsięwzięcie nauczycieli metodyków historii. Wystawy, występy, prezentacje szkół i ich zainteresowania regionalizmem dowiodły inwencji nauczycieli i ich podopiecznych.

Czerwiec

4-5.6 Uroczysta sesja Rady Miejskiej w MOK z udziałem wszystkich miłośników miasta, zaproszonych gości na okoliczność 750- lecia Polic. Odczytanie przez przewodniczącego Rady Miejskiej Witolda Króla aktu lokacyjnego miasta. Przemarsz do rynku i odsłonięcie dwóch pamiątkowych tablic: na ścianie Urzędu Stanu Cywilnego oraz przed boczną kaplicą kościoła mariackiego. Otwarcie Centrum Informacji Turystycznej i Kulturalnej w kaplicy mariackiej.

Sierpień

28.8 IV Jarmark Augustiański. Impreza na stałe wpisana w pejzaż Jasienicy. Formuła ta sama, wykonawcy inni. Rzecz w tym, że w jednym miejscu spotkało się wielu sympatyków przeszłości Ziemi Polickiej i zwykłych ludzi, którzy lubią się bawić, w tym wypadku z historią w tle. Przy okazji wizyty Niemców, byłych mieszkańców miasta i regionu odsłonięto dwie tablice w Jasienicy- Duchowie oraz w Policach upamiętniając przeszłość tych ziem w kontekście wydarzeń pierwszej połowy XX wieku.

Wrzesień

4.9 Widowisko, koncert muzyczny „Lux Aeterna” w Parku Staromiejskim poświęcony byłym i obecnym mieszkańcom Polic. O tej imprezie już pisałem na blogu. Odnoszę się do niej na końcu tekstu. Znakomite wydarzenie!

Październik

28.10 Konferencja naukowa „Police na przestrzeni dziejów”. Nigdy dotąd o Policach nie mówiło tak wielu historyków, dotykając tak szerokiego obszaru dziejowego. Pisałem o tym na blogu i w „Wieściach” obszernie.
22-24 Polickie Dni Muzyki 2010 z udziałem wykonawców z Polski i Niemiec. Coroczne święto muzyki chóralnej i sakralnej.

***

Lubię rankingi. Wynika to z natury sportowca maratończyka, nauczyciela wuefisty. Stąd i w tym przypadku po krótkim namyśle najwyżej z wymienionych wydarzeń pod względem kunsztu, przygotowań, organizacji, rozmachu realizacji oceniam koncert „Lux Aeterna”. Tu ukłon w stronę kolegi kompozytora Piotrka Brody, który odważył się takie zadanie podjąć i uczynił to znakomicie. Oczywiście przy pomocy sztabu ludzi nie tylko z MOK, ale też z zewnątrz: Robert Kaanan, chór Akademii Morskiej, inni. Widowisko - koncert zapadł w mej pamięci jako najbardziej spektakularne dzieło w rodzimym wydaniu (sami sobie potrafimy). Niezwykła atmosfera, miejsce koncertu, liczba widzów, to wszystko było na szóstkę. Wielki ukłon dla MOK, dyrektor Anny Ryl, Piotra i kolegów, koleżanek, którzy w tym dziele pracowali!

Wysoko oceniam konferencję historyczną „Police na przestrzeni dziejów”. Cenne, interesujące przedsięwzięcie, dobrze zorganizowane wraz ze swoistą otoczką: okazjonalne wystawy, kuluary.

Trzecim najważniejszym wydarzeniem 750- lecia Polic było poprzez uroczystości, skumulowanie i ożywienie (chyba po raz pierwszy w takiej skali) polickiego starego rynku. Było to niekłamane święto tej zapomnianej kulturowo części miasta.

jan
Zdjęcia: Mariusz Hałgas, Tomasz Łój, Marcin Kłys

Najlepsze życzenia!

2010-12-24T11:13:00.000-08:00

Przygody z Galerią

2010-12-19T00:31:00.000-08:00

14 sierpnia mijającego roku, w sobotę odebrałem alarmujący telefon od dyrektor MOK Anny Ryl. Zalewa Galerię! W tym czasie przez kilka dni intensywnie padał deszcz, który w dachu nad Galerią Historyczną znalazł dziurę. Woda ciekła z sufitu i przenikała do pomieszczeń na dole za sceną na parterze. Wyglądało to bardzo groźnie, więc przy pomocy kolegów z MOK Tomka Łoja, Piotrka Brody przenieśliśmy najważniejsze przedmioty i eksponaty do pobliskiego pomieszczenia, resztę zabezpieczyliśmy, zakryliśmy folią.

Całkowita intensywna ewakuacja GHP trwała ponad 2 dni. Po niej w nowym miejscu rezydowałem, egzystowałem do początku września wśród tysiąca przedmiotów, bibelotów, dokumentów, zaś budowlańcy zabrali się za remont dachu i wymianę starej, pękniętej kanalizacyjnej rury ściekowej. Jako, że po wakacyjnej przerwie rozpoczynały się zajęcia taneczne, musiałem ją pilnie opuścić przenosząc się do garderoby za sceną. Tam też nie zagrzałem długo miejsca, gdyż zbliżały się Polickie Dni Muzyki, a wraz z nią występ Anity Lipnickiej, która potrzebowała garderoby.

Ponownie na własnych ramionach oraz przy pomocy wolontariusza przez kilka dni przenosiłem wyposażenie GHP na I piętro do własnych pomieszczeń. Były już wyremontowane, rura wymieniona, ściany elegancko wymalowane, pomieszczenia suche i estetyczne. Rozpocząłem urządzanie Galerii na nowo. Zmieniałem koncepcję prezentacji. Inaczej ustawiłem gabloty przez co uzyskałem dodatkową powierzchnię dla zwiedzających. Zrezygnowałem z części eksponatów. Dołożyłem kilka nowych.

Urządzanie GHP trwa nadal. Na szczęście nie ma pośpiechu. Wszystko musi być na tip-top! Narazie historyczne spotkania realizuję w sali konferencyjnej, wspomagając się prezentacjami wizualnymi na ekranie, jak też przy pomocy rekwizytów i makiet.

Otwarcie GHP na nowo planuję na początku lutego, o czym poinformuję. Póki co jestem na etapie wykonywania polsko- niemieckich opisów poszczególnych działów Galerii, opisu rekwizytów, polickich pamiątek.

Na zdjęciach prezentuję wygląd Galerii sprzed 10 dni. Aktualnie wygląda to już znacznie lepiej i estetyczniej.

Przedszkolaki...

2010-12-16T09:20:00.000-08:00

...sprzed 51 lat. To zdjęcie do GHP przekazała popularna pani Marysia Wasiun z portierni MOK. Przedstawia ono Marysię i jej siostrę Wiesię Knaszak przed przedszkolem nr 1 przy ul. Traugutta w Policach. Na zdjęciu widać jedną z dziewcząt trzymającą psiaka. Druga siedzi na zabawce ulubionej przez chłopców, na koniu na biegunach.

Przedszkole jest najstarszym w mieście. Powstało w 1947 roku. Od 1995 jest Przedszkolem Publicznym, a od 16 maja przyjęło nazwę „Calineczka”.

Lepiej poznać Mścięcino

2010-12-11T01:11:00.001-08:00

Dla policzan Mścięcino, dzielnica miasta w kontekście historycznym kojarzy się mniej lub więcej z wiedzą o filii podobozu Stutthof w Mścięcinie. Tymczasem w tej części miasta, niegdyś samodzielnej osadzie, zawiązała się pracywilizacja policka. Niewielu wzgórze między ulicami Asfaltową i Dębową kojarzy z istnieniem w tym miejscu grodu słowiańskiego. Niewiele osób ma świadomość, że na przełomie XIX/XX wieku osada była miejscem spotkań, turystycznych wędrówek, życia kulturalnego.

Stąd zainteresował mnie projekt nauczycieli klas szóstych Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Policach, którzy postanowili uczniom historię tego miejsca przybliżyć. Między 19 a 29 listopada w poniedziałki i piątki odwiedziło mnie blisko 200 uczniów z ośmiu klas VI “ósemki” z paniami: Anną Sarkowską, Joanną Cudak, Iwoną Gagatek, Małgorzatą Miłoszewską, Wiktorią Bziukiewicz, Beatą Kowalczyk, Beatą Obuchowską i Ewą Jędruch- Dembek.

Spotkania odbywały się w sali konferencyjnej MOK, poparte prezentacją wizualną Mścięcina, starymi, zabytkowymi przedmiotami z okresu osadnictwa grodowego, kopiami, makietami mającymi związek z osadą. Do Galerii Historycznej na I piętrze nie zapraszałem, bowiem trwają tam na nowo prace przy urządzaniu wystawy po zalaniu pomieszczeń, o czym jeszcze przy okazji wspomnę.

Lekcje historii regionalnej spotkały się z życzliwym, uważnym przyjęciem przez uczniów. Spotkania upływały w miłej atmosferze dając mi satysfakcję ze sposobu ich realizacji i uzyskania oczekiwanych efektów.

Na zakończenie w kilku zdaniach (tak gwoli przypomnienia)kalendarium historii Mścięcina:

Neolit- Pierwsze ślady osadnictwa na Wzgórzu Mścięcińskim
IX-XI w. Powstanie i istnienie grodu słowiańskiego
XI w. Migracja ludności w okolice dzisiejszego polickiego rynku
1298 r. Książę Otton I nadaje braciom Gobello i Janowi von Hovene miejsce pod Mścięcinem zwane grodziskiem
XIV - XVIII w. Osada przechodzi przez ręce i władanie kolejnych właścicieli m.in. Burcharda von Schwennenz, Szczecina. W osadzie kwaterują żołnierze cesarscy, Wallensteina, Branderburczycy
XVIII w. Budowa ryglowego kościoła w osadzie
1898 r. Do Mścięcina dociera kolej
Przełom XIX/XX w. W Mścięcinie powstają Dom Strzelecki, Waldhalle, Kurhaus, Waldrestaurat Mückemühle- obiekty restauracyjne, wypoczynkowe, rozrywkowe
1929 r. Do Mścięcina dociera autobus na linii Gocław - Police
1944 r. Założenie i budowa filii obozu KL Stutthof - Außenlager Pölitz
luty-kwiecień 1945 Ewakuacja więźniów, likwidacja obozu
3.9.1956 r. Otwarcie Szkoły Podstawowej nr 2 w Mscięcinie
lata 50-60. XX w. Na terenie obozu założono tuczarnię trzody chlewnej
lata 80-90 XX w. Powstanie i rozbudowa na terenie obozu miasteczka rzemieślniczego.

Spacerem przez fabrykę

2010-12-05T04:50:00.000-08:00

Za oknem śnieg. Od czasu do czasu pada biały puch, a wiatr rozwiewa go we wszystkie strony świata. Piszę o tym, bowiem wybranie się na zwiedzanie Hydrierwerke w zimie nie jest najlepszym pomysłem. Śnieg zasłania wiele żelbetowych konstrukcji, zatraca się widoczność. Jeśli zwiedzać fabrykę benzyny syntetycznej, to przede wszystkim wczesną wiosną lub późną jesienią.

Ostatnio skorzystałem z łaskawości aury i zaprosiłem dzieci z klas 4-5-6 szkoły podstawowej w Tanowie, w której od lat pracuję, na wycieczkę po “starej fabryce”. Zrobiłem to w ramach czwartej godziny w-f, która jest do “dyspozycji uczniów”. Turystyka jest jedną z form wykorzystania cennego lekcyjnego czasu.

Po ustaleniu terminów z członkami Stowarzyszenia “Skarb”, zjawiłem się w dwie listopadowe soboty pod bunkrem Stowarzyszenia w obecności wspierających mnie wychowawców: Melanii Peda, Agnieszki Kryzan i Krzysztofa Adamczaka. Ruszaliśmy na wycieczkę pod opieką przewodnika, w towarzystwie członków grupy rekonstrukcyjnej istniejącej przy Stowarzyszeniu. Na fabryce oglądaliśmy najbardziej charakterystyczne obiekty: powalony komin, “estakadę” na przewody i rury, młynownię, zrujnowane hale, silosy na gaz z podziemnym przejściem, wieżę wartowniczą, zasieki okalające teren koncernu.

Po zakończeniu eskapady byliśmy zapraszani do wnętrza bunkra na projekcje filmów i obejrzenie wystawy. Na zakończenie ku uciesze dzieci piekliśmy kiełbaski odpoczywając przy ognisku. W ten sposób blisko 70-tka tanowskich uczniów poznała miejsce im nieznane, tajemnicze. Taka forma poznania historii jest najlepszym sposobem na przybliżanie najmłodszym historię tej ziemi.

Hydrierwerke jest nadal miejscem niezwykłym, mało znanym, choć w tym dziele wiele już zrobiono. W lokalnym wymiarze benzyna syntetyczna kojarzy się wielu z terenem za Gimnazjum nr 1. W kraju tylko nieliczni wiedzą, że coś takiego istnieje w Policach. Atut historyczny Polic choć tragiczny w swym wymiarze jest nadal niewykorzystany.

jan

Przemijanie

2010-11-28T06:16:00.000-08:00

Jeszcze trwa miesiąc wspomnień, nostalgii, westchnień za ludźmi, którzy byli nam bliscy, ale nas opuścili. Listopad jest okazją do odwiedzenia grobów, mogił naszych bliskich, niedaleko nas, ale też często odległych, w innych regionach Polski. Refleksje o przemijaniu nie opuszczają nas. Są wkalkulowane w naszą egzystencję. Naszych Zmarłych otacza się zwykle dobrym wspomnieniem, ciepłą, życzliwą myślą. W ostatnich trzech latach pożegnałem kilku przyjaciół, osoby znane i cenione w Policach. Ich odejście pozostawiło pustkę. Pozostał dorobek ich życia utrwalony na brystolu, papierze, zdjęciach, w artykułach prasowych, rzeczach, przedmiotach trwałych, zapiskach kronikarskich.

Krzysiek - Krzysztof Toboła 1963-2008

Spotykałem go w różnych sytuacjach. Na ulicy, stadionie, podczas imprez sportowych, które współorganizował, na wernisażach, w tym także jego własnych (Anataz i Rada Osiedla nr 4). Zawsze uśmiechnięty, kipiący werwą i optymizmem snuł opowieści o jego uczestnictwie w licznych konkursach, wyjazdach, planach na teraz, na przyszłość.

Byłem niezmiernie rad, gdy bywał na imprezach organizowanych przeze mnie w Galerii Historycznej Polic, jak i przedsięwzięciach indywidualnych - na wystawach "„Moje małe ojczyzny” oraz „Moje Anioły”. Podczas jednej z nich wręczył mi moją karykaturę, która stała się jedną z najcenniejszych moich pamiątek. Żałuję, że nie mogłem być na bodaj ostatniej wystawie jego życia w MOK. Ceniłem go za karykatury. Są świetne.

Marian - Marian Yoph - Żabiński 1947-2009

Człowiek nieszablonowy, niekonwencjonalny, oryginalny. Człowiek czynu. Choć na co dzień otoczony wieloma ludźmi, hasał ulicami miasta samotnie ze swymi myślami, planami, nadziejami, wątpliwościami. Zanim trafił do Polic, wędrował niestrudzenie po Polsce, ze swym nieodłącznym bagażem fascynacji słowem pisanym, rymowanym lub nie. Tam poznał wielu ciekawych ludzi, utytułowanych, uznanych, poetów, prozaików. Swoje myśli, refleksje, analizy literackie publikował w wielu czasopismach kulturalnych i literackich. Sam też pisał dla siebie i innych wiersze, opowiadania.

Był laureatem wielu ogólnopolskich konkursów poetyckich. W Policach założył Regionalne Stowarzyszenie Literacko - Artystyczne, którego został prezesem. Skupił wokół siebie ludzi wrażliwych, piszących wiersze, opowiadania. Wraz z nimi stworzył swoistą bohemę artystyczną, która znalazła dla siebie miejsce spotkań w bibliotece w rynku. Spotykali się cyklicznie. Wspólnie stworzyli ideę organizowania Konkursu Literackiego im. K. I. Gałczyńskiego. Promował polickie środowisko literackie. W serii poetyckiej „Pegaz Policki” wydał tomiki wierszy wielu piszącym policzanom. Cieszył się każdym nowym debiutem, wydanym tomikiem, realizacją nowego pomysłu. Publikował w „Wieściach Polickich”. Pisał systematycznie artykuły podnosząc jakość pisma. Wielu twierdziło, że czyta Wieści, bo pisze tam Żabiński.

Jego teksty były żywe, interesujące, nawet dla ludzi nie związanych ze środowiskiem twórczym. Pisał felietony, opowiadania. Miał plany związane ze zbliżającą się rocznicą 750- lecia Polic. Chciał wydać książkę o polickich „literackich” ulicach. Wiele o tym mówił swym bliskim. Dzieła nie dokończył, choć było już niemal gotowe. Nie doczekał. Odszedł nagle zostawiając po sobie pustkę nie do wypełnienia. Był nader skromny, żył skromnie, nigdy nie wychodził przed szereg. Ale zostawił po sobie bogactwo słowa i czynu.

Bronia - Bronisława Mesterhazy-Okopińska 1918- 2010

Hrabina polickiej kultury. Przez lata aktywna zawodowo, społecznie. Żona Bronisława Okopińskiego, aptekarza, działacza sportowego. Skromna osoba wysokiej kultury. Poznałem ją dość dawno, gdy zostałem zaproszony do jej domu wraz z paniami Różą Kłys, Anną Ryl i Witoldem Stefańskim. Byłem wówczas na etapie tworzenia Galerii Historycznej Polic. A Okopińscy postanowili przekazać wiele osobistych pamiątek do zbiorów GHP.

Potem spotykałem się z Bronią wielokrotnie przed i po śmierci swego męża. U schyłku życia objawiła się jako poetka. Wydała kilka tomików swych wierszy. Żywo uczestniczyła w życiu kulturalnym, a zwłaszcza literackim Polic. To ona poinformowała mnie o śmierci Mariana Yopha - Żabińskiego. Kazała mówić do siebie po imieniu. Dość często dzwoniła do mnie z różnymi swoimi sprawami, radościami i wątpliwościami. Będę ją wspominał jako dobrego, zacnego człowieka.

Zyzio - Zygmunt Zdanowicz 1941- 2010

Zdarza się,że w suacjach istotnych, smutnych, bolesnych, radosnych, mniej, bardziej ważnych, w obecności ludzi cytuje się słowa znanych osób: poetów, myślicieli, filozofów, świętych. Gdybym musiał do ludzi powiedzieć słowa o Zygmuncie Zdanowiczu, zapewne nie cytowałbym niegdyś wypowiedzianych myśli Wiktora Hugo, Umberto Eco, czy Alberta Einsteina. Nie cytowałbym fragmentów wierszy poety księdza Jana Twardowskiego. Bowiem nie oddałyby one prawdy o człowieku, który był niezastąpiony w tym co czynił dla siebie, dla nas w swoim pięknym życiu.

Zygmunt był osobą żyjąca na przełomie XX/XXI wieku, ale wydawało się, że był osobą eklektyczną, z ”dawnej” epoki. Związany przez lata z teatrami szczecińskimi, szczecińską kulturą, posiadał wyłączność na osobistą interpretację zdarzeń, przedsięwzięć, pomysłów związanych z kulturą, sztuką.Szczecinianin, ale tak naprawdę policzanin. Kilkanaście swoich ostatnich lat życia spędził z nami w murach Miejskiego Ośrodka Kultury, na imprezach kameralnych, plenerowych, wielkich, kameralnych, których był współrealizatorem.

Był zawsze blisko sceny. Polegaliśmy na nim, bowiem jak nikt inny posiadał wiedzę o tym co się robi za kulisami, na proscenium, w garderobie, podczas występów, spektakli.Był wszechstronnie przygotowany do podjęcia zadań z zakresu teatru, pantomimy, wystaw okolicznościowych, tematycznych, przygotowania rekwizytów, aktorów, wykonawców do wyjścia na scenę. Miał szerokie znajomości. Wielu znanych szczecińskich artystów lansował i prezentował w kulturalnym polickim środowisku. Snuł o nich często anegdoty, opowiadania. Zaskakiwał nas osobista znajomością z wieloma ludźmi kultury, sztuki, artystami. Choćby z Emilą Krakowską, braćmi Englertami.

Zyzio był firmą. Był lubiany i szanowany przez ludzi zwykłych, osoby publiczne, polickich, szczecińskich VIP- ów. Często proszono Go o pomoc w realizacji kolejnych różnorakich przedsięwzięć. Miał pomóc mi w przygotowaniu wystawy na okoliczność konferencji historycznej. A tu nagle brakuje Zygmunta.Gdy dotarła do nas wieść o odejściu Zyzia, pytaliśmy się: jak to możliwe? Przecież jeszcze niedawno kilka dni wstecz, kilkadziesiąt godzin temu rozmawialiśmy z nim, dotykaliśmy Go, niektórzy zakurzyli z nim ostatniego papierosa.

Odszedł nagle bez uprzedzenia nas o swoim życiowym zmierzchu pięknej przygody, pełnej niepowtarzalnej otoczki, jaką był spowity. Zostawił nas wśród wielu osobistych przedmiotów, pamiątek, których pełno w Miejskim Ośrodku Kultury...Mam po nim dwie pamiątki. Dwa rysunki. Zyzio rysował. I to jak! Prawie jak Kantor. Na próbach kolejne sceniczne sytuacje miast syntetycznie opisywać...rysował na licznych karteluszkach.Nieraz mawiamy: trzeba zadzwonić do Zyzia. Tylko, że on telefonów już nie odbiera.

jan

Gdzie to jest?

2010-11-13T11:18:00.000-08:00

Na listopadowy, ciepły weekend proponuję zgadywankę. To zdjęcie sprzed II wojny światowej przedstawia jedną z miejscowości dzisiejszej Gminy Police. Jaka to miejscowość pytam miłośników przeszłości miasta i regionu, którzy w wolnym czasie odwiedzą blog police750.

Konferencja jakiej dotąd nie było

2010-11-09T00:33:00.000-08:00

Na zakończenie obchodów jubileuszu 750- lecia Polic Urząd Miejski, burmistrz Polic zorganizował konferencję historyczną „Police na przestrzeni dziejów”. Konferencję nader udaną, jakiej dotąd w Policach nie było, tym bardziej, że tematyka wykładów, wystąpień prelegentów dotyczyła naszego miasta i ich okolic. O Policach nierzadko mówiono poprzez porównania, analogie w kontekście dziejów Pomorza. Bowiem w historii miasta są czarne dziury. Brak dokumentów, ikonografii, materialnych pamiątek, zabytków ruchomych i nieruchomych jakie posiadają inne grody, choćby Stargard Szczeciński, Goleniów, Gryfino Trzebiatów. Podkreślali to od czasu do czasu historycy.

Tematyka obejmowała kilka obszarów dziejowych: pradzieje, średniowiecze, czasy nowożytne, a w nich między innymi okres II wojny światowej i czasy powojenne. Emocjonalnie związany z Policami Przemysław Krajewski mówił o najdawniejszych dziejach Polic i znaczeniu zmian geologicznych na kształtowaniu się osadnictwa. Marek Dworaczyk po raz wtóry w Policach snuł opowieść o grodzie mścięcińskim opierając się głównie na badaniach innych archeologów Garczyńskiego, Filipowiaka, Rogosza. Nie usłyszeliśmy nic szczególnego, co wzbogaciłoby wiedzę o grodzie, który wzmiankowano niegdyś w dokumentach. Prezentacja multimedialna też opierała się o ryciny i zdjęcia z książki Rogosza.

Ciekawy był referat Alicji Kościelnej z Archiwum Szczecińskiego o dokumencie lokacyjnym z 1260 roku. To właśnie dzięki niej miasto otrzymało przetłumaczony cały dokument, który zaginął lecz dzięki kopiście został upubliczniony w Pommersches Urkundenbuch w XIX wieku. Blog police750 jako pierwszy przedstawił tłumaczenie całego dokumentu. Później wielokrotnie był wykorzystany, cytowany, przedstawiany wszystkim zainteresowanym.

O lokacji Polic i ich dziejach pod zwierzchnictwem rodzin rycerskich mówił Krzysztof Guzikowski, zaś o ramach prawnych i ustroju Polic w średniowieczu i czasach nowożytnych Paweł Gut (również gość GHP podczas marcowego wykładu na gawędzie w Policach). Obaj historycy przytoczyli kilka mało znanych faktów, dat w historii Polic, rzadko publikowanych i przedstawianych w literaturze historycznej.

Po przerwie uczestnicy konferencji przenieśli się czasie do XX wieku poznając losy miasta w kontekście uczestników polskich akcji wywiadowczych w Policach podczas II wojny światowej - Paweł Knap, bombardowań wytwórni paliw syntetycznych w Policach - Grzegorz Ciechanowski. O okresie powojennym mówili Radosław Ptaszyński - „Zbrodnicza szarańcza”. Proces „sabotażystów polickich”, Arkadiusz Słabig - „Uchodźcy polityczni z Grecji w świetle materiałów SB”, oraz ksiądz Robert Włodkowski - „Ks. Jan Mleczko w kontekście represji wobec duchowieństwa katolickiego na Pomorzu Zachodnim”.

Konferencja trwała kilka godzin przy niemal całkowicie wypełnionej sali. Wśród słuchaczy, co szczególnie cieszy nie zabrakło uczniów szkół ponadpodstawowych ze swymi nauczycielami. Choć tematyka była obszerna, nikogo nie nużyła. Konferencja stała się organizacyjnym sukcesem inicjatorów z Urzędu Miejskiego, naczelnika Witolda Stefańskiego, dowodem na to, że chęć poznania przeszłości miasta, regionu jest wśród policzan coraz większa.

Osobiście emocjonalnie byłem mocno zaangażowany w przedsięwzięcie, które stało się przysłowiową „kropką nad „i” 750- lecia Polic. Konferencję oceniam wysoko, choć poziom prelekcji był zróżnicowany. Najbłyskotliwszy, fachowo, wartko przeprowadzony, był wykład dra Grzegorza Ciechanowskiego, specjalisty od lotnictwa z okresu II wojny światowej. Bardziej przypadły mi do gustu wystąpienia wsparte pokazami multimedialnymi, choć te wbrew pozorom wymagały mniejszego przygotowania. Bowiem co innego opowiadać dzieje i komentować pokazywane obrazy, a znacznie trudniej opowiadać barwnym językiem o czymś czego się nie widzi, by zainteresować obecnych na sali.

Cieszę się, że uczestniczyłem w tym spotkaniu i z ramienia MOK dostąpiłem zaszczytu nadać „start” konferencji. I na koniec wyrażam satysfakcję, że włodarz gminy Władysław Diakun był obecny na konferencji od jej pierwszych chwil, po samo zakończenie. Dowodzi to autentycznego zainteresowania historią burmistrza, czemu daje wielokrotnie wyraz i ma to przełożenie na wielu jego urzędników.

Niebawem przypomnę najważniejsze inicjatywy, przedsięwzięcia, imprezy, które w skromny sposób przypomniały policzanom historię miasta w jego 750- letnim istnieniu.

Przemijanie

2010-10-29T11:38:00.000-07:00

Przed nami kilka dni wspomnień, nostalgii, westchnień za ludźmi, którzy byli nam bliscy, ale nas opuścili. Wszystkich Świętych jest okazją do odwiedzenia grobów, mogił naszych bliskich, niedaleko nas, ale też często w odległych, innych regionach Polski.

Refleksje o przemijaniu nie opuszczają nas. Są wkalkulowane w naszą egzystencję. Naszych Zmarłych otacza się zwykle dobrym wspomnieniem, ciepłą, życzliwą myślą. Pracowników Miejskiego Ośrodka Kultury dotknęła nagła, śmierć Zyzia Zdanowicza. Dziś odbył się Jego pogrzeb na Cmentarzu Komunalnym w Szczecinie.

Zdarza się, że w sytuacjach istotnych, smutnych, bolesnych, radosnych, mniej, bardziej ważnych, w obecności ludzi cytuje się słowa znanych osób: poetów, myślicieli, filozofów, świętych. Gdybym musiał do ludzi powiedzieć słowa o Zygmuncie Zdanowiczu, zapewne nie cytowałbym niegdyś wypowiedzianych myśli Wiktora Hugo, Umberto Eco, czy Alberta Einsteina. Nie cytowałbym fragmentów wierszy poety księdza Jana Twardowskiego. Bowiem nie oddałyby one prawdy o człowieku, który był niezastąpiony w tym co czynił dla siebie, dla nas w swoim pięknym życiu.
Zygmunt był osobą żyjącą na przełomie XX/XXI wieku, ale wydawało się, że był osobą eklektyczną, z ”dawnej” epoki. Związany przez lata z teatrami szczecińskimi, szczecińską kulturą, posiadał wyłączność na osobistą interpretację zdarzeń, przedsięwzięć, pomysłów związanych z kulturą, sztuką.

Szczecinianin, ale tak naprawdę policzanin. Kilkanaście swoich ostatnich lat życia spędził z nami w murach Miejskiego Ośrodka Kultury, na imprezach plenerowych, wielkich, kameralnych, których był współrealizatorem. Był zawsze blisko sceny. Polegaliśmy na nim, bowiem jak nikt inny posiadał wiedzę o tym co się robi za kulisami, na proscenium, w garderobie, podczas występów, spektakli, widowisk.

Był wszechstronnie przygotowany do podjęcia zadań z zakresu teatru, pantomimy, wystaw okolicznościowych, tematycznych, przygotowania rekwizytów, aktorów, wykonawców, do wyjścia na scenę. Miał szerokie znajomości. Wielu znanych szczecińskich artystów lansował i prezentował w kulturalnym polickim środowisku. Był lubiany i szanowany przez ludzi zwykłych, osoby publiczne, polickich, szczecińskich VIP- ów. Często proszono Go o pomoc w realizacji kolejnych różnorakich przedsięwzięć.

Gdy dotarła do nas wieść o odejściu Zyzia, pytaliśmy się: jak to możliwe? Przecież jeszcze niedawno, kilka dni wstecz, kilkadziesiąt godzin temu rozmawialiśmy z nim, dotykaliśmy Go, niektórzy zakurzyli z nim ostatniego papierosa. Odszedł nagle bez uprzedzenia nas o swoim życiowym zmierzchu pięknej przygody, pełnej niepowtarzalnej otoczki, jaką był spowity. Zostawił nas wśród wielu osobistych przedmiotów, pamiątek, których pełno w Miejskim Ośrodku Kultury...

Do osoby Zygmunta wrócę we wspomnieniach w listopadzie, miesiącu wspomnień. Póki co ruszam w drogę na groby drogich mi rodziców do Kępnicy opodal biskupiej, pięknej Nysy. To pół tysiąca kilometrów od Polic. Jak wrócę, odniosę się też do konferencji historycznej, jaka odbyła się wczoraj w Miejskim Ośrodku Kultury.
jan

Kroniki Gminy Police 1994 - 2010

2010-10-19T23:52:00.000-07:00

Wszystko zaczęło się, gdy na początku 1994 roku naczelnik Wydziału Oświaty i Kultury Witold Stefański (z wykształcenia nauczyciel historii) udał się ze mną na spotkanie z burmistrzem Stanisławem Szymaszkiem. Tematem naszej rozmowy był pomysł rozpoczęcia spisywania dziejów Polic na kartach opasłych ksiąg formatu A-3.

Księgi nazwano “Kronikami Gminy Police”. Pierwsza z nich objęła dzieje miasta od czasów średniowiecza (XI wiek) po koniec I kadencji samorządu lokalnego - 1994 roku.

Kroniki spisuję już 16 rok. Będzie je można obejrzeć na okazjonalnej wystawie podczas zbliżającej się konferencji historycznej “Police na przestrzeni dziejów”, w holu MOK, w czwartek 28 października. Nadarza się niepowtarzalna okazja przeglądnąć którąkolwiek z 11 już ksiąg kroniki miasta. Każda z nich liczy ponad 100 stron, zawiera fotografie, wycinki prasowe, kserokopie dokumentów, grafikę, rysunki i nade wszystko opisy zdarzeń jakie miały miejsce w Policach i gminie. Są to karty poświęcone władzy samorządowej, pracy urzędów, Rady Miejskiej, burmistrza, opisy wydarzeń z zakresu sportu, kultury, życia społecznego, osiągnięć policzan, prezentacje ciekawych osób i ich dokonań.

Kroniki znajdują się w Urzędzie Miejskim i nie ma możliwości ich wypożyczenia. Zdarza się, że na miejscu przeglądają je studenci, osoby zainteresowane historią miasta. Aby kroniki stały się ogólnodostępne postanowiono je upowszechnić na stronie biblioteki miejskiej www.biblioteka.police.pl w zakładce Kronika Polic. Na razie jest to druga księga, ale jak informuje Urząd wszystkie kroniki w wersji elektronicznej zostaną z czasem dostępne na wspomnianej stronie.

Nie ukrywam, że prowadzenie “Kroniki Gminy Police” spisywanie jej od samego początku daje mi wiele satysfakcji, radości, przyjemności. Tym bardziej też chętnie wezmę w ręce kroniki z opisami zdarzeń w jakich uczestniczyliśmy, by je przejrzeć, wspomnieć, porównać zmiany jakie zaistniały w naszym mieście w ostatnich latach. Ponadto będzie można obejrzeć wystawę kilkunastu najcenniejszych fotografii ze zbioru Galerii Historycznej Polic dotyczących Polic na przełomie XIX/XX wieku.

Zapraszam do odwiedzenia MOK-u i uczestnictwa w konferencji historycznej.

"Police na przestrzeni wieków"

2010-10-10T11:21:00.000-07:00

Mija 2010 rok. Dla nas jubileuszowy, bowiem 750 lat wstecz Police z łaski, woli i uznania książę pomorski Barnim I podniósł osadę nad Łarpią do rangi ośrodka miejskiego wzorowanego na prawie magdeburskim.

Jubileuszowy rok zapisał w swym kalendarium sporo imprez, przedsięwzięć zorganizowanych na tę okoliczność. Przypomnę je u schyłku roku. Teraz chcę zaprosić miłośników historii Polic, wszystkich chłonnych wiedzy o regionie policzan do uczestnictwa w sympozjum historycznym z udziałem kilku znawców przeszłości od pradziejów poprzez średniowiecze po czasy nam obecne.
Takiego szerokiego spektrum rozległości tematów, oraz tak wielu historyków z pomorskich uczelni, instytutów w Policach jeszcze nie było. Nadarza się zatem doskonała, niepowtarzalna okazja osobistego uczestnictwa w konferencji pod tytułem “Police na przestrzeni wieków”. Kto interesuje się historią miasta, niech już teraz załatwia sobie dzień urlopu, bowiem konferencja odbędzie się w czwartek 28 października o godz. 11.00 w sali widowiskowej MOK. Kto zaś liczy na pokonferencyjne materiały może czuć się zawiedziony, gdyż zwykle są one niskonakładowe i trafiają w ręce historyków, do bibliotek, rzadziej do rąk indywidualnego odbiorcy.

Konferencja odbędzie się pod przewodnictwem naukowym prof. dr. hab. Radosława Gazińskiego. Prelegentami będą pracownicy naukowi Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych US w Szczecinie, Instytutu Archeologii i Etnografii PAN, Archiwum Państwowego w Szczecinie, Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej IPN w Szczecinie oraz Instytutu Historii Akademii Pomorskiej w Słupsku. Nad całością będzie czuwał sekretarz konferencji dr Waldemar Potkański, zaś mnie przypadła rola współpracy w dziele z ramienia MOK i Galerii Historycznej Polic, co z przyjemnością czynię.

Układ tematyczny konferencji jest różnorodny i interesujący. Oto tematy i prelegenci konferencji:
“Pradzieje ziemi polickiej” - dr Przemysław Krajewski,
“Od grodu do miasta. Wczesnośredniowieczne początki Polic” - mgr Marek Dworaczyk,
“Dokument lokacyjny- nadania praw miejskich dla Polic” - mgr Alicja Kościelna,
“Lokacja Polic i ich dzieje pod zwierzchnictwem rodzin rycerskich (1249 -1321)” - dr Krzysztof Guzikowski,
“Ramy prawne i ustrój Polic w średniowieczu i czasach nowożytnych (do 1808 roku)” - dr Paweł Gut,
“Wicki, Szymichowska, Sulewscy. Uczestnicy polskich akcji wywiadowczych poprzedzających operację “Synteza” i ich losy” - mgr Paweł Knap,
“Bombardowania wytwórni paliw syntetycznych w Policach w latach II wojny światowej” - Grzegorz i Jakub Ciechanowscy,
“Zbrodnicza szarańcza”. Proces “sabotażystów” polickich” - dr Radosław Ptaszyński,
“Uchodźcy polityczni z Grecji w Policach w świetle materiałów SB” - dr Arkadiusz Słabig,
“Ks. Jan Mleczko - przykład represji wobec duchowieństwa katolickiego na Pomorzu Zachodnim” - ks. Robert Włodkowski,
“Działalność opozycji demokratycznej w Policach w latach 1976 - 1989” - dr Tomasz Kenar.

Zapraszam zatem do uczestnictwa w konferencji, jakiej jeszcze w naszym mieście nie było. Będzie można poznać wiele faktów dotąd mało lub nieznanych. Dalsze szczegóły wkrótce.

Lux Aeterna

2010-10-02T03:15:00.000-07:00

O mającym nadejść wydarzeniu z racji wykonywanej pracy w MOK wiedziałem od dawna. Zdawałem sobie sprawę, że pomysłodawca, organizator, wykonawca Lux Aeterna, Piotr Broda ma niełatwe zadanie do wykonania. A jednak Piotr podjął dzieło i wykonał je bardzo dobrze.

Nie jestem krytykiem muzycznym i nie moja rola w ocenie koncertu, który dla mnie był nade wszystko wielkim w lokalnym wymiarze widowiskiem muzyczno- historycznym, przenoszącym widza, słuchacza w minione wieki Polic.

Lux Aeterna - światło wieczne w założeniu autora było utworem poświęconym mieszkańcom Polic. To w kontekście 750-lecia miasta. Przedsięwzięcie było udane, o czym świadczyła ilość ponad tysiąca widzów. Scenografia znakomita- Park Staromiejski (były cmentarz), pobliskie Lapidarium Polickie, podświetlona opodal wieża kościoła mariackiego, oświetlone korony drzew, dymy i atmosfera jakiej to miejsce nigdy wcześniej nie zaznało.

Na świetność koncertu przysłużyli się kompozytor Piotr Broda, Emi Trih Nakajima- pianistka z USA, Chór Akademii Morskiej ze Szczecina, Robert Kanaan- reżyser świateł i Zygmunt Zdanowicz- choreografia. Wspierali ich członkowie Zespołu Tańca Nowoczesnego “Impuls”, członkinie Zespołu Folklorystycznego “Balbiny”, dziewczyny z Teatru “Elipsa”.

Dla mnie najistotniejszym walorem koncertu był fakt, że muzykę skomponował człowiek stąd. Dowodzi to, że ludzi utalentowanych w naszym mieście, regionie nie brakuje. Stąd koncert nabrał dodatkowego waloru, regionalnego, miejscowego, polickiego.

Foto - Tomasz Łój

Na pamiątke 750-lecia

2010-07-25T03:29:00.001-07:00

Rzadko w samorządności lokalnej zdarzają się uroczyste sesje Rady Miejskiej. Organizowane są w niezwykłych okolicznościach, wydarzeniach jak choćby nadanie honorowego obywatelstwa zasłużonej dla miasta, regionu osobie. Tym razem wydarzeniem osobliwym i ważnym w historii miasta była okrągła rocznica 750-lecia nadania praw miejskich Policom przez księcia pomorskiego z dynastii Gryfitów - Barnima I.

Działo to się w 1260 roku. Barnim I widząc dynamiczny rozwój osady nad Łarpią postanowił ustanowić tu gród na prawie magdeburskim. Podniosło to rangę Polic i pozwoliło na dalszy rozwój społeczno - ekonomiczno - regionalny. Przypomniał to przewodniczący Rady Miejskiej Witold Król odczytując podczas sesji w sali widowiskowej MOK akt nadania praw. W Miejskim Ośrodku Kultury zgromadzili się radni Rady Gminy, Miejskiej z lat 1990 - 2010. Byli radni Rady Powiatu obecnej kadencji, włodarze miasta i powiatu. Z osób szczególnie znanych i cenionych zauważyłem ks. Jana Kazieczko - Honorowego Obywatela Polic, Siegfrieda Wacka- byłego starostę powiatu Uecker - Randow. Na ekranie ujrzeliśmy film o Policach dawnych i współczesnych. Były życzenia, upominki, gratulacje.

Po sesji jej uczestnicy w korowodzie przemaszerowali do miejsca rzadko ożywianego spektakularnymi zdarzeniami - polickiego rynku. Tam odsłonięto pamiątkową tablicę na ścianie Urzędu Stanu Cywilnego - dawnej proboszczówki. Jest ona niemal identyczna kształtem jak ta, którą powieszono w 1960 roku na 700 - lecie miasta. Na nowej widnieje herb Polic oraz wizerunek Barnima I. Nieco dalej obok bocznej kaplicy byłego Marienkirche odsłonięto kolejną tablicę z logo 750-lecia Polic. Obie wykonał znany w Policach i poza jego granicami Jan Ziętek. Był to jego dar na jubileusz. Odsłonięcia dokonali Witold Król oraz Cezary Arciszewski - przewodniczący Rady Powiatu. Po chwili otwarto pierwsze w mieście Centrum Informacji Turystycznej i Kulturalnej w Policach. Aby wszystko nabrało ładu, ks. Waldemar Gasztkowski dokonał poświęcenia obu tablic i CITiK-u. Na zakończenie uroczystości członkowie Stowarzyszenie Miłośników Broni Dawnej „Grajcar” oddali salwy honorowe. W rynku na telebimie do późna wyświetlano filmy o Policach. My zaś wszyscy przenieśliśmy się na polanę za „ósemką”, gdzie już ruszały Międzynarodowe Dni Polic.

Honor miasta został w części uratowany. Policom daleko jednak do obchodów takiego samego jubileuszu jak w Ueckermünde. Najważniejsze, że oficjalne uroczystości odbyły się. Zostały odnotowane przez media, a także w pamięci choćby mieszkańców starego miasta, zaskoczonych takim tłumem ludzi w środku dnia. Także goście zza granicy zapamiętają, że Police to wiekowe miasto należące kulturowo i historycznie do Pomorza Zachodniego.

Było mi miło uczestniczyć w przygotowaniach uroczystości, i w ich prowadzeniu w rynku oraz w Książnicy Pomorskiej. Czułem się zaszczycony zaproszeniem do takich działań. Jubileusz jest dla mnie jednym z najważniejszych momentów w istnieniu Polic na przestrzeni ostatnich 20 lat. O 750 - leciu pisałem już w 1990 roku w Gazecie Polickiej, prorokując nadejście tego momentu. W kontekście 750-lecia miasta jesienią odbędzie się jeszcze jedno ważne wydarzenie - sympozjum historyczne na temat Polic i jego ponad VII - wiekowego istnienia. Z czasem poinformuję o nim i przedstawię program.

PS. Letnie gawędy w rynku starego miasta z przyczyn obiektywnych zostały odwołane i przesunięte na inny czas (letnia kanikuła).

Symbole miasta

2010-05-16T11:32:00.000-07:00

Police są miastem specyficznym. Z jednej strony, jedną z najstarszych na Pomorzu średniowieczną osadą, z drugiej miastem praktycznie bez zabytków, które miłośnicy historii znają jedynie ze starych fotografii, a których w zasobach też nie ma za dużo. Dziś Police kojarzą się z ponad 35 tysięczną aglomeracją, z wielkimi, cierpiącymi kłopoty zakładami chemicznymi, które kładą się cieniem nad policką gminą.

Police mają swoją historię z symbolami istniejącymi jak i minionymi, zniszczonymi podczas zawieruchy wojennej. Zapraszam do spaceru po mieście szlakiem historii i nieistniejących w większości obiektów- zabytków.

Rozpocznijmy wędrówkę od miejsca słabo znanego- rozległej wysoczyzny mścięcińskiej rozpościerającej się między ulicami Dębową i Asfaltową. To tu w IX wieku w miejscu starych kultur osiedlili się mieszkańcy grodu, który strzegł Szczecina od strony północnej. Słowianie przetrwali w tym miejscu do prawie końca XI wieku, by powoli przenieść się w nieodległe miejsce także nad Łarpią, w której założyli osadę, a która dziś stanowi rynek starych Polic.

Mścięcino niegdyś niezależna osada ma wiele tajemnic. Przy ul. Cisowej na trójkątnym placu stoją stare drzewa. Jeszcze we wczesnych latach powojennych stał tam zabytkowy szachulcowy kościół z XVII wieku. Jak twierdzą niektórzy sędziwi mieszkańcy Mścięcina obiekt był w dobrym stanie i wcale nie musiał być rozebrany. Tajemnicą więc zostanie dlaczego został tuż po wojnie unicestwiony.

W Lesie Mścięcinskim nieopodal torów kolejowych i wiaduktów stoi okazały dom. To przedwojenna restauracja. Waldhalle, a w czasie II wojny światowej, u jej schyłku komendantura filii obozu koncentracyjnego KL Stutthof - Außenlager Pölitz. Kilka baraków zachowanych jeszcze w oryginalnym stanie, krzyż i pamiątkowe tablice dowodzą, że w 1944-1945 roku przebywali tu więźniowie kilku narodowości. Po wojnie przez kilka lat była tam tuczarnia trzody chlewnej.

Wędrując w stronę rynku nie w sposób ominąć Parku Staromiejskiego i istniejącego w nim od kilku lat lapidarium. Stoi ono na niewielkim wzgórzu w centrum byłego istniejącego do końca wojny niemieckiego miejskiego cmentarza.

Rynek dziś stanowi w zaledwie 30 procentach jego przedwojenną strukturę. Zachował się gmach biblioteki- pierzeja wschodnia, proboszczówki- północna Urząd Stanu Cywilnego, zachodnia- powstała u progu XX wieku i mocno „sterana” przez budowlańców kamienica pierzei południowej, w której mieści się Apteka Rycerska. Zachowała się także działająca na wyobraźnię boczna kaplica byłego kościoła mariackiego, rozebranego w 1895 roku.

Z rynku tylko krok do placu przy ulicy Kościuszki, na którym jeszcze w 1947 roku stał obszerny gmach Królewskiego Ewangelickiego Seminarium Nauczycielskiego. Szkoła na przełomie XIX i XX wieku kształciła nauczycieli, którzy później rozpoczynali pracę w szkołach pomorskich. Dziś po dawnym świetnym obiekcie z salą gimnastyczną pozostała tylko wysadzona topolami aleja, a plac stał się terenem ogródków działkowych.

Niedaleko rynku istniały jeszcze dwa obiekty, których już nie ma. Pierwszy z nich to ratusz, secesyjny obszerny gmach z trzema skrzydłami, w którym naturalnie był magistrat. Źródła informują, że w obiekcie mieścił się także areszt miejski i małe miejskie muzeum.

Obok ratusza u zbiegu dzisiejszych ulic Grunwaldzkiej i Kołłątaja stał budynek ochotniczej straży pożarnej z charakterystyczną narożną wieżą. Okoliczne ulice były zwarto zabudowane, zwłaszcza dawna ulica Strzelecka, dziś Kołłątaja.

Sentymentalną wędrówkę śladami przeszłości należałoby zakończyć na terenie fabryki benzyny syntetycznej. To miejsce dzięki miłośnikom przeszłości staje się policzanom coraz bardziej znane. Wierzę, że kiedyś stanie się atrakcją historyczną miasta, że będą tu zajeżdżać autokary z turystami z kraju i zagranicy. Miejsce uświęcone cierpieniem i śmiercią blisko 13 tysięcy ludzi warte jest uszanowania i turystyczno- historycznego zagospodarowania. Wędrówka między sterczącymi ruinami sprawia na przybyszu wielkie wrażenie.

To tylko kilka znanych miejsc miasta. W rzeczywistości jest ich znacznie więcej. O nich przy najbliższej okazji.

Nieznane Tanowo

2010-05-02T01:37:00.000-07:00

Uff, po długiej przerwie (przyczyny obiektywne) wracam na blog wspomnieniem imprezy, która odbyła się 17 marca w Miejskim Ośrodku Kultury. Ta prezentacja kulturowa osady w której mieszkam od kilku lat, leżała mi długo na sercu. Choćby z tego powodu, że dla większości policzan jest to tylko miejscowość przez którą przejeżdża się w kierunku Głębokiego, Dobieszczyna, Jeziora Świdwie, na jagody, grzyby w ostępy Puszczy Wkrzańskiej. Tymczasem Tanowo znane jest już od 1277 roku jako własność zakonna, książęca, państwowa, rozbudowywana zwłaszcza na przełomie XIX/XX wieku.

Dziś jest osadą słabo znaną, choć mieszka tu blisko 1400 mieszkańców. Nie wszyscy także wiedzą, że Tanowo ma 4 ośrodki opiekuńczo-dydaktyczno- wychowawcze: Szkołę Podstawową im. Jerzego Noskiewicza, Przedszkole Publiczne, Specjalny Ośrodek Szkolno- Wychowawczy oraz Dom Dziecka. Tanowo ma swą pocztę, aptekę, przychodnię lekarską, sklepy, wiele firm, zakładów rzemieślniczych, Ochotniczą Straż Pożarną, stowarzyszenie „Sokoli Las”, 2 kompleksy sportowe, sieć ulic, kościół.Mając to na uwadze postanowiłem pokazać Tanowo w Policach w Miejskim Ośrodku Kultury. Imprezę zorganizował MOK i Szkoła Podstawowa. Przy współpracy nauczycieli, wychowawców ze wspomnianych placówek przygotowaliśmy prezentację wizualną, wystawę poszczególnych placówek, OSP, kolekcję państwa Trykaczów, Leszka Budyłowskiego z „Weteran Garaż”, Nadleśnictwa Trzebież. Na scenie 72 dzieci z Tanowa zaprezentowało przedstawienia „Marcowe kucharzowanie” (28 przedszkolaków na scenie!), „Baśniowe opowieści”- SOSW, „Fraszki o szkole”- SP, „Kopciuch”- Dom Dziecka. Po występach i kuluarowej przerwie rozpoczęło się sympozjum „Tanowo wczoraj i dziś” do którego zaprosiłem: Witolda Króla- przewodniczącego Rady Miejskiej, mieszkańca Tanowa, sołtysa Zygmunta Kołackiego, dyrektorów placówek Alicję Szyndlarewicz- SP, Beatę Brzostek- SOSW, Małgorzatę Wycichowską- PP, Krystynę Załęską DD, Antoniego Michnowicza- Nadleśnictwo Trzebież, Annę Szostak- naczelnik Wydziału Urbanistyki i Architektury UM, Mariana Siwielę- prezesa OSP. Mówiliśmy o historii osady, jej teraźniejszości, atutach, walorach krajobrazowo- turystycznych, pilnych potrzebach oraz przyszłości Tanowa w najbliższych latach.Prezentację zaszczycili swą obecnością zacni tanowiainie: m.in. małżeństwo Czarnieckich, Trykaczów, dr. Stanisław Zasadziński. Władze reprezentowali: wiceburmistrz Piotr Mirowski, wspomniany przewodniczący RM Witold Król, Janusz Chmielewski. Cezary Arciszewski- przewodniczący Rady Powiatu, naczelnicy ds. oświaty Witold Stefański (gmina), Beata Kropidłowska (powiat). Z przyczyn obiektywnych zabrakło burmistrza Diakuna i starosty Lecha Guździoła. Wszyscy przybyli do MOK goście spędzili w ciekawy sposób blisko 4 godziny.

Tanowo w MOK

2010-03-21T03:53:00.000-07:00

W środę 17 marca b.r. w Miejskim Ośrodku Kultury prezentowało się Tanowo: wizualnie, scenicznie. Na koniec odbyło się sympozjum "Tanowo dziś i jutro". O tej imprezie, która leżała mi mocno na sercu niebawem napiszę. Póki co dziękuję wszystkim tym, którzy w organizację prezentacji osady włączyli się oraz tym, którzy w niej uczestniczyli jako widzowie.

Policzan wiedza o grodzie w Mścięcinie

2010-03-05T00:11:00.000-08:00

.
W lutowe popołudnie, 25 lutego w sali konferencyjnej MOK zebrała się rekordowa liczba elitarnych gości, których zwabiła gawęda na temat grodu słowiańskiego w Mścięcinie. Temat był wyjątkowo frapujący, stąd sala pękała w przysłowiowych szwach. Także zapowiedź, że temat podejmie zawodowy archeolog Marek Dworaczyk, zachęciła do odwiedzenia MOK.

Wiedza o grodzie w Mścięcinie jest z natury ograniczona. Przed wojną Niemcy, po 1950 roku Polacy przeprowadzili tu szczątkowe badania. Ograniczone, gdyż brak środków finansowych nie pozwalały na kompleksowe „przekopanie” obszaru, na którym kiedyś budowano chaty wczesnośredniowieczne, wytyczano trakty komunikacyjne. Podobno (tak podają źródła) Niemcy wykopali w Mścięcinie skarb z wieloma ozdobami, monetami, po którym ślad jednak zaginął. Polskie odkrycia to przede wszystkim tysiące ułamków naczyń glinianych, niewiele ozdób oraz rarytas- srebrna saksońska moneta „Otto i Adelajda”.

Marek Dworaczyk - kierownik zespołu badań ratowniczych Instytutu Archeologii i Etnologii PAN - fachowo opowiedział o grodzie w Mścięcinie. Powołał się na źródła bibliograficzne traktujące o sprawie. Sam badań w Policach nie prowadził, robili to wcześniej prof. Władysław Filipowiak, Władysław Garczyński, a w latach 60. XX wieku Ryszard Rogosz. Archeolog Marek Dworaczyk prowadził liczne badania, ale w innych miejscach Pomorza i do nich się odwoływał.

Podczas spotkania wyszła na jaw bardzo ważna informacja. O tamtych czasach wczesnego średniowiecza nie da się opowiedzieć szczegółowo. Nie ma takiej możliwości. Choćby z powodu ograniczonych dotychczasowych badań i wspomnianych braków finansowych. Można oczywiście dywagować lub powoływać się na Geografa Bawarskiego i Ibrahima ibn Jakuba, którzy pisali ongiś o dawnych dziejach tych ziem (pomorskich). O życiu Słowian funkcjonujących na przełomie tysiąclecia między IX i XI wiekiem można mówić przede wszystkim w kontekście innych badań i wiedzy zdobytej przy pracach archeologicznych licznych grodów słowiańskim okalających Szczecin. (np. Siadło, Krzekowo). Dał temu wyraz prelegent, kończąc wywód w rekordowo szybkim czasie 37 minut. Potem zaczęła się dyskusja zainteresowanych tematem, miłośników przeszłości miasta. Marek Dworaczyk odpowiadał szczegółowo na zadane pytania. Obalił też kilka tez dyskutantów. Najczęściej zadawanym pytaniem była przyczyna opuszczenia grodu w Mścięcinie i założenie osady w okolicach dzisiejszego rynku.

Gawęda była wartka i miło było mi posłuchać komplementów na temat prelegenta i sposobu przebiegu spotkania. Udowodniło ono, jak duże jest zapotrzebowanie policzan na wiedzę o mieście w dawnych czasach. Tak się bowiem zdarzyło, że najwięcej pasjonatów ma okres II wojny światowej w Policach. Jest to zrozumiałe z powodu istnienia tu dużego koncernu chemicznego pracującego na potrzeby wojenne III Rzeszy. Tymczasem historia tej ziemi sięga okresu neolitu, kilku tysięcy lat wstecz. Szkoda zatem, że na Wzgórzu Mścięcińskim pod warstwami ziemi niewątpliwie zalega jeszcze wiele śladów materialnych po ludziach, którzy tam żyli i funkcjonowali jako społeczność.

Tymczasem zapraszam wszystkich chętnych w środę 17 marca na godzinę 10.00 do MOK na prezentację kulturalną Tanowa!
.

2010-02-24T02:15:00.001-08:00

ZAPRASZAM NA SPOTKANIE: Osada grodowa w Policach

2010-02-20T23:58:00.000-08:00

.
Galeria Historyczna Polic zaprasza miłośników przeszłości miasta w najbliższy czwartek 25 lutego o godz. 17.00 do Miejskiego Ośrodka Kultury, do sali konferencyjnej, na kolejne spotkanie. Tym razem Marek Dworaczyk - kierownik zespołu badań ratowniczych Instytutu Archeologii i Etnologii PAN Oddział w Szczecinie - opowiadał będzie o niezwykłym miejscu Polic, a właściwie Mścięcina, grodzie słowiańskim istniejącym u zbiegu dzisiejszych ulic Dębowej i Asfaltowej między IX a XI wiekiem.

Prelegent opowie o fazach budowy grodu, jego mieszkańcach, zajęciach ludności, wyrobach produkowanych na potrzeby społeczności, o badaniach prowadzonych w XIX i XX wieku w grodzisku i skarbach tam znalezionych. Opowieść będzie poparta prezentacją multimedialną.

Na spotkanie warto przyjść, gdyż im dalej wstecz sięgamy w przeszłość tych ziem, tym mniejszą mamy o nich wiedzę. A okres średniowiecza był ciekawy w dziejach Polic. Warto go poznać.
Gawęda jest cyklem spotkań w skromny sposób uświetniający jubileusz 750- lecia miasta nad Łarpią.
.

Zabytki Gminy Police (www.police.info.pl, TV Kab Police)

2010-02-06T01:18:00.001-08:00

...były kolejnym tematem gawędy historycznej w Miejskim Ośrodku Kultury pod auspicjami Galerii Historycznej Polic. Temat obszerny, choć... zabytków w tym miejscu Polski za wiele nie ma. Do podjęcia tematu zaprosiłem Jana Antoniego Kłysa, osobę znaną w Policach, dziennikarza, inspektora do spraw ochrony zabytków w Urzędzie Miejskim.

Prelegent rozpoczął od obszernej definicji pojęcia zabytku w polskim prawie. Są podziały na zabytki ruchome, nieruchome, przyrody, krajobrazu... Instytucji zajmujących się ochroną zabytków i dziedzictwa kulturowego w kraju jest wiele. Na szczeblu lokalnym może być (jeśli chce) gmina. Tak się dzieje u nas. Dowodzą tego wsparcie finansowe przy odbudowie, restauracji niektórych zabytków sakralnych, urządzenie lapidarium, wspieranie finansowe organizacji pozarządowych, które stawiają sobie za cel ochronę zabytków (np. "Skarb"), istnienie od 1997 Galerii Historycznej Polic, wydawanie pozycji książkowych o przeszłości miasta.

Na spotkaniu Jan Antoni Kłys obszernie i rekordowo szczegółowo omówił zabytki starego miasta oraz nieistniejących kościołów w Policach i Mścięcinie. Jak sam powiedział temat jest tak obszerny, że można go w pełni dopowiedzieć podczas co najmniej kolejnego spotkania. Nie mówił więc jeszcze o Hydrierwerke, budownictwie okresu II wojny światowej (liczne bunkry), o pozostałych obiektach sakralnych gminy, pałacach. Opowieść była barwna, dało się czuć, że prelegent "czuje" temat i nim się pasjonuje. Na spotkaniu licznie zjawili się członkowie stowarzyszeń "Łarpia", "Skarb", dyrektorzy placówek odpowiedzialnych za policką kulturę, przedstawiciele władz miasta i powiatu.

Tymczasem zapraszam na kolejne spotkanie w Galerii historycznej, które odbędzie się 24 lutego. Temat "Gród słowiański w Mścięcinie". Opowiadał o nim będzie archeolog z Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Handel w grodzie mścięcińskim

2010-02-06T01:13:00.000-08:00

O randze ośrodków grodowych, w czasach późniejszych miastach, świadczyła także umiejętność prowadzenia handlu, sprzedaży i kupna towarów niezbędnych do życia mieszkańców, ale także przedmiotów cennych, tzw. zbytków: ozdób, biżuterii, ozdobnych naczyń metalowych. Gród słowiański w Mścięcinie w odnalezionych przez archeologów znaleziskach, pozostawił po sobie wiele przedmiotów zbytku.

Należy do nich nabyte zapewne w drodze importu paciorek z krwawnika, srebrna monetka z dalekiej Saksonii zwana przez archeologów „Otto i Adelajda” (fot.1), mnogi zestaw pozostałych monet, ozdób srebrnych, kabłączków skroniowych (fot.2), wczesnośredniowiecznej ozdoby noszonej przez kobiety na skroni na opasce skórzanej lub płóciennej. Odnaleziono też paciorki wykonywane zwykle ze szkła lub bursztynu. Datowane są one na około 1100 rok na czas schyłku funkcjonowania grodu.

Rozwijający się o kilkanaście kilometrów na południe Szczecin był jednym z najważniejszych ośrodków handlowych obok Wolina i Kołobrzegu. Do grodu drogą wodną docierały towary z Czech i Śląska. Szczecin miał też swoje drogi lokalne, którymi docierano do ośrodków nadmorskich. W średniowieczu ważną rolę odgrywał szlak handlowy ze Szczecina do Wołogoszczy i innych ośrodków zlokalizowanych u ujścia Piany (mapka). Szlak przebiegał w pobliżu Mścięcina stąd kupcy po drodze w jednym i drugim kierunku odwiedzali gród ze swymi towarami. Dalej biegł w kierunku Wkryujścia - Ueckermünde, Nakła - Anklam, Wołogoszczy - Wolgast, Uznamu - Usedom. Według historyków rola handlu w rozwoju mścięcińskiego grodu była znaczna. Sprzedając swe towary, w większości przedmioty użytku codziennego, mogli na miejscu bez udawania się do Szczecina kupić produkty, jakich w grodzie nie wykonywano. Majętniejsi mieszkańcy osady kupowali cenniejsze towary świadczące o ich zamożności.

Najwięcej skarbów, zabytków ruchomych pochodzących z handlu odkryli archeolodzy niemieccy. Pisze o tym Otto Kunkel w swym sprawozdaniu badań „Forschungsberichte Urgeschichte” w Baltische Studien w 1939 roku.

Środkiem płatniczym, wymiennym we wczesnym średniowieczu były głównie towary. Handlowano futrami, skórami, drewnem, smołą, miodem, rybami, produktami rolnymi, wyrobami rzemieślniczymi, bursztynem. We wczesnym średniowieczu rodzima moneta jako środek płatniczy pojawiła się pod koniec X wieku. Wcześniej w handlu używano monety arabskie. Płacono także srebrem. Bywało, że srebrne monety, ozdoby cięto na kawałki. Płacono także kawałkami srebra. Oznacza to, że miernikiem wartości takich ułamków była ich waga. Stosowano do tego przenośne wagi i odważniki.

Ryciny zaczerpnięte z:
R. Rogosz, Grodzisko słowiańskie wczesnośredniowieczne w Szczecinie - Mścięcinie, Warszawa 1974 - fot. 1,
A. Gardawski, J.Gąssowski, Z. Rajewski, Archeologia i pradzieje Polski, Warszawa 1957 - fot. 2.

Piera van der Horsta droga do nieba

2010-01-24T01:26:00.000-08:00

W połowie października ubiegłego roku Galerię Historyczną ni stąd ni z owąd odwiedzili przybysze z Holandii. Małżeństwo David, Klas Ine Scheele i towarzyszący im Frank i Tanja Bruggeman. Z Hotelu Dobosz wysłali e-maila z zapytaniem, czy spotkanie w MOK jest możliwe. Celem ich wizyty w Polsce były losy Piera van der Horsta ojca Klas Ine, który 17 marca 1944 roku trafił do obozu KL Stutthof Außenlager Pölitz w Messenthin. I tu po więziennej tułaczej gehennie ślad po nim zaginął.

Pier van der Horst urodził się w styczniu 1902 roku w Sneek w Holandii. Z zawodu był fryzjerem w Arnhem. Za działalność w ruchu oporu został skazany i osadzony w obozie koncentracyjnym Bergen- Belsen wraz z grupą innych więźniów. Przyznano mu numer obozowy 100896. 17 marca 1944 przetransportowano go do Pölitz-Messenthin i tu ślad po nim zaginął. Rodzina Piera rozpoczęła starania o ustalenie faktów związanych z ostatnimi miesiącami życia ojca, jako że po zakończeniu wojny do domu już nie wrócił.

W związku z tym, że nie znajdował się w transporcie kolejowym skierowanym do Barth (informacja uzyskana od jednej z instytucji zajmujących się badaniem zbrodni wojennych) istnieją przypuszczenia, że pozostał w baraku dla chorych. Rodzina odnalazła jednego z żyjących jeszcze byłych więźniów, który podał kilka zapamiętanych faktów. Według niego osoby przebywające w baraku dla chorych zostały ewakuowane przez Niemców tylko w bieliźnie osobistej i wywiezione w nieznanym kierunku. Co 20 minut powracały do obozu po nowych więźniów. Według świadka więźniowie zostali straceni w pobliskim lesie. Na 2 dni przed wywozem chorych z baraku komando niemieckie zorganizowało wymarsz kobiet uzbrojonych w łopaty z położonego obok obozu żeńskiego. Było to dziwne, gdyż dotąd były one zatrudnione w fabryce.

Na usta rodziny do dziś cisną się liczne pytania, na których odpowiedź pozwoliłaby ustalić losy zaginionego ojca. Ten stan niewiedzy trwa do dziś. Rodzina pisała liczne pisma, listy m.in. do ZG PCK w Warszawie, Ambasady Polskiej w Den Haag. Nic praktycznie nie ustalono. Wszystko wskazuje więc na to, że Pier został rozstrzelany w Messenthin zaraz po przybyciu do nowego miejsca kaźni. Józef Jagodziński we wspomnieniach „Bunkry na ruinach” wspomina, że 17 marca 1945 roku „...wywożono(...)do lasu i rozstrzeliwano(...)wywieziono i rozstrzelano 345 osób (...) gdy z jednego z samochodu zdejmowano chorych i rozstrzeliwano, drugi ładował więźniów z rewiru. Wywożono ich w koszulach, tak jak kto był ubrany.” Także Dunin - Wąsowicz w swych „Policach” cytuje więźnia Arkadiusza Zimnickiego: „...(...)na początku kwietnia 1945 roku, kiedy front stał na Odrze, zapadła decyzja ewakuacji więźniów. Wtedy postanowiono niezdolnych do marszu chorych w liczbie 300 osób różnej narodowości rozstrzelać. Chorych więźniów wywieziono samochodami z obozu i rozstrzelano w rowach, uprzednio wykopanych w lesie, oddalonych 500 m od obozu.(...)W dniu egzekucji(...) widziałem jak wywożono samochodami więźniów, a potem słyszałem strzały...”

Tajemnicy i tragicznych ostatnich dni życia Piera, jak i wielu innych więźniów wielu obozów nie da się ustalić. To jeden z symboli tragizmu II wojny światowej: Maksyma łacińska powiada: Ingrata patria ne ossa quidem habebis - niewdzięczna ojczyzno nie będziesz miała nawet (moich) kości...

Moi goście przebywali w Policach dwa dni. Obfotografowali miejsca związane z II wojną światową i wrócili do Holandii bardziej spełnieni. Przynajmniej będą mieli w oczach obraz miasta nad Łarpią, w którym ostatnie dni swego trudnego życia przeżył skromny fryzjer z Arnhem. Pier miał przy sobie obrączkę ślubną z napisem: Jantine 24-12-22...

Na zdjęciu: Pier van der Horst

Herb Polic

2010-01-16T15:26:00.000-08:00

Mamy drugi tydzień Jubileuszowego Roku 750-lecia Polic. Na razie cicho o właściwych obchodach jubileuszu z wiadomych względów. Tymczasem miłośnicy historii Polic nie próżnują i na swój indywidualny sposób czczą ten fakt. Choćby Andrzej Kowalik, kolekcjoner starych pocztówek i nie tylko. Ostatnio nabył oryginalną i rzadką w obiegu kartkę pocztową, która pięknie koresponduje z rocznicą nadania praw miejskich.

Kartka którą mogę dzięki uprzejmości Andrzeja pokazać, jest jedną z cyklu „Herby miast pomorskich”, wydanych na początku XX stulecia. Kartki były drukowane przez Theodora Wendischa w Berlinie.

Na kartce widzimy „szczeciński”, używany przez wieki herb Polic. Swój autonomiczny herb Police mają dopiero od lat 90. XX wieku. Na niebieskiej tarczy widnieje czerwona głowa Gryfa ze złotym dziobem i koroną. U góry nad herbem sterczy korona w kształcie murów miejskich (corona muralis), stosowana w przypadku uznania rangi miasta. Zwykle składa się z trzech do pięciu baszt. Po obu stronach widnieją stanowiące ornament roślinny kształtne labry. U dołu krzyżują się stylizowane gałązki z liśćmi dębowymi i oliwnymi, złączone wstążkami czerwoną i niebieską. Całość wygląda efektownie i stanowi kolekcjonerski rarytas w zbiorach Andrzeja.

Wielka Orkiestra z historią w tle

2010-01-14T00:55:00.000-08:00

Wśród wielu przedmiotów przeznaczonych na aukcję XVIII edycji WOŚP w Policach nie zabrakło akcentów związanych z historią naszego miasta. Znany i popularny twórca portalu www.trzebiez.pl Andrzej Kowalik przekazał do sprzedaży widokówkę datowaną na 1901 rok ukazująca Trzebież z kościołem i otoczeniem. Widokówkę kupił mieszkaniec osady burmistrz Władysław Diakun.

Ciekawe i sympatyczne przedmioty przekazali na aukcję w Miejskim Ośrodku Kultury członkowie Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Polickiej „Skarb”. Była to „wejściówka” dla 2 osób na liczenie nietoperzy w podziemiach fabryki benzyny syntetycznej 23 stycznia 2010 roku. Ponadto „Skarb” przekazał do licytacji 2 butelki ze szczecińskiego browaru po piwie bergschlos i elysium oraz „Ruiny na bunkrach”, wspomnienia Józefa Jagodzińskiego z pobytu w KL Stutthof Auβenlager Pölitz. Na koniec Dariusz Szaliński i jego znajomi ze stowarzyszenia wręczyli zdjęcie lotnicze z 1944 roku ukazujące zbombardowaną fabrykę, z oznaczonymi, zinwentaryzowanymi przez „Skarb” zachowanymi do dziś obiektami.

Miałem przyjemność prowadzić licytację i sprzedać m. in. te wspomniane przeze mnie przedmioty i pamiątki. Nietoperze za 150 złotych (tyle zlicytowano „wejściówkę”) będzie liczył wspomniany Andrzej Kowalik - miłośnik przeszłości tego miasta, znany kolekcjoner i posiadacz niezliczonej ilości pamiątek z dawnych Polic, Trzebieży i innych miejscowości z terenu gminy.

Dziękuję w imieniu organizatorów Andrzejowi i „Skarbowi” za wsparcie finansowe o kilkaset złotych szczytnego celu, jakim jest ratowanie zdrowia i życia małych Polaków.
.

(Polickie) pozycje wydawnicze 2009 roku

2010-01-04T02:07:00.000-08:00

Witamy w nowym roku! Kiedyś mawiano „latoś śliwki obrodziły”. Oznaczało to obfitość plonów choćby w przydomowym sadzie. To powiedzenie choć w zupełnie innym wymiarze ma odniesienie do bibliografii polickiej, czyli takich wydawnictw książkowych, które w całości lub częściowo traktują o mieście lub regionie (Powiat Policki). 2009 rok był nader obfity w książki, albumy, okazjonalne wydawnictwa, które powstały w Policach i Szczecinie. Ukazało się ich aż dziewięć, każda skierowana do różnych grup czytelników, specjalizujących się w zdobywaniu wiedzy o swym ulubionym przedziale minionego czasu.

Dwie pierwsze wydało Stowarzyszenie „Czas Przestrzeń Tożsamość”. „A ty zostaniesz ze mną” Kingi Koniecznej i Andrzeja Łazowskiego, to wspomnienia autochtonów, którzy pozostali lub wrócili po latach na swoje Heimaty. Druga to obszerna monografia „Dobra i okolice” napisana przez Kazimierę Kalitę-Skwirzyńską i Mirosława Opęchowskiego. Pozycja nader obszerna (ponad 300 stron) bogato ilustrowana starymi i współczesnymi zdjęciami.

W połowie 2009 roku w Policach świętowano X-lecie Powiatu Polickiego. Z tej okazji wydano album z fotografiami miejscowości powiatu i wydarzeń, które zaistniały w jego krótkiej historii. Album luksusowy i prawie nie do zdobycia.

Niedługo potem ukazała się sympatyczna nieautoryzowana biografia lubianego i szanowanego w Policach ks. Jana Kazieczko „Podminowany optymistycznie”, którą popełnili księża Piotr Leśniak, Maciej Pliszka i Artur Rasmus. Księga X opowiada o dziejach pobytu w Policach ks. Jana.

W sierpniu podczas III Jarmarku Augustiańskiego w Jasienicy odbyła się promocja książki Hildegardy Kliche, byłej mieszkanki Jasenitz-Jasienicy „Ruchome piaski”. Wspomnienia autorki i kilku innych osób przybliżają z pozycji Niemców obraz powojennych Polic w Enklawie Polickiej.

Nieco później nastąpiła kolejna promocja wspomnień więźnia KL Stutthof Außenlager Pölitz Józefa Jagodzińskiego. Autor opisuje obszernie swój pobyt w podobozie Messenthin - Mścięcinie. Pozycja nader cenna, jako że nigdy dotąd wspomnienia z okresu II wojny światowej nie ukazały się w tak obszernej formie.

Kolejną książką był „Kurs bojowy Stettin” trzech autorów Grzegorza, Jakuba Ciechanowskich i Marka Murawskiego. Książka dotyczy bombardowań Szczecina i Polic w latach 1940- 1945 i dla chętnych poznania wojennych dziejów obu miast jest znakomitym źródłem informacji.

Na koniec przypominam dwie mocno różniące się od siebie pozycje: wspomnienia Barbary Sowińskiej-Adamczyk, mieszkanki Podgrodzia, która w bardzo osobistym klimacie i formie opisuje latach 70. XX wieku gdy zamieszkała koło Nowego Warpna i rozpoczęła jako wychowawczyni pracę zawodową. Ostatnią w minionym roku wydawniczą pozycją książkową były materiały z konferencji popularno- naukowej w 90. Rocznicę Odrodzenia Państwa Polskiego. Konferencja z udziałem znanych speców z zakresu historii międzywojnia XX wieku odbyła się w MOK w 2008 roku. „Drogi Niepodległości” pod redakcją Waldemara Podkańskiego ujrzały dzień jesienią w Policach w nakładzie stu sztuk.

Cechą charakterystyczną wydawnictw regionalnych jest ich oryginalność (zawężenie tematu nieraz np. do małej, ale ciekawej osady, miejsca) i niski nakład. Norma to 1000 egzemplarzy, który często bywa za mały, by wszystkim udało się wydanie nabyć. Jeśli wydawca, sponsor ma możliwości finansowe, następuje wznowienie. Stąd wiele z tych pozycji jest dla czytelnika nieosiągalna. Z mojej wiedzy wynika, że można jeszcze kupić książki o Dobrej, ks. Janie, o bombardowaniu Polic, wspomnienia z Podgrodzia i być może w szczecińskim IPN wspomnienia Jagodzińskiego. Kto kolekcjonuje bibliografię policką niech tropi miejsca, w których można je jeszcze znaleźć. Życzę powodzenia!

750 lat Polic

2010-01-02T00:02:00.000-08:00

.
No i stało się, doczekaliśmy 2010 roku, który w historii tego miasta ma szczególne znaczenie. Mija bowiem 750 lat od momentu gdy Barnim I Dobry, książę pomorski nadał osadzie Police prawa miejskie magdeburskie. Miało to ogromne znaczenie dla ziemi między Odrą, a inną rzeką Redową. Police weszły w skład innych ośrodków miejskich, nadających żywe tempo rozwoju regionu.

Dywagacje czy aby nie w innym roku Police otrzymały akt lokacyjny, nie mają teraz żadnego znaczenia. Są bezzasadne. Dokument lokacyjny nie zachował się, ale wcześniej został przepisany i udokumentowany. Ważne, aby rocznicę przeżyć radośnie, historycznie poszerzając wiedzę lokalnej społeczności o nowe fakty z przeszłości miasta.

Jest nam miło jako pierwszym, 1 stycznia Anno Domini 2010, opublikować tłumaczenie aktu lokacyjnego. Wcześniej nikt tego nie dokonał na swym forum. Jest to możliwe dzięki Alicji Kościelnej ze szczecińskiego Archiwum Państwowego, która pozwoliła na swobodne korzystanie z tłumaczenia. Czynimy to z satysfakcją, gdyż pełnego tłumaczenia przynajmniej w formie ogólnodostępnej dotąd nie było!

Jan Matura

Akt lokacyjny Polic Anno Domini 1260

Barnim, z łaski Bożej książę Słowian, wszystkim dokument ten oglądającym (pozdrowienie), na wieki wieków.

Czyny książąt spiesznie idą w zapomnienie, chyba że zostaną utrwalone w piśmie lub w pamięci świadków.

Wiadomym zatem czynimy, tak obecnym jak i potomnym, że my mężom czcigodnym i rozważnym, prefektowi i innym mieszczanom chcącym w Policach zatrzymać się (zamieszkać), nadajemy 70 łanów minus dwa z zaroślami, zagajnikami i lasami dookoła leżącymi, z których 4 łany wolne ze wszystkimi prawami nadajemy kapłanowi kościoła (proboszczowi) i 4 prefektowi (wójtowi miejskiemu) z prawem posiadania, które po niemiecku nazywa się besittinghe.

Obszar jednak, który nazywa się marckschedinghe aż do wielkiego dębu nad stawem który nazywa się Cohegherbrügghe posiada od dawna Duchowe.

Prócz tego (nadajemy) prawo łowienia ryb po obu stronach miasta, jedną milę w dół i w górę, na której (przestrzeni) będą mogli łowić ryby wędkami, niewodami i sieciami.

Także wyspę przed miastem z łąką Wopak i łąką, która nazywa się Yno, tymże (mieszczanom) do użytkowania i pasienia bydła nadajemy.

Jeśli zdarzy się, iż w miejscu, które po niemiecku nazywa się ouervarth zostaną zbudowane sukiennice (Theatrum) z jatkami opłaty lub czynsze nie nam należeć będą się, ale miastu.

Ponadto w lasach naszych mają (mieszczanie) prawo do pasania wieprzy, a także ścinania drzewa na domy i budowle.

Prawo zaś, które Szczecin i inne miasta nasze używają, wraz z ich wolności bez jakichkolwiek przeszkód używać (mieszczanie Polic) na wieczne czasy będą, ponadto od wszystkich ceł (theolonium) ich uwalniamy.

Prefekt (wójt policki) zaś na wodzie (rzece?, stawie?) wyżej wymienionej jeden steyntoch (jaz?) i jedną tamę, która nazywa się Were, ma prawo wybudować, a także jeden młyn na rzece Yasenitze, z którego dla siebie zatrzyma wszelkie dochody.

Jeśli wybudowałby inne młyny na ziemiach dookoła (miasta) leżących, nam będzie się należała połowa dochodów, drugą zatrzyma dla siebie.

Aby zaś w przyszłości nadanie nasze nie doznało żadnych ograniczeń, poświadczamy je naszą pieczęcią.

Świadkami nadania są Gothfridus, wójt w Pyrzycach, rycerze Liberius i Johannes z Brunszwiku, Gobele marszałek, Godeke wójt Szczecina, Berardus, Ludolphus, Theodoricus i Johannes de Vredelitate, mieszczanie policcy (burgenses in Poliz) i inni liczni godni wiary.

Działo się w Pulitz Roku Pańskiego MCCLX.

Tłumaczenie: Alicja Kościelna - Archiwum Państwowe w Szczecinie. Na foto - pomorski, średniowieczny akt lokacyjny.
.
.

2009-12-30T00:04:00.001-08:00

Kalendarium historyczne Gminy Police 2009

2009-12-27T04:24:00.000-08:00

Prezentuję dziś kalendarium historyczne miasta i regionu, przypominające wydarzenia fakty z zakresu polickiej tradycji, historii, kultury, wydarzeń wykraczających daleko poza inne jakie przeżyliśmy w mijającym roku.

19.1 - odnalezienie malowidła na ścianie Powiatowego Urzędu Pracy, w byłym hotelu i restauracji „Carmesin” w rynku,

26.1 - kolejna niespodzianka: znaleziono list, akt erekcyjny Willi Carmesina - właściciela hotelu,

24.1 - gawęda historyczna w Stowarzyszeniu „Skarb” z udziałem Pawła Knapa – „Prawda o doktorze Kaczyńskim”,

6.2 - gawęda w Galerii Historycznej Polic- „Historia słowem zapisana” z udziałem Mariana Yoph- Żabińskiego,

14.2 - nagle zmarł nieodżałowany Marian Yoph-Żabiński - policzanin, eseista, krytyk literacki,

20.3 - gawęda o księciu Barnimie I, prawach miejskich i akcie nadania - był czy nie był w 1260 roku, z udziałem dr. Pawła Guta,

24.3 - odsłonięcie z inicjatywy Stowarzyszenia „Skarb” tablic pamiątkowych dotyczących obozów Hägerwelle i Pommernlager,

22.5 - gawęda w Galerii Historycznej Polic - „Życie kulturalne Polic w XIX-XX wieku” z udziałem dr. Bogdana Matławskiego,

5.6 - rocznica X–lecia Powiatu Polickiego, nadanie Powiatowi sztandaru. Z okazji X-lecia powiatów polskich z inicjatywy starostwa powiatowego ukazał się okolicznościowy album „Powiat Policki” oraz wybity pamiątkowy medal,

15.6 - „I zabawy z historią” - „Muzealni szperacze”, zakończone. Wzięło w nich udział 263. przedszkolaków z 30. opiekunami,

19-20.6 - wizyta w GHP Antje Soulard - byłej policzanki. Przekazanie Galerii 4. fotografii z Polic z początku XX wieku,

11.8 - odnalezienie przez członków Stowarzyszenia „Skarb” w Puszczy Wkrzańskiej składu amunicji z okresu II wojny światowej,

22.8 - odsłonięcie na przykościelnym terenie w Niekłończycy kamienia pamięci z udziałem byłych mieszkańców Königsfelde,

29.8 - III - Jarmark Augustiański w Jasienicy,

29.8 - promocja książki Hilde Kliche „Ruchome Piaski”, podczas Jarmarku w Jasienicy,

1.9 - przekazanie Uniwersytetowi Szczecińskiemu przez Powiat Policki pałacu w Stolcu na dom pracy twórczej,

5.9 - X-lecie Gimnazjum nr 1,

16.9 - jubileusz 50-lecia SOSW im. Marii Grzegorzewskiej w Policach,

18.9 - promocja w Policach książki Józefa Jagodzińskiego „Bunkry na ruinach”,

13.10 - abp Andrzej Dzięga poświęcił insygnia sprawowania władzy starosty i przewodniczącego Rady Powiatu Polickiego,

28.10 - gawęda w Galerii Historycznej Polic - „Rola mediów w propagowaniu historii regionalnej” z udziałem Agaty Rokickiej (Polskie Radio Szczecin) i Dariusza Baranika (TVP 3 Szczecin),

6.11 - wizyta ks. abpa Andrzeja Dzięgi metropolity szczecińsko-kamieńskiego na terenie byłej fabryki benzyny syntetycznej. Nabożeństwo w intencji więźniów obozów istniejących podczas II wojny światowej w Policach,

13.11 - inauguracyjne zajęcia w projekcie „II Zabawy z historią” - „Herb Polic” z udziałem przedszkolaków z Przedszkola Publicznego nr 8 w Policach,

11.12 - wręczenie w MOK Krzyża Zasługi RFN dla burmistrza Polic Władysława Diakuna.

Fotografie: Mariusz Hałgas (Wirtualne Police)

Bombardowania Szczecina i Polic

2009-12-13T01:50:00.000-08:00

Jesienią 2009 roku na rynku księgarskim ukazała się pozycja - rarytas. Szczególnie dla miłośników historii w naszym mieście. Tytuł książki: „Kurs bojowy Szczecin. Bombardowania Szczecina i Polic na tle wojny powietrznej w Europie (1940- 1944)”, autorzy: Grzegorz i Jakub Ciechanowscy, Marek Murawski.

223- stronicowa pozycja ukazuje w sposób niezwykle szczegółowy, rzetelny, ważny fragment II wojny światowej, jaką była walka powietrzna lotnictwa III Rzeszy, aliantów i Sowietów. Szczecin wielkie miasto z dużymi zakładami przemysłowymi (port, stocznia) stały się obiektem szczególnego zainteresowania aliantów. Podobnie jak pobliskie Police ze swą Hydrierwerke AG Pölitz.

Dotąd nasza wiedza opierała się na powojennych opracowaniach historyków m. in. Bogdana Frankiewicza, ponadto szczątkowo Henryka Mąki i Jerzego Dunina-Wąsowicza, oraz zachowanych źródeł np. „Kronika wojenna Szczecina”. Z czasem, gdy możliwości poszukiwawcze poszerzyły się (internet), przybyło wiele nowych faktów, dając szeroki, nieznany dotąd obraz tragicznej II wojny światowej w dolnym biegu Odry, blisko Bałtyku, w Szczecinie i okolicach.
Autorzy korzystali z materiałów, wydawnictw, opracowań historyków anglosaskich, niemieckich, radzieckich i rosyjskich, polskich. Liczne fotografie ukazujące typy samolotów, bombardowania, pilotów zebrali z licznych archiwów polskich, amerykańskich, zbiorów prywatnych.

Książka podzielona jest na trzy części. W pierwszej czytelnik wprowadzony jest w atmosferę pierwszych lat wojny w Szczecinie, pierwszych nalotów odwetowych (1940-1941). W drugiej dokonano analizy dochodzenia do kulminacyjnego momentu wojny, w trzeciej zaś omówione są skutki potężnych, uciążliwych nalotów na Szczecin i Police (1944-1945). Trzecia część zawiera najwięcej treści o Policach, fabryce, skutkach bombardowań. Koneserom lotnictwa przypadną do gustu obszerne, szczegółowe opisy rożnych formacji lotniczych, typów samolotów, ich dane techniczne. Bogate są załączniki: kalendarium nalotów, struktury organizacyjne formacji powietrznych, meldunki załóg.

Książkę czyta się wartko, choć jest pisana specjalistycznym językiem znawców tematu (wiele szczegółów technicznych). Policzan zainteresuje przede wszystkim nowymi dotąd nieznanymi szczegółami, opisami. Przy najbliższej okazji poddam je analizie i zamieszczę na blogu. Pozycja o której piszę została wydana przez Szczecińskie Towarzystwo „Pogranicze”. Kosztuje 29 złotych.

Inauguracja Roku Jubileuszowego

2009-12-06T06:08:00.000-08:00

Do końca 2009 roku tylko dwadzieścia kilka dni. Wcześniej oczekiwane przez niemal wszystkich Święta Bożego Narodzenia. Mnie tymczasem (i mniemam innym miłośnikom historii miasta) głowę zakrząta przyszły rok, 750. od momentu gdy książę pomorski Barnim I ogłosił wszem i wobec, iż osada Poliz zwaną staje się miastem pomorskim z prawami wzorowanymi na Magdeburgu.

Jako pierwsi ogłaszamy, że 31 grudnia AD 2009 pod Miejskim Ośrodkiem Kultury, pod oknami Galerii Historycznej Polic rozpoczną się uroczystości świętowania tej doniosłej rocznicy. Zabawa rozpocznie się o godz. 23.00 i potrwa do 1.00 w nocy, 1 stycznia 2010 roku. Będę miał przyjemność poprowadzić tę imprezę, czym czuje się zaszczycony. Zaczniemy występem znanej i popularnej grupy, w ostatnich chwilach tego roku rozpocznie się odliczanie ostatnich sekund grudnia. Będą życzenia włodarzy miasta, pokaz ogni i kolejny koncert. Potem wszyscy udamy się do domów i lokali dalej świętować nowy rok! Szczegóły wkrótce...

Post Scriptum:

„Barnim, z łaski Bożej książę Słowian, wszystkim dokument ten oglądającym (pozdrowienie), na wieki wieków. Czyny książąt spiesznie idą w zapomnienie, chyba że zostaną utrwalone w piśmie lub w pamięci świadków”. Tak brzmią pierwsze dwa zdania aktu lokacyjnego księcia Barnima I z 1260 roku, w którym podnosi osadę Police do rangi miasta. Galeria jest w posiadaniu pełnego tłumaczenia z łaciny aktu lokacyjnego. Dzięki uprzejmości autorki tłumaczenia Alicji Kościelnej, z Archiwum Państwowego, owo tłumaczenie Galeria otrzymała z prawem jego prezentacji. Dotąd ten akt nie był publicznie przedstawiony. Uczynimy to 1 stycznia 2010 roku!

Na zdjęciach - uroczystości 700- lecia Polic w Klubie Nauczyciela- 1960 r.

II Zabawy z historią - Herb Polic

2009-11-30T09:42:00.000-08:00

W nowym roku szkolnym w Galerii Historycznej Polic rozpoczęliśmy drugi cykl projektu „Zabaw z historią”. Nowy temat: „Herb Polic”- znak miasta, z którym się utożsamiamy. Trzeba wracać do tradycji znaku szkoły, zakładu pracy, środowiska, stowarzyszenia, klubu. W kontekście 750- lecia Polic zapoznanie dzieci z elementem tożsamości miasta- herbem, jego znaczeniem, wyglądem wydaje mi się szczególnie zasadne i konieczne.

Z „Zabawami” ruszyliśmy 13 listopada. Na dobry początek odwiedziła nas grupka dzieci z PP nr 8 z Ireną Buraczewską, Ewą Surmą, w trzy dni później z tej samej placówki kolejna grupa z Zenoną Kupidurą i Katarzyną Drytkiewicz. 27.11 w piątek do MOK przybyli podopieczni ze SP nr 2 z Martą Polechońską i Ewą Weisbrodt (kl. „0” i kl. 1). Z kolei w najbliższy poniedziałek 30 listopada MOK odwiedzą podopieczne Renaty Stępniewskiej z pobliskiego PP nr 1. Kolejne terminy są już zajęte do połowy grudnia, wszak wkrótce potem zacznie się przerwa świąteczna.

Po przybyciu do MOK witamy dzieci w holu obiektu. Ruszamy do Galerii obejrzeć wystawę, podotykać skarby, zobaczyć na własne oczy dziwne przedmioty. Kilka minut w GHP upływa szybko, zatem przemieszczamy się do pracowni plastycznej. Tam dzieci zasiadają za stołami. Zaczynamy snuć opowieść o herbie miasta. Dzieci w przystępny sposób (wszak to 5-6 latki) poznają znaczenie słów: znak, logo, herb. Poznają podstawowe kolory i symbole używane w heraldyce. Poznają barwy herbu Polic. Określają rodzaje kolorów. Słuchają krótkiej opowieści o gryfie, znaku polickiego herbu. Określają jego elementy: korona, głowa gryfa, dziób, język, oko. Następnie podzieleni na grupki (bardzo chętnie) układają puzzle z herbem miasta. Na koniec na pamiątkę otrzymują do pokolorowania herb, oraz pamiątkowe dyplomy „Jestem małym historykiem”. Własnoręcznie podbijają swój dyplom pieczęcią GHP. Ani się spostrzegamy i w MOK mija 45-55 minut!

Projekt obejmuje zasięgiem wszystkie przedszkola gminy polickiej z 5-6 latkami z owych placówek, oraz uczniów kl. 1 ze szkół podstawowych. Zapraszam do MOK i GHP kolejnych małych, przemiłych policzan.

Fot. Marta Polechońska i Katarzyna Drytkiewicz

Policzanie - rodzina Winterów i Dallmanów

2009-11-18T00:36:00.000-08:00

Gertruda Bock urodziła się w 1912 roku w Brzózkach- Althagen. Jej ojciec po powrocie z pracy w Ameryce kupił w Policach Zimowy Hotel - Winterhotel. Obiekt znajdował się przy ul. Grunwaldzkiej nad dzisiejszą pizzerią. Po śmierci ojca prowadzeniem hotelu zajęła się matka Gertrudy Minna.

Kilkunastoletnia Gertruda rozpoczęła naukę w polickim liceum. Później podjęła pracę jako przedszkolanka w Szczecinie. Na 3 lata przed wybuchem wojny wyszła za mąż i urodziła dwójkę dzieci. Po zakończeniu wojny do domu powrócił jej schorowany mąż. Cała rodzina opuściła Police i znalazła schronienie w Lubminie koło Greifswaldu. Po podziale Niemiec rodzina przeniosła się w okolice Hannoweru. Tam Gertruda pracowała jako sprzątaczka i szatniarka w gospodzie. Po śmierci męża mieszkała w domu spokojnej starości w Monachium. Spotykając się z dziećmi wielokrotnie wyrażała ochotę odwiedzenia Polic i miejsc z którymi była w młodości związana. Na 3 lata przed śmiercią przyjechała do Polic. Była to nie pierwsza wśród Niemców, byłych policzan sentymentalna podróż do korzeni.

Podobny wymiar miał przyjazd do Polic Gerlindy Schmidt wraz z mężem. Przybyła z dalekiego Heildelbergu koło Frankfurtu nad Menem, by odszukać podwórko, ulicę przy której mieszkała jej matka Elisabeth. Przed wielu laty w Policach mieszkali dwaj bracia Gustaw i Günter Dallman. Ten pierwszy wywędrował w 1917 roku do Heildelbergu. Tam poznał przyszłą żonę. Ich pierwszą córką jest matka Gerlindy. W 1921 roku Gustaw wraz ze swą rodziną wrócił do Polic. Zamieszkali przy Mühlenstrasse- Młyńskiej 79, dzisiejszej Wojska Polskiego. Dziś ich domu już nie ma, ale zachowały się liczne pamiątki rodzinne. Część z nich została wykonana w „Atelier Pagels- Pőlitz”. Podczas pobytu w mieście nad Łarpią, wędrówek ulicami miasta, odwiedzin GHP goście z Niemiec przekazali do Galerii Historycznej Polic kilka oryginalnych fotografii. Oto one...

Rola mediów w propagowaniu historii regionalnej

2009-11-07T22:50:00.000-08:00

.
Historia regionalna ma szerokie pojęcie i znaczenie. Obejmuje dzieje kraju, obszaru, ziemi, makroregionu, krainy, powiatu, gminy, miasta, osady, dzielnicy. Na spotkaniu w holu MOK w piątek 28 października interesowała nas w sposób szczególny historia Ziemi Polickiej, miasta nad Łarpią, wsi i osad skupionych na terenie gminy.

Pozytywny trend chęci poznania historii, tradycji ziemi, na której żyjemy nabiera (co bardzo cieszy) coraz większy zasięg społeczny. Dziennikarze, których zaprosiłem ze Szczecina oraz z terenu Powiatu Polickiego inspirują czytelników, słuchaczy, widzów swoimi tekstami, fotoreportażami, programami do zainteresowania się swoimi małymi ojczyznami. Czynią to poprzez realizację pracy dziennikarskiej.

Do tego grona zaliczam i na spotkanie zaprosiłem polickich dziennikarzy, ludzi piszących o historii, administratorów portali umożliwiających drążenie tematu przeszłości miasta i regionu: Jana Antoniego Kłysa - Magazyn Policki, Andrzeja Marka - Wieści Polickie, Barbarę Frankowską - szefową TV Kab i jej współpracowników: Piotra Wojciechowskiego, Czesława Piekarskiego, Lidię Pawłowską, Elżbietę Biś - Informator Samorządowy, www.police.pl, Witolda Bachorza - Informator Samorządowy, Mariusza Hałgasa - www.info.police.pl Andrzeja Kowalika - www.trzebiez.pl, Wiesława Gawła, Dariusza Szalińskieg o- www.skarb.police.pl, Pawła Knapa - www.sedina.pl, historyka IPN, Jędrzeja Łukasiewicza - Wieści Polickie, Aleksandrę Słowińską - MOK, Macieja Zaśko - gazeta parafialna Świadomi Chrystusa, Tomasz Łója - fotografia prasowa. Grono zacne od lat istniejące w środowisku polickim i jemu służącym.

Gośćmi szczególnymi zaproszonymi na spotkanie byli Agata Rokicka dziennikarka Polskiego Radia Szczecin - autorka audycji „Szczecin we wtorek” oraz Dariusz Baranik - TVP Szczecin, prezenter, komentator oraz twórca cyklu „Misja Gryf”.

Goście z dziennikarską swadą opowiedzieli co prezentują w swoich audycjach, programach, jakie mają one zasięg, jakie pokazują zdarzenia, jakich gości zapraszają do studia. Oboje zaprezentowali fragmenty swych programów. Oba dotyczyły Polic okresu II wojny światowej. Konkluzją spotkania była pewność zgromadzonych, że media przyjazne pasjonatom historii mogą wiele i pomagają w nagłaśnianiu ich działań, zabiegów o informowanie społeczności, o odkryciach, badaniach, osiągnięciach w dziele przybliżania ludziom faktów z przeszłości miasta i regionu.

fot. Mariusz Hałgas
.

{28.10.2009} Rola mediów w propagowaniu historii regionalnej

2009-10-22T06:03:00.000-07:00

.
Taki temat ma kolejna gawęda, która rozpocznie się w środę 28 października 2009 roku o godzinie 17.00 w holu Miejskiego Ośrodka Kultury w Policach. Na spotkanie zaprosiłem Agatę Rokicką, dziennikarkę Polskiego Radia Szczecin oraz Dariusza Baranika - Telewizja Szczecin.

Oboje są popularni, znani i cenieni w światku dziennikarskim. Osobiście darzę ich szczególną sympatią, bowiem w swoich programach mówią, pokazują, prezentują ciekawe materiały, osoby, inicjatywy „kręcące” się w wokół historii regionalnej, kultywujący ją i popularyzujący w środowisku Pomorzan.

Agata Rokicka jest współautorką „Szczecina we wtorek”, audycji wieczornej w której prezentuje ciekawych ludzi, znawców i miłośników historycznych zdarzeń. Dariusz Baranik stworzył i zaprezentował cykl materiałów w TVP Szczecin „Misja Gryf”. Jeden z odcinków został zrealizowany w Policach i dotyczył fabryki benzyny syntetycznej.

Można mnożyć przykłady gazet, portali, redakcji, które piszą o historii swego regionu, miasta, ziemi, okolicy. Można przytoczyć dziesiątki nazwisk, osób które drążą temat, przybliżając go odbiorcom. Wśród nich jest niewątpliwie Bogdan Twardochleb - Kurier, Andrzej Kraśnicki jr - Gazeta Wyborcza, wspomniani moi goście. W moich okolicach szanuję i cenię działalność na przykład Andrzeja Kowalika - www.trzebiez.pl, bądź też Wiesława Gawła - autora dziesiątków tekstów o historii Polic zamieszczanych m. in. w Gazecie Polickiej i innych mediach pisanych. Do tej grupki dołączył Czesław Piekarski - fan Jasienicy, którą zamieszkuje od urodzenia.

Ich wszystkich, a także każdego piszącego o historii miasta i regionu zaproszę na spotkanie, które już niebawem się odbędzie. Porozmawiamy o przeszłości niemal 750-letniego grodu, o wielu około historycznych sprawach, o tym jak wiele może pomóc dziennikarz w dziele edukacji regionalnej. Wysłuchamy naszych gości, którzy (w to nie wątpię) w barwny sposób opowiedzą o swej pracy, doświadczeniach i działaniach na rzecz tworzenia dobrej atmosfery w dziele przybliżania wiedzy o Pomorzu.

Zapraszam serdecznie na spotkanie!
.

Geschichtsblog

2009-10-22T06:02:00.000-07:00

Police 750 ist ein Geschichtsblog, anlässlich des Stadtjubiläums gegrűndet und der Ortschaft an der Larpe gewidmet, die vom Pommerrschen Herzog Barnim I im Jahre 1260 die Stadtrechte erhalten hatte.

Der Blog presäntiert Geschichte der Stadt Police von den ältesten Zeiten bis zur Gegenwart. In dem Blog sind einzigartige Bilder, Sichzeichnungen, Landkarten und andere Dokumente mit der Geschichte der Stadt verbunden zu sehen.

Der Verfasser des Bloges ist Jan Matura – Leiter der Geschichtsgalerie Police im Städtischen Kulturzentrum Police.

In der Geschichtsgalerie wird die Regionalbildung fűr Kinder und Jugendliche betrieben. Es wird eine Festausstellung zum Thema der Geschichte der Stadt und der Region presäntiert. Die Geschichtsgalerie nimmt am kulturellen und gesellschaftlichen Leben der Stadt teil.
Sie inspiriert Geschichtsveranstaltungen : Plaudereien, Simposien, Treffen; organisiert die Ausflűge in die Region, unterstűzt die Personen, die wissenschaftliche Arbeiten in den Schulen und an den Hochschulen schreiben.

Kontakt mit der Galerie und dem Blog: jmatura(at)gminapolice.pl
Postadresse: Jan Matura, Galeria Historyczna Polic, ul. Siedlecka 1a, 72 – 010 Police, Polen

History blog on the 750th anniversary of the town of Police

2009-10-22T06:00:00.000-07:00

Police 750 is a history blog on the 750th anniversary of the town of Police (West Pomeranian Province /Voivodship/, Poland) – previously a settlement on the Łarpia River, which was granted Magdeburg law to the town in 1260 by Barnim I the Good.

The blog is written by an amateur historian – Jan Matura, a Manager of a Historical Gallery in The Municipal Culture Centre in Police. The history of the town from the dawn of history to the present is detailed there. A unique collection of pictures, prints, maps and other records of the past of the town are presented.

The main objective of the gallery is to carry out young people and students’ regional culture education and participate in public, social and cultural life of the town. Furthermore the gallery is a place where historical conference and meetings are held. Moreover sightseeing tours in the region and academic assistance for students are offered.

Contact: jmatura(at)gminapolice.pl
Address: Jan Matura, Galeria Historyczna Polic, ul. Siedlecka 1 a, 72-010 Police, Polska

{28.10.2009} Rola mediów w propagowaniu historii regionalnej

2009-10-19T13:33:00.000-07:00

„Polickie” książki do nabycia w MOK

2009-10-19T13:29:00.000-07:00

Miłośnicy historii Polic prywatnie dla siebie gromadzą pamiątki związane z jego przeszłością. W swoich zbiorach mają także książki o mieście i regionie. Większość z nich wydana była w czasach najnowszych 1998-2009, w nakładzie kilkuset lub tysiąca egzemplarzy. Dystrybucja książek była i jest różna. Wydawane przez gminę były wysyłane do bibliotek szkolnych, miejskiej i jej filii.

W Miejskim Ośrodku Kultury można aktualnie nabyć trzy pozycje. Począwszy od najstarszej, „Powojenne dzieje Polic” Jana Matury - 2004, poprzez „Laur z Puszczy Wkrzańskiej” Włodzimierza Brzezińskiego, Edwarda Jędrucha, Janusza Chmielewskiego - 2006, po najnowsze „Ruchome piaski” Hilde Kliche - 2009. Ceny przyjazne jak na niskonakładowe pozycje. Kolejno 15, 20 i 18 złotych. Książki do nabycia na portierni MOK. Polecam i zapraszam!

Barnim I - książę zwany Dobrym

2009-10-08T03:59:00.000-07:00

Na 3 miesiące przed jubileuszowym rokiem 750-lecia nadania Policom praw miejskich, warto miłośnikom historii przybliżyć postać księcia pomorskiego Barnima I (1210-1278). Z jego bowiem rąk osadę nad Łarpią podniesiono do statusu grodu. Działo się to w 1260 roku.

Barnim I urodził się w 1210 roku. Jego rodzicami byli Bogusław II i księżna Mirosława. W tych czasach słabła dominacja Danii na Pomorzu, zwiększały się za to wpływy Brandenburgii, chcącej narzucić pomorskim ziemiom swe zwierzchnictwo. Podczas pełnienia przez Barnima I władzy napotkał on na wiele przeciwieństw, toczył spory, wojny, stając w opozycji do dominantów chcących przejąć Pomorze. W swej biografii książę jawi się w trzech wcieleniach jako Barnim - władca, Barnim - dobroczyńca, Barnim- gospodarz.

Barnim I - władca pomorski

W 1231 roku cesarz niemiecki Fryderyk II nadał margrabiemu brandenburskiemu prawo zwierzchności nad Pomorzem. Nie wyrazili na to zgody Barnim I oraz jego kuzyn Warcisław III (1210-1264) panujący w zachodniej części Pomorza, w Księstwie Dymińskim. Aby zminimalizować zagrożenie Brandenburgii od strony zachodniej książę lokował Przęcław- Prenzlau nadając mu w 1235 roku prawa miejskie. W 1240 roku po konflikcie zbrojnym z Brandenburgią książęta musieli spokornieć i pójść na ustępstwa względem silniejszej Brandenburgii. Książę przekazał biskupowi kamieńskiemu Krainę Stargardzką z wszystkimi prawami. Wprawdzie później odzyskał Krainę Stargardzką za Ziemię Kołobrzeską, ale jako lenno (1246).

Nie podołając Brandenburgii książę próbował poszerzyć granice księstwa na południu, prowadząc zatargi z księciem Henrykiem Pobożnym i księciem wielkopolskim Przemysławem I. Na konflikcie skorzystał margrabia brandenburski wsparty przez Meklemburczyków. Opanował Stargard Meklemburski, Bezrzecze i Wüstrow. Na zdobytych ziemiach powstały nowe miasta: Choszczno, Barlinek, Myślibórz. Wojna z Brandenburczykami zakończyła się pokojem w Landin. Barnim I odzyskał część ziem uznając się lennikiem margrabiów brandenburskich. W tej sytuacji książę rozpoczął intensywną politykę kolonizacyjną na prawie niemieckim.

W 1268 roku po śmierci Świętopełka Gdańskiego, Barnim I wyruszył na wyprawę wojenną przeciwko książętom Pomorza Wschodniego. Zajęto kraj między Górą Chełmską a rzeką Wieprzą. Tymczasem sprawa sukcesji na Pomorzu Gdańskim skomplikowała się. Powiązany układami Barnim I wiosną 1269 roku ruszył przez Kołobrzeg do Sławna. Wyprawa skończyła się fiaskiem, a wojska Barnima I poniosły straty. Za rzekome zniszczenie osiedli biskupa kamieńskiego książę miał zapłacić odszkodowanie w postaci ziem od Maszewa po rzekę Drawę. Także joannici, którzy doznali łaski od księcia zdradzili go i przeszli na stronę Brandenburgii. Książę w odwecie próbował zabrać joannitom Zachań i dobra w Stargardzie. Joannici odwołali się do papieża. Niekorzystnego dla siebie wyroku nie zaakceptował Barnim I. 12 sierpnia 1269 roku w Strasburgu legat papieski rzucił na księcia klątwę. W tym samym roku Barnim poszedł na ustępstwa na rzecz Brandenburgii przyjmując swe ziemie jako lenno i tracąc suwerenność.

Pod koniec życia Barnim I przeżył jeszcze konflikt zbrojny margrabiów brandenburskich z sąsiadami. Barnim I mający zobowiązania, w układzie pokojowym w Myśliborzu w 1277 zobowiązał się wystawić oddział rycerzy i wypłacić na wydatki wojenne 1500 grzywien srebra. Dla gwarancji Gardziec, Gryfino, Pyrzyce, Stargard zostały zastawione margrabiemu.

Barnim I Dobry

Książę był nader szczodry i hojny względem zakonów i duchowieństwa. W 1235 roku nadał templariuszom krainę między rzekami Tywą a Różycą z wieloma przywilejami, Zrezygnował z wszystkich książęcych uprawnień względem tego zakonu, zwolnił ich z wszystkich ceł na terenie księstwa. Później w Stargardzie Szczecińskim ufundował klasztor cysterek nadając im 600 łanow ziemi.

Książę wspierał finansowo biskupów kamieńskich nadając im liczne przywileje, umacniając ich gospodarczo. Pod koniec życia Barnima biskup kamieński Herman starał się uniezależnić względem księcia. Także joannici zaznali od księcia wielu przywilejów, wsparcia finansowego, pomocy gospodarczej.

Barnim I gospodarz

Barnim I od początku sprawowania władzy sprzyjał akcji kolonizacyjnej, zasiedlał Pomorze etnicznie obcymi pomorzanom elementami niemieckimi sprowadzanymi z zachodu. Nadawał prawa miejskie zwiększając poziom gospodarki rozwoju społecznego, zagospodarowania ziem, budowania samorządności. W tym celu wielokrotnie pozwalał na prawo korzystania z lasów, rzek, jezior. Książę dawał możnowładcom niemieckim przywileje, ci z kolei rozwijali akcją kolonizacyjną. Obaj książęta Barnim i Warcisław III prowadzili podobną politykę zagraniczną i wewnętrzną. Twierdzi się, że książę za swego panowania nadał prawie 30. ośrodkom prawa miejskie. Jak dotąd potwierdziłem w źródłach 14 miast lokowanych przez Barnima I. Książę lansował osady słowiańskie. Zaludniając nowe obszary wytwarzał silne ośrodki gospodarcze, militarne zdolne do zabezpieczenia granic przed najeźdźcami. Tym samym rozpoczął się powolny, ale systematyczny proces zmian narodowościowych Księstwa Szczecińskiego i Dymińskiego na dotychczasowych ziemiach słowiańskich. W 1264 roku po śmierci Warcisława III, Barnim I został władcą obu ziem.

Lista miast lokowanych przez księcia Barnima I w latach 1227-1278:

Banie - 1234, Gartz - 1235, Prenzlau - 1234/1235, Szczecin - 1243, Stargard - 1243, Chojna - 1255, Gryfino - 1255, Dąbie - 1249 lub 1260, Police - 1260, Ueckermünde - 1260, Pyrzyce - 1263, Goleniów - 1268, Kamień Pomorski - 1274, Trzebiatów - 1277.

***

Barnim I żył 68 lat. Przez 51 lat rządził Księstwem Szczecińskim. Był trzykrotnie żonaty. Z pierwszą żoną Marianną miał córkę Anastazję. Z drugą Małgorzatą Brunszwicką zrodził się syn Bogusław IV (1252-1309). Z trzecią Matyldą zrodzono córkę Beatrycze, Barnima II (1275-1295) i Otto I (1279-1344). Mimo, że rządził Księstwem Szczecińskim, na skutek uległości zrezygnował z budowy zamku w Szczecinie i przeniósł się do Dąbia, zostawiając w Szczecinie jedynie dom mieszkalny, w którym się zatrzymywał. Jego rządy przypadły na niespokojne czasy wojen, zatargów, wpływów Danii, Brandenburgii, książąt polskich, Meklemburgii. Mimo tego nadał swym ziemiom tempo rozwoju cywilizacyjnego, gospodarczego. Paradoksem jest, że rezydował w Dąbiu, a nie w Szczecinie oraz to, że zakony męskie, którym tak sprzyjał, zawodziły go przechodząc na stronę przeciwnika.

Barnim I został pochowany w kościele NMP w Szczecinie. 18 lat przed śmiercią książę docenił Police nadając osadzie prawa miejskie magdeburskie.

Bibliografia:
Skarby szczecińskiego archiwum, Szczecin 1979
Olga Barańska, Pomorze Zachodnie, Szczecin 2001
Kazimierz Kozłowski, Jerzy Podralski, Gryfici książęta Pomorza Zachodniego, Szczecin 1985
Zygmunt Boras, Książęta Pomorza Zachodniego, Poznań 1978
Dzieje Szczecina, tom II, Warszawa-Poznań 1985

Na rycinach:
1 - pieczęć Barnima I
2 - Barnim I
3 - średniowieczny akt lokacyjny
4 - herb Gryfitów
5 - protoplasta Gryfitów - Warcisław I

Ruszają „II Zabawy z historią”

2009-10-03T03:03:00.000-07:00

W nowym roku szkolnym Galeria Historyczna Polic rozpoczyna drugi cykl projektu „Zabaw z historią”, który obejmie swym zasięgiem wszystkie przedszkola gminy polickiej, wraz 5-6 latkami z owych placówek. Ponadto zapraszam do wspólnej zabawy uczniów klas pierwszych z polickich podstawówek. Aktualnie do wspomnianych placówek rozsyłane są zaproszenia. Zajęcia rozpoczną się w październiku, a zakończą w czerwcu jubileuszowego 2010 roku, roku 750-lecia Polic.

Właśnie w tym kontekście zaproponowałem nowy temat: „Herb Polic”, znak miasta, z którym się utożsamiamy. Uzasadnienie podjęcia tematu rozwijam w załączonym poniżej scenariuszu, uważając że w świadomości małego policzanina warto utrwalić czerwoną głowę mitycznego gryfa w złotej koronie na srebrnym polu tarczy. Trzeba wracać do tradycji znaku szkoły, zakładu pracy, środowiska, stowarzyszenia, klubu. W ostatnich burzliwych czasach przemian społeczno- politycznych odeszliśmy od kultywowania pewnych wartości i tradycji. Wydają nam się one mniej ważne, istotne w czasach komercji i rozwoju cywilizacyjnego.

„II Zabawy z historią”- Herb Polic

Scenariusz:

Miejsce - Miejski Ośrodek Kultury, Galeria Historyczna Polic, Galeria „Obok”
Czas realizacji - październik 2009 - czerwiec 2010
Czas trwania zajęć - godzina lekcyjna 45 min do 60 minut. Zajęcia będą realizowane w piątki między 9 a 13
Uczestnicy - przedszkolaki 5-6-latki (klasy „zerowe”), klasy pierwsze z terenu Gminy Police. Najlepiej grupy kameralne do 20 dzieci z dwiema opiekunkami.
Cele projektu - w kontekście 750-lecia Polic - 2010 rok, zapoznanie dzieci z elementem tożsamości miasta - herbem, jego znaczeniem, wyglądem.
Kontakt- wyłącznie na telefon - Jan Matura tel. 608 036 041 lub e-mail: janzpolic (at) wp.pl

Przebieg zajęć:

Po przybyciu do MOK dzieci zostaną powitane w hallu obiektu i w razie konieczności (duża liczba dzieci), podzielone na grupy. Zajęcia będą odbywać się w pracowni plastycznej MOK. Dzieci poznają znaczenie słów: znak, logo, herb, sztandar. Poznają podstawowe kolory i symbole używane w heraldyce. Poznają barwy herbu Polic. Rodzaje kolorów określą na wskazanych im przedmiotach. Dowiedzą się kim jest gryf- znak polickiego herbu. Określą elementy herbu (korona, głowa gryfa). Następnie podzieleni na grupki ułożą puzzle z herbem miasta. Na koniec otrzymają do pokolorowania herb. W tym czasie 2 grupa odwiedzi wraz z opiekunkami Galerię Historyczną Polic. Istnieje możliwość zabaw dziecięcych z dawnych czasów. Po zmianie grup nastąpi powtórzenie czynności. Na zakończenie zajęć w hallu MOK dzieci otrzymają pamiątkowe dyplomy „Jestem małym historykiem” i własnoręcznie podbiją swój dyplom pieczęcią GHP. Po pożegnaniu przez prowadzącego zajęcia, udadzą się do przedszkola lub szkoły.

Plany działalności GHP na 2010 rok

2009-10-01T00:11:00.000-07:00

Wraz z nastaniem nowego roku szkolnego rozpoczął się nowy rok kulturalny. W MOK po wakacyjnej przerwie wznowiono zajęcia w zespołach, ogniskach, grupach teatralnych, pracowni plastycznej oraz w Galerii Historycznej. Celem nadrzędnym GHP jest organizacja i współorganizacja przedsięwzięć, które mają uświetnić jubileusz 750-lecia Polic w 2010 roku.

W GHP podjęto takie działania znacznie wcześniej. Także dwa przedsięwzięcia: historyczne i... sportowe, które zaproponowałem do realizacji w przyszłym roku, mają dużą szansę realizacji. Za wcześnie jednak o tym dziś mówić. Pewne jest, że sylwester 2009 roku i pierwsze godziny jubileuszowego 2010 roku przeżyjemy pod MOK-iem, jak niegdyś u progu trzeciego tysiąclecia. A oto propozycje GHP na 2009/2010 rok:

28.10.2009
GHP gawęda Rola mediów w propagowaniu historii regionalnej: Agata Rokicka - Polskie Radio Szczecin, Dariusz Baranik - TVP Szczecin

20. 01. 2010
GHP gawęda Zabytki Gminy Police - dr Janina Kochanowska

luty 2010
GHP wystawa w hallu Tanowo wczoraj i dziś - prezentacja trzeciej pod względem ludności osady gminy polickiej

24.02.2010
GHP gawęda Gród Słowiański w Mścięcinie - archeolog z Muzeum Narodowego

marzec - czerwiec 2010
Współpraca GHP w organizacji sympozjum historycznego, widowisk historycznych z okazji 750- lecia Polic

21.4.2010
GHP gawęda Rola stowarzyszeń w działalności na rzecz lokalnej wspólnoty

28.08.2010
IV Jarmark Augustiański

październik 2009 - czerwiec 2010
„II Zabawy z historią” dla przedszkolaków i klas „zerowych” - Herb Polic

Ostatni maraton Felka Mąkosy

2009-09-28T02:53:00.000-07:00

.

Odchodzą od nas niespodzianie ludzie wartościowi, z charakterem. Tacy, którzy na trwale zapisali się w historii miasta i regionu. Odszedł Krzysztof Toboła, Marian Yoph- Żabiński, a teraz Felicjan Mąkosa - maratończyk, uczestnik supermaratonów na 100 km, wicemistrz Europy weteranów w Hradec Kralove w biegu na 25 km- 1987, rekordzista Polic w biegach na 10, 15, 20, 25, maratonie i 100 km.

Poznałem go na początku lat 80. XX wieku, gdy ze Szczecina przeprowadziłem się do Polic. Spotkaliśmy się 20 stycznia 1980 roku na biegu dookoła Jeziora Głębokiego z trzystoma uczestnikami. Wygrał wówczas Jurek Skarżyński, wschodząca gwiazda szczecińskich biegów długich, zaś Felek przybiegł niedaleko za nim.

Zaczęliśmy wspólnie biegać. On szybko, dynamicznie „tłukł” tysiące kilometrów rocznie. Często biegał po 20-30 km dziennie. To powodowało, że w maratonie uzyskiwał coraz lepsze czasy. Zbliżał się systematycznie do granicy 2 godzin i 30 minut. W 1979 roku pojechaliśmy do Koszyc na pierwszy dla mnie, a drugi lub trzeci supermaraton dla niego. Dystans 100 km Felek pokonał w 7:27 godz. zajmując 4 miejsce. Potem wspólnie startowaliśmy z coraz liczniejszą grupą policzan w kraju i zagranicą.

Felek był wieloletnim pracownikiem PSS Społem Szczecin. Mając tam wsparcie finansowe, miał okazję na liczne obozy sportowe. Biegaliśmy w trójkę wraz z Krzyśkiem Szczerbińskim z Gryfina na obozach w ulubionej Szklarskiej Porębie po 30-40 km dziennie. To musiało dać wymierne efekty. Felek ustanowił rekordy życiowe, które do dziś są rekordami miasta. Wymienię je: 10 km - poniżej 31 min, 15 km- 48 min, 20 km- 1:06, 25 km-1:26, maraton- 2:26,41, 100 km- 7:01,15!
Felek lokował się w czołówkach biegu (pierwsza szóstka, pierwsza dziesiątka) w Toruniu, Wałczu, Pszczewie, Gnieźnie, Krapkowicach, Szczecinie, Trzciance, Wieleniu, Kaliszu, Wolgaście, Koszycach. W Berlinie w 1987 roku maraton pokonał w 2:37 zajmując 6 miejsce na ponad pół tysiąca biegaczy.

Felek był człowiekiem pogodnym, pełnym werwy i animuszu. Kochał bieganie. W swoim życiu przebiegł ponad 100 tysięcy km. Był pracowity, uparcie i konsekwentnie dążył do celu. Jako zawodnik był prowadzony przez pana Bryłę, Józka Flaka i przeze mnie. Po wypadku jakiemu uległ podczas treningu w latach 80. XX wieku, z trudem dochodził do dawnej formy. Pierwszy kilometr po wypadku pokonał w prawie 10 minut. A potem było coraz lepiej.

Był lubiany przez wszystkich biegających policzan. Był niekwestionowanym liderem w mieście i regionie. Miał szacunek i respekt innych w stosunku do swoich dokonań. Tryskający humorem, sypiący kawały jak z przysłowiowego rękawa zapisał się na trwałe w historii lekkoatletyki w Policach. Cztery osoby, a potem kilka kolejnych ma wpływ na to co się działo w rozwoju lekkoatletyki w Policach. Wymienione tu nazwiska to fundamenty dzisiejszego stadionu lekkoatletycznego, imprez o randze MP i tak dużego zainteresowania królową sportu: Felicjan Mąkosa, Józef Flak, Janusz Chmielewski, Jan Matura, a później Leszek Marcinkiewicz, Wiesław Kotarski, Krzysztof Sałagan, Jan Leszczak, Henryk Kosobucki, Jerzy Ochota, Marian Kosakowski, Zbigniew Przywara, Edward Fudro, Marian Kania, Henryk Stawczyk, Władysław Kosiorkiewicz - są ambasadorami polickiej lekkoatletyki, za którymi podążały następne osoby.

Felka widziałem ostatnio w sierpniu 2009 roku na około miesiąc przed odejściem. Walczył o zwycięską metę w swoim ostatnim ziemskim maratonie. Przegrał walkę, ale na metę wpadł jako drugi i w nagrodę powędrował prosto do biegowego nieba...

Wraz z grupą kolegów biegaczy będę wnioskował o nadanie stadionowi lekkoatletycznemu przy ul. Piaskowej imienia Felicjana Mąkosy. Należy mu się to! Należy lansować i honorować lokalnych bohaterów. A takim „Felo” niewątpliwie był!

.

Wspomnienia więźnia Aussenlager Pőlitz

2009-09-27T03:52:00.000-07:00

.
Na polickim rynku wydawniczym ukazała się książka „Bunkry na ruinach. Szkice do historii KL Stutthof - Aussenlager Pőlitz” wydana przez szczeciński oddział IPN. Książka zawiera wspomnienia Józefa Jagodzińskiego (1905-2002) więźnia KL Stutthof, przybyłego do Polic w transporcie więźniów w czerwcu 1944 roku.

Pozycja opatrzona jest merytorycznym wstępem Pawła Knapa, który ukazuje czytelnikowi obraz mścięcińskiego podobozu istniejącego od kwietnia 1944 roku do wiosny 1945 roku. Po wstępie czytamy wspomnienia Józefa Jagodzińskiego, który w pięciu rozdziałach opisuje swe przeżycia najpierw w Stutthof, potem po przeniesieniu w Messenthin. Wspomnienia kończy suplement.

W posłowiu córka autora wspomnień Lilii Jagodzińska- Hamann przybliża czytelnikowi osobę ojca, matki, rodziny. Wspomina dramatyczne losy swych urodzin w więzieniu na Pawiaku. Całość książki uzupełnia indeks osobowy oraz kilkanaście fotografii rodzinnych autora, kilka pochodzących z Polic, plan obozu w Mścięcinie.

Pozycja jest wartościowa, gdyż jest pierwszą przybliżającą czytelnikowi przeżycia więźnia, opisane tak obszernie i szczegółowo. IPN ma w swych zasobach fragmenty innych wspomnień więźniów, poszukuje następnych i nosi się z zamiarem wydania w przyszłości kolejnej książki ze wspomnieniami.

Promocja książki odbyła się 17 września 2009 roku w szczecińskiej siedzibie IPN oraz nazajutrz w Policach. Organizatorzy i patronaci: IPN, Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Polickiej „Skarb”, Galeria Historyczna Polic, Polskie Radio Szczecin, sedina.pl, police.info.pl przyjęło konwencję nietypowej prezentacji książki i miejsca w niej opisywanym. Spotkaliśmy się w miasteczku rzemieślniczym w Mścięcinie pod pamiątkowymi tablicami i krzyżem. Po byłym podobozie oprowadził nas Bernard Grabowski, pomysłodawca utworzenia tam muzeum obozowego. Następnie pospołu udaliśmy się przez miasto do siedziby Stowarzyszenia, w którym głos zabrał Paweł Knap, córka autora Jagodzińska-Hamann oraz kustosz Muzeum Stutthof - Elżbieta Grot.

Tego dnia w Policach na miejsce przybyła liczna grupa miłośników historii. Był burmistrz Polic Władysław Diakun, naczelnik Wydziału Oświaty UM Witold Stefański, Przewodniczący Rady Powiatu Cezary Arciszewski, Wiesław Gaweł oraz wielu innych. Książkę można kupić w IPN. Cena 25 złotych za egzemplarz. Wkrótce książki będą sprzedawane w siedzibie Stowarzyszenia „Skarb” w Policach.

.

Rzemiosło w średniowiecznych Policach

2009-09-07T09:53:00.000-07:00

Gdy w 1260 roku Police uzyskały prawa miejskie z rąk księcia pomorskiego Barnima I (1210-1278), wydawało się, że rozwój osady nad Łarpią będzie w kolejnych latach dynamiczny, podobnie jak w innych pomorskich ośrodkach miejskich.

Tymczasem już w 61 lat później inny książę Otton I (1279-1344) w 1321 roku odebrał Policom autonomię, przypisując wszelkie przywileje Szczecinowi. Było to nader niekorzystne dla Polic, gdyż nie mogły uprawiać wolnego handlu, i w pełni korzystać z dóbr jakie dawała im natura i związana z tym zorganizowana gospodarka. Wytwarzane dobra musiały w zdecydowanej części przekazywać Szczecinowi.

Mimo tego życie w miasteczku nie zamarło, choć społeczność funkcjonowała przez lata na „zwolnionych obrotach”. Mieszkańcy okolic Polic stawali się samowystarczalni świadcząc usługi miastu i okolicznym wsiom, wytwarzając dobra, które służyły ludności. Żywność produkowali sami na polach w przydomowych ogrodach, produkty rolne sprzedawali w Policach. Hodowali domowe zwierzęta: krowy, świnie, owce, drób. Wieśniacy byli jednak uzależnieni od rzemieślników, którzy w warsztatach produkowali sprzęt niezbędny do codziennego życia. W pierwszych latach po nadaniu Policom statusu miasta, w osadzie rozwijało się głównie kowalstwo, piekarnictwo, oraz tkactwo. Z biegiem czasu przybywały kolejne małe zakłady o różnych specjalnościach.

W Policach w XIV-XV wieku mieszkało kilkuset ludzi. Ich głównym zajęciem była praca na roli, hodowla bydła, rybołówstwo, uprawa chmielu. Ponadto w mieście istnieli bednarze produkujący beczki do przechowywania produktów spożywczych, smoły i dziegciu. Kołodzieje zajmowali się produkcją kół do wozów. W kuźniach kowale wytwarzali sierpy, siekiery, młoty, ćwieki, okucia do wozów, drzwi, kraty, obrabiali metal w zależności od potrzeb nabywców. W mieście budowano proste łodzie rybackie. Zajmowali się tym szkutnicy. Nie brakowało szewców wytwarzających obuwie, krawców. Dla porównania w tym czasie (XIV-XV wiek) w Szczecinie działali ponadto kuśnierze, garbarze, brakarze drewna, przekupnie, murarze, pantofelnicy, postrzygacze sukna, oraz dwóch kopaczy studni, dwóch mincerzy, 3 malarzy malowideł ściennych oraz odlewnik dzwonów. W 1420 roku w Szczecinie odnotowano działalność 11 cechów rzemieślniczych.

Organizacja pracy w zakładzie opierała się o umiejętności mistrza nadzorującego prace i zajmującego się sprzedażą wyrobów. Podlegali mu czeladnicy, umiejący dobrze wytwarzać produkty, posiadający wieloletnie doświadczenie. W zakładzie pracowali również najniżej opłacani uczniowie nabywający umiejętności pracy w warsztacie. Rzemieślnicy stanowili wyższą grupę społeczną w hierarchii lokalnej. Dzięki ich działalności i wytwórczości podnosił się powoli, ale systematycznie poziom życia mieszkańców. W pełni polickie rzemiosło rozwinęło się dopiero na przełomie XIX/XX wieku gdy miasto odzyskało swą autonomię.

Jarmark Augustiański 2009

2009-09-01T10:23:00.000-07:00

.

Posłuchaj relacji z Jarmarku Augustiańskiego w Polskim Radiu Szczecin.

Fot. Marek Arszyło (Polskie Radio Szczecin)

Radio Szczecin: Muzeum ofiar hitlerowskich obozów pracy powstanie w Policach

2009-08-25T23:39:00.000-07:00

.
>>> POSŁUCHAJ RELACJI DŹWIĘKOWEJ

Cztery wieżyczki, szlaban, drut kolczasty, a w środku zdjęcia i tablice upamiętniające ofiary - tak ma wyglądać muzeum ofiar hitlerowskich obozów pracy na terenie Polic.

Budynek kształtem ma przypominać niemiecki zakład pracy niewolniczej z czasów II wojny światowej. Inicjatorem pomysłu jest grupa przedsiębiorców z miasteczka rzemieślniczego w Mścięcinie. Przedsiębiorcy chcą w ten sposób oddać hołd tym wszystkim, którzy polegli na terenach, na których teraz oni pracują.

Przedstawiciel przedsiębiorców Bernard Grabowski chce, by muzeum stało się wizytówką Polic. - Będzie to budynek dwukondygnacyjny - mówi.

Burmistrz Polic Władysław Diakun zapewnia, że pomysł mu się podoba, ale zwraca uwagę na trudności w jego realizacji. - W tej chwili nie wiem jaki jest stan władania, później zacznie się dyskusja jak to ma wyglądać - mówi Diakun.

- Cieszy, że mieszkańcy Polic potrafią sami się zorganizować - mówi Jan Matura, szef polickiej Galerii Historycznej.

Inwestycja miałaby powstać ze środków Unii Europejskiej przy wsparciu gminy Police i państw osób poszkodowanych podczas II wojny światowej. Koszt inwestycji szacuje się na kilka milionów złotych. Jeżeli rzemieślnikom uda się pozyskać teren i pieniądze to nowe muzeum ma powstać w ciągu sześciu.

Polskie Radio Szczecin, Krzysztof Zajdel
.

2009-08-21T03:17:00.001-07:00

Sentymentalna podróż - postscriptum

2009-08-09T00:52:00.000-07:00

Pisałem już na blogu o wizycie w Policach małżeństwa Soulard z Francji. Przybyli, szukali śladów dzieciństwa Niemki, policzanki Antje Soulard z domu Fricke. W Policach odwiedzili kilka miejsc: Las Mścięciński, budynek byłej Waldhalle, której właścicielem był dziadek Antje - Louis Fricke, lapidarium, stare miasto w poszukiwaniu terenu po byłej fabryce kafli, którą władał drugi dziadek Emile Keller, Galerię Historyczna Polic. Odjeżdżając obiecali wzbogacić zbiory Galerii o zdjęcia z okresu przedwojennego.

W miesiąc po ich wizycie otrzymałem informację, że w MOK oczekuje mnie... pani Soulard z Francji. Jak się okazało była to Patricia Soulard, córka Antje, osoba władająca angielskim, francuskim, włoskim, niemieckim. Przyjechała samotnie obejrzeć miasto swej matki. Patricia jest nauczycielką nauczania początkowego w szkole podstawowej. Ma jeszcze wakacje więc podróżuje po Europie. Jednym z etapów włóczęgi były Police. Przywiozła ze sobą zdjęcie ukazujące (nieistniejący dziś) budynek przy ul. Grunwaldzkiej, na zapleczu którego znajdowała się wytwórnia kafli jej pradziadka Emila Kellera (fot.1). Spotkanie było sympatyczne, osoba interesująca, zachwycona obrazem Polski, jakże innym niż w stereotypowych wyobrażeniach wielu Europejczyków. Na wielki plus dla naszego kraju!

Dwa dni później w sekretariacie MOK czekała na mnie przesyłka z Francji od państwa Soulard. Jak obiecali, wysłali 4 oryginalne fotografie z lat 1907-1911 wykonane w Policach i Szczecinie, a ukazujące dziadka i babcię Antje - Louisa i Ottile Fricke wraz z dziećmi Elfriede i Bertoldem (fot.2). Louis sfotografowany jest także w stroju członka Towarzystwa Strzeleckiego. Widokówka wysłana z Polic do Berlina w 1911 roku, pokazuje kamienice w rynku, która niegdyś przylegała do budynku dzisiejszej biblioteki. Na parterze Louis Fricke posiadał cukiernię i kawiarnię, a później stał się posiadaczem Waldhalle w Lesie Mścięcińskim. W liście Antje - artystka posiadająca w Francji atelier i galerię malarską - z sentymentem wspomina swój pobyt w Policach. Zapowiada też nadesłanie do Galerii kolejnego zdjęcia o wymiarach 65 x 50 cm. Wzbogaci to niewątpliwie zasoby Galerii o kolejną oryginalną pamiątkę z Polic.

III Jarmark Augustiański

2009-08-09T00:46:00.000-07:00

Za niespełna dwa tygodnie na Wzgórzu Maryjnym odbędzie się III Jarmark Augustiański - impreza o historycznym zabarwieniu, skupiająca wystawców, wykonawców i widzów lubiących przeszłość, tradycję i... Jasienicę.

Zaczęło się w 2007 roku z inicjatywy działaczy z Jasienicy i trwa do dziś. Idea chwyciła, a przyległy ruinom teren zespołu poklasztornego wypełnia się ludźmi, uczestnikami zabawy.

Tegoroczny Jarmark przewiduje sporo atrakcji (patrz plakat), a rozpocznie go korowód, który przejdzie ulicami Owocowa (szkoła) - Broniewskiego - Piastów do Wzgórza Maryjnego. Warto też wziąć udział w konkursie na najciekawszy strój historyczny (szczegółowe informacje na stronie MOK). Zapraszam wszystkich do zabawy. Spotkajmy się na Wzgórzu Maryjnym w wiekowej Jasienicy!

Opowieść o księdzu Janie

2009-07-27T00:00:00.000-07:00

Moja biblioteczka regionalna wzbogaciła się o kolejną pozycję. W ostatni piątek 24 lipca 2009 roku na rynku wydawniczym ukazała się nieautoryzowana biografia księdza Jana „Podminowany optymistycznie”. Książka o księdzu Janie Kazieczko powstała pod redakcją księży Piotra Leśniaka, Macieja Pliszki i Artura Rasmusa.

Biografia przyjęła konwencję obszernego wywiadu przeprowadzonego z bohaterem książki. Podzielono ją na dwanaście ksiąg relacjonujących życie ks. Jana od momentu jego urodzenia, po czasy współczesne, kiedy były proboszcz parafii p.w. św. Kazimierza w Policach decyzją arcybiskupa Zygmunta Kamińskiego został przeniesiony do Szczecina by objąć probostwo parafii katedralnej p.w. św. Jakuba Apostoła. Dowiadujemy się zatem o Rodatyczach - Ukraina w których się urodził, przeniesieniu rodziny w okolice Rzepina, głosie powołania, służbie wojskowej, wyświęceniu, pracy wikariusza w parafiach, przygodzie z karate, o zmaganiu z komuną, pielgrzymkach boso do Częstochowy, spotkaniach z Janem Pawłem II, Policach, katedrze szczecińskiej. Całość kończy kalendarium jego posługi kapłańskiej oraz „grafiki podminowane optymistycznie”.

Ks. Jan Kazieczko zapisał się na trwałe w historii Polic. Przybył tu w 1991 roku by podjąć dzieło budowy kościoła w nowej części miasta. Dzieło wydawałoby się niewykonalne, przerastające możliwości parafian i jego samego. Tymczasem świątynia powstała i jest swoistym pomnikiem ks. Jana i jego parafian, ludzi znanych i nieznanych, których zjednoczyła w budowie niewątpliwa charyzma kapłana.

Zasługi ks. Jana można przytaczać co rusz. Lepiej jednak wyszukać je w wywiadzie, w którym Jan Kazieczko ze znaną sobie swadą, humorem, ale także ze skromnością opowiada o sobie i setkach ludzi, których napotkał na swojej drodze. Księga X - Police - poświęcona jest naszemu miastu i dziełu budowy ogromnej świątyni. Ks. Jan wspomina wielu ludzi którzy wsparli go w Policach. Gdy w sierpniu 1999 roku dowiedział się o przeniesieniu do Szczecina powiedział- Miałem jeszcze jedną taką myśl: żal odchodzić. Otóż w tym nowym domu parafialnym powstała kawiarenka: spotkania z ludźmi, opłatki, rodziła się tam taka solidarność w kontaktach. Ci ludzie przychodzili po rady do mnie, dyskutowali... Widziałem żywe, prawdziwe miasto, któremu zależało, żeby po czasach komuny nikt nie zawładnął tym miastem...

Biografię ks. Jana czyta się jednym tchem. Duża w tym zasługa redaktorów, którzy wywiad wzbogacili bogatą ikonografią, fotografiami, kopiami dokumentów, a nawet karykaturami i rysunkami satyrycznymi. na kolejnych stronach co rusz pojawiają się sentencje. W księdze VI opisana jest droga Jana do stopnia mistrzowskiego III dana w karate shotokan. Zatem autorzy proszą czytelnika: „To bardzo niebezpieczny rozdział. Kto ma słabe serce, niechże to pominie!” Biografia wydana jest estetycznie na dobrym papierze. Zdjęcia reprodukowane są w sepii dając sentymentalne uczucie upływu czasu. Pozycja wzbogacona jest płytą DVD „Śladami księdza Jana”. Składają się na nią materiały filmowe autorstwa Czesława Piekarskiego oraz TVP Szczecin i Telewizji Police. Biografię ks. Jana, którego cenię i szanuję, kupiłem w kiosku w katedrze św. Jakuba w Szczecinie.

Fotografie:
1- okładka biografii
2- ks. Jan, wikary w Kaliszu Pomorskim 1969-1972
3- Honorowi Obywatele Polic ks. bp Kazimierz Majdański i ks. Jan Kazieczko w Policach 3 maja 1998 roku
4- ks. Jan na wesoło

Powroty (TV Kab Police)

2009-07-02T08:17:00.000-07:00

„Zabawy z historią” (etap I) zakończone

2009-06-28T21:12:00.000-07:00

Zakończył się rok szkolny, a wraz z nim edukacyjna działalność Galerii Historycznej Polic. Od grudnia do czerwca (pierwsze zabawy 15 grudnia 2008 roku- PP Trzebież 26 dzieci) w Galerii gościły polickie przedszkolaki od 4 do 6 roku życia. Wszystkie grzeczne, przesympatyczne i ciekawe „co będzie?” Zaprosiliśmy je do uczestnictwa w „Zabawach z historią”.

Od bezpośredniego kontaktu z atmosferą GHP, manualnym kontaktem ze starymi, ciekawymi przedmiotami poprzez umiejętność segregacji starych i nowych przedmiotów, po plebejskie, dziecięce zabawy ruchowe. Zajęcia były proste i wciągały dzieci do wspólnej zabawy. Trwały zwykle około godziny, do godziny 15 minut. Była możliwość wejścia do starej XVIII wiecznej posażnej skrzyni, oraz zrobienia zdjęcia w stroju rycerza. Każdy maluch otrzymał dyplom „Jestem małym historykiem”, który własnoręcznie po raz pierwszy w życiu podbijał dużą galeryjną pieczęcią.

Przez pół roku GHP odwiedziły z PP Trzebież, PP nr 5, PP nr 6 „Leśne Przedszkole”, PP nr 8, PP nr 9, PP nr 11- 3 grupy, zerówka Tanowo, PP Tanowo. W sumie GHP na „Zabawach” odwiedziło 263 przedszkolaków, z blisko 30. opiekunkami.

Frekwencja, zainteresowanie przekonało nas, że ten projekt należy kontynuować. A ponieważ zbliża się 750 rocznica nadania praw miejskim Policom, od nowego roku szkolnego i... przedszkolnego, będę kontynuował w GHP II etap „Zabaw”. Tym razem będzie to „Opowieść o Policach”. W jakiej formie? Już wiem, ale poinformuję o tym w stosownym czasie. Na pewno będzie ciekawie, kolorowo przy gremialnym udziale dzieci.

Sentymentalna podróż do dzieciństwa

2009-06-25T11:48:00.000-07:00

Przez dwa dni gościło w Policach i Galerii Historycznej Polic małżeństwo Michela i Antje Soulard z Francji. On Francuz, ona Niemka urodzona w 1939 roku w Policach. Przyjechali tu szukać śladów swych rodziców, dziadków i pradziadków. Antje mieszkała w Policach zaledwie 6 lat, tyle ile trwała wojna.

Jej korzenie w drzewie genealogicznym najdalej wstecz sięgają 1740 roku, kiedy to w Policach ze strony linii ojca urodził się Johann Heinrich Leetz. Jej szersza wiedza o swojej rodzinie sięga XIX wieku, kiedy to Wilhelm Keller, prapradziadek ze strony matki, był właścicielem fabryki kafli (fot.1).

Schedę po nim przejął dziadek Emile 1876-1941. Drugi dziadek Louis Fricke 1872-1938 (fot.2) był cukiernikiem i właścicielem cukierni w rynku (fot.3), w nieistniejącym budynku przycupniętym do dzisiejszej biblioteki.

Prosperował dobrze, stąd stał się później właścicielem Waldhalle w Mścięcinie (fot.4), jednej z czterech restauracji, ogrodów gastronomicznych istniejących w tej dzielnicy: Mueckemuehle, Landhaus, Kurhaus.

Antje, dziś 70. letnia była policzanka, słabo pamięta Police okresu wojny. Z tamtego czasu zostały jedynie tylko fotografie. Przywiozła ich do Polic znaczną ilość (fot. 5 - Antje z prawej strony kuzyna Heinerle, w tle Muehlenstrasse- 1942 rok).

Niektóre dotąd były niepublikowane. Większość z nich to zdjęcia rodzinne: rodziców z dziećmi, dziadków i pradziadków (fot. 6).

Są cenne, gdyż dają wyobrażenie o mieście tamtego czasu. Przywiozła także drzewo genealogiczne swego rodu. Głównym celem jej podróży było odnalezienie miejsc w których istniała Waldhalle oraz fabryka kafli. Udało jej się to ustalić. Wspomógł ich kolega germanista Sławomir Bączyński i operator TV Kab Włodzimierz Słodziński. - Odnaleźliśmy fundamenty Waldhalle w Lesie Mścięcińskim - powiedziala Niemka podczas naszego popołudniowego spotkania w MOK. Miejsce z którego wzięła kilka fragmentów cegieł nie był jednak właściwym. Znajdował się powyżej miasteczka rzemieślniczego opodal szosy z Polic do Mścięcina. Waldhalle jak tłumaczyliśmy gościom, od swej pierwotnej wersji aż po budynek z 1904 roku znajduje się na obrzeżu miasteczka rzemieślniczego, o czym świadczą fotografie wykonane na przełomie XIX i XX wieku. Dzięki planowi miasta z lat 30. XX wieku oraz fragmentowi książki Kristin Maronn o Policach, miejscem fabryki przy dawnej Hindenburgstrasse 13 przybysze określili dzisiejszy plac u zbiegu ul. Grunwaldzkiej, po prawej stronie tuż przed torami. Cel został osiągnięty. Goście wykonali mnóstwo zdjęć, a także zwiedzili najważniejsze miejsca miasta.

Jednej sprawy nie wyjaśnili. Tajemniczej śmierci ojca Antje, Martina Ericha Fricke w 1942 roku. Gdy zmarł miał 31 lat. Posiadał wyższe wykształcenie więc na okres wojny został wcielony do armii jako młody oficer. W jakich okolicznościach zginął, tego Niemka nie jest w stanie opowiedzieć. Mówi, że jego śmierć jawi się jako koszmar jej życia, który nie daje jej o tym fakcie zapomnieć.

Dziś Antje i Michel Soulard mieszkają w małym domku w południowo- wschodniej Francji w Chateauneuf, w którym Niemka ma swą pracownię, gdzie maluje obrazy. Są ciekawe (widziałem reprodukcje), podobnie jak grafiki. Dużo w jej pracach symboliki, która jest pokłosiem przeżyć zwłaszcza wojennych. Jej droga do Francji do męża wiodła przez Usedom, Greifswald, Stralsund. Tam Antje chodziła do szkoły. Dwudniowy pobyt w Policach był dla niej swego rodzaju rozliczeniem z przeszłością, pożegnaniem z miastem dzieciństwa. W jaki sposób francusko- niemieckie małżeństwo trafiło do Galerii? Odnalazło w internecie blog police750, a potem pozostała już tylko podróż do odległych Polic.

10-lecie powiatów

2009-06-11T23:26:00.000-07:00

Przy okazji kolejnych Międzynarodowych Dni Polic, w mieście odbyły się wojewódzkie obchody 10-lecia powiatów zachodniopomorskich. Tych w województwie jest 21, 3 miejskie, grodzkie i 18 ziemskich.

Historia ustanowienia powiatów w Polsce sięga połowy XIV wieku, kiedy to nowe struktury zastąpiły likwidowane kasztelanie. Określenie powiat ma swą genezę w innej nazwie „dnia wietnego”, wiecu, zgromadzenia sądowego w wyznaczonym terminie. Od połowy XIV wieku zarządzających powiatami zaczęto nazywać starostami. Kompetencje, możliwości rządzenia starostów były duże, od władzy samorządowo- sądowniczej poprzez pieczę nad wykonaniem wyroków, po nadzór nad aparatem skarbowym.

W Polsce w formie aktualnej jest 314 powiatów ziemskich i 65 miast na prawach powiatu zwanych grodzkimi. W kraju jest 335 miast powiatowych, 44 z nich są siedzibą władz dwóch różnych powiatów ziemskiego i grodzkiego. Największym powiatem ziemskim jest białostocki blisko 3 tys. km kw. Największym powiatem grodzkim jest Warszawa- 517 km. kw. Zaś najmniejszym powiatem grodzkim jest miasto Świętochłowice- 13 km kw.

Powiat Policki jest średniej wielkości i obejmuje 664 km. kw. powierzchni oraz około 67 tys. mieszkańców (2008) z gmin: Police, Nowe Warpno, Kołbaskowo i Dobra. Geneza zabiegów o ustanowienie Powiatu Polickiego sięga 23 lutego 1993 roku i 37 sesji Rady Gminy i Miasta. Radni rozpatrzyli wówczas pismo pełnomocnika Rządu do Spraw Reformy Administracji Publicznej. Postanowiono podjąć działania do ustanowienia powiatu. Starania samorządowców z burmistrzem Stanisławem Szymaszkiem na czele powiodły się i w 1998 roku na mocy ustawy z dnia 5 czerwca o samorządzie powiatowym powołano między innymi Powiat Policki z siedzibą w Policach. Pierwszym starostą został Lech Bartnik, a po nim Henryk Ćwiacz i Leszek Guździoł. Dogodne położenie powiatu, wejście Polski do Unii Europejskiej daje szansę dalszego rozwoju przygranicznego regionu.

W piątek 5 czerwca 2009 roku w Miejskim Ośrodku Kultury zebrali się przedstawiciele powiatów z terenu Woj. Zachodniopomorskiego. Był prekursor idei utworzenia powiatów ówczesny pełnomocnik Rządu prof. Kulesza, politycy, posłowie z lewej i prawej strony, radni trzech kadencji samorządu powiatowego.

Jubileusz był okazją do wykonania, prezentacji i poświęcenia sztandaru Powiatu Polickiego. Wszyscy goście w MOK otrzymali pamiątkowe wybite na tą okoliczność medale, oraz album fotograficzny o osobliwościach Powiatu Polickiego.

Nowe materiały o fabryce

2009-06-05T11:21:00.000-07:00

Kto szuka nie błądzi, to znane powiedzenie sprawdziło się ostatnio. Jakub Matura - mój syn - wpadł na trop materiałów, dotąd raczej lub na pewno nie znanych dotyczących fabryki benzyny syntetycznej. Są to materiały wywiadowcze USAF, zdjęcia bombardowania obiektu, raporty o ilości produkcji, charakterystyka zakładu, mapki lotów aliantów, plan fabryki, dzięki któremu będzie można przypisać znaczenie niektórych obiektów. Studiowanie dokumentów jest pasjonujące i niewątpliwie poszerzy wiedzę, o tym tak znaczącym okresie historii miasta - II wojnie światowej.

Tymczasem przed nami wyprawa do Niemiec po kolejne materiały dotyczące Polic, niektóre z nich są dotąd niepublikowane i nieznane miłośnikom przeszłości w naszym mieście. Wyjazd zapowiada się ciekawie i mam nadzieję, że przyniesie pożądany plon materiałów do opracowania, a później do opublikowania i wykorzystania.

Pałac w Gunicach

2009-05-31T02:48:00.000-07:00

Jadąc krętą szutrową drogą z Tanowa w kierunku Węgornika, wielu turystów bezwiednie mija wymarłą wieś Gunice. Trudno dziwić się rowerzystom, pieszym, gdyż domów już nie ma, a zachowane resztki kamiennych fundamentów zostały zarośnięte dziki bzami, krzakami, pokrzywami.

Gunice zaczynały się już za rzeką Gunicą i rozciągały się nieregularnie po obu stronach puszczańskiej drogi. Nie do wiary, ale jeszcze przed II wojną światową w Gunicach żyło 139 mieszkańców- 1933 r., a w roku wybuchu wojny 190 mieszkańców. Po wojnie Gunice były także zamieszkane, ale proces wyludnienia wsi następował systematycznie i w latach 60. XX wieku nie było tam już nikogo.

Historia Gunic związana jest z rodem Raminów przybyłych z Saksonii na Pomorze już w XIII wieku. Raminowie zajmowali wysokie funkcje w hierarchii społeczności pomorskiej. Mieli liczne dobra m. in. w Dobrej, Stolcu, Bezrzeczu. Guniccy Raminowie wywodzili się z bezrzeckiej gałęzi rodu, dlatego niektórzy z nich noszą dwuczłonowe nazwisko Raminów – Bruennów (Bezrzecze- Bruenn). Raminowie zamieszkiwali okazały eklektyczny pałac otoczony parkiem ze starodrzewiem, który był niewątpliwą ozdobą Gunic. Wiedzie do niego kręta droga wysadzona starymi kasztanowcami, które wyraźnie rzucają się w oczy. Dziś z pałacu zostało niewiele (patrz zdjęcia),były park jest mocno zarośnięty, a w swej dzikości piękny.

Na tej samej wysokości (ruin pałacu) po drugiej stronie drogi do Węgornika i nad Świdwie odbija leśny dukt, który wiedzie do rodowego cmentarzyka rodziny Raminów-Bruennów. Niegdyś okazałe kamienie nagrobne leżały porzucone w ziemię. Kilka lat temu postawiono je obok siebie, w centrum ustawiono krzyż. Miejsce stało się estetyczne i należne czci zmarłych. Zadbał o to wnuk Raminów, który poprosił o pomoc gospodarzy i właścicieli terenu Nadleśnictwo Trzebież. Miejsce jest nader oryginalne, tajemnicze, nostalgiczne. Panuje tam cisza, w której można jedynie usłyszeć szum drzew i śpiew ptaków.

Gunice są enigmatyczne, choć najwytrwalsi turyści dowiadują się o jego istnieniu swoimi „kanałami”. Warto ustawić przy drodze stosowną turystyczną tablicę informacyjną, gdyż teren wokół pałacu jak i sam cmentarz jest osobliwością historyczno-turystyczną wysokiej klasy i zasługuje na poznanie.

Życie kulturalne w Policach w TV Kab Police

2009-05-27T03:52:00.000-07:00

Życie kulturalne w Policach w XIX-XX wieku

2009-05-24T11:19:00.000-07:00

Gdy w 1808 roku po 487 latach utraty autonomii względem Szczecina Police mogły znów same decydować o swych losach, nastąpiło ożywienie w życiu miasta, jego rozwój. Powstawały nowe domy, zabudowywano na nowo całe kwartały, domy z czasem zostawały kryte dachówkami, poszerzano ulice, zaprowadzono kanalizację. Budowano obiekty użyteczności publicznej. Jednocześnie także zaczęło ożywiać się życie kulturalne, społeczne ludności. Kumulowało się ono w domach strzeleckich m.in. w Policach, Mścięcinie, Jasienicy, restauracjach, kawiarniach z salami tanecznymi, koncertowymi.

Powstawały Towarzystwa - Mścięcińskie Towarzystwo Wędrówek Leśnych, Związki- Śpiewaczy Eintracht. Drukowano gazety- Poelitzer Zeitung, Poelitzer Wochenblatt. Działały drukarnie - Emil Graunke Buchdruckerei, zakłady fotograficzne - Foto Atelier Pagels. Życie kulturalne kwitło i rozwijało się do wybuchu II wojny światowej.

W czasach powojennych osadnicy aktywowali wiejskie świetlice. Powstał Klub Nauczyciela, świetlice Rad Osiedlowych. W 1997 roku w nowej siedzibie oddano do użytku Miejski Ośrodek Kultury. Centrów lokalnej kultury większych - Biblioteka Miejska z jej filiami, mniejszych- szkoły, powstało wiele i one podjęły się zadania krzewienia i organizacji kultury polickiej w szerokim tego słowa znaczeniu. W Policach o kulturze informują gazety lokalne, telewizja kablowa, portale. Mnożą się inicjatywy społeczne- stowarzyszenia, które proponują uczestnictwo w imprezach kulturalnych- Jarmark Augustiański, twórcze - policcy literaci. Role mecenasa polickiej kultury przyjęła Gmina Police oraz zakłady chemiczne.

Roli prelegenta podjął się dr Bogdan Matławski - kulturoznawca, etnomuzykolog, twórca kulturalny, dziennikarz. Postać barwna i dobrze znana ludziom aktywnym. Autor audycji „Kraj za miastem” w Polskim Radiu Szczecin.

Stosownie do tematu gawędy spotkanie rozpoczęli młodzi artyści muzycy z Pierwszej Prywatnej Szkoły Muzycznej I st. w Policach. Tu mój ukłon w stronę dyrektor szkoły Elżbiety Kuwik. W programie wystąpili: Kinga Orlikowska i Judyta Malinowska- duet fletowy w utworze Karla Stamitza - „Fugato” Agnieszka Przezak- klarnet, wykonała utwór Georga Friedricha Haendla „Siciliana”. Magdalena Dalke - skrzypce przedstawiła „Smutną pieśń” Piotra Czajkowskiego. Akompaniował Miłosz Stolarek.

Na gawędzie cieszyła obecność organizatorów, promotorów, twórców polickiej kultury. Byli przedstawiciele stowarzyszeń „Impuls”, „Animator”, „Łarpia”, „Skarb”, Literackiego. Z Urzędu Miejskiego pojawili się wiceprzewodniczący Rady Miejskiej Witold Król, naczelnik Wydziału Oświaty i Kultury Witold Stefański. Rolę gospodyni pełniła dyrektor MOK - Anna Ryl.

Zawiązuje się stała grupa sympatyków tego typu spotkań organizowanych w Galerii Historycznej Polic. Cieszę się z obecności: Staszka Nazara, Józka Flaka, Wieśka Gawła, Jurka Leszczyńskiego, Wioletty Kołodziejczyk, Romana Choroszyńskiego Joli i Darka Szalińskich, Róży Kłys, Witolda Króla, Witolda Stefańskiego, Mariusza Hałgasa, Michała Ossesa, Jędrka Łukasiewicza, Staszka Podkowy, Andrzeja Partyki, Jana Antoniego Kłysa, Oli Słowińskiej i naturalnie mojej dyrektor Anny Ryl. Wszystkim Wam za obecność i zainteresowanie serdecznie dziękuję!

Fot. Piotr Wojcieszczyk